Skerpioen

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
(Aangestuur vanaf Skerpioene)
Spring na: navigasie, soek
Skerpioene stuur hierheen aan. Vir die ontbinde vervolgingsagentskap, sien Direktoraat van Spesiale Operasies.
Skerpioen
Tydperk: Vroeë Siluur – tans 430–0 m. jaar gelede
Hottentotta tamulus van Indië.
Wetenskaplike klassifikasie
Koninkryk: Animalia
Filum: Arthropoda
Subfilum: Chelicerata
Klas: Arachnida
Subklas: Dromopoda
Orde: Scorpiones
Koch, 1837
Superfamilies
  • Buthoidea
  • Chaeriloidea
  • Chactoidea
  • Iuroidea
  • Pseudochactoidea
  • Scorpionoidea

Skerpioene is geleedpotige roofdiere van die biologiese orde Scorpiones in die klas Arachnida. Hulle het agt pote[1] en word maklik uitgeken aan hul paar knypers en die smal, gesegmenteerde stert wat dikwels kenmerkend vooroor oor die rug gekrul is en in ’n giftige angel eindig. Skerpioene wissel in grootte van 9 mm (Typhlochactas mitchelli) tot 20 cm (Hadogenes troglodytes).[2]

Die evolusiegeskiedenis van skerpioene strek terug na die Siluur, sowat 430 miljoen jaar gelede. Hulle het by ’n groot reeks omgewingstoestande aangepas en word nou op al die kontinente behalwe Antarktika aangetref. Daar is sowat 1 750 spesies wat beskryf is,[3] met 13 lewende families wat tans erken word. Net 25 van hierdie spesies het sover bekend gif wat mense kan doodmaak.[4]:1 Die taksonomie het veranderings ondergaan en sal na verwagting verder verander wanneer genetiese studies nuwe inligting voortbring.

Naam[wysig | wysig bron]

Angel van ’n Arizona-skerpioen.

Die woord "skerpioen" het vermoedelik ontstaan uit die Latynse woord scorpius,[5] wat weer van die Griekse woord σκορπίος, skorpíos afgelei is.[6]

Verspreiding[wysig | wysig bron]

Skerpioene word op alle groot landmassas behalwe Antarktika aangetref. Hulle is in groot dele van die wêreld deur handel versprei.[4]:249 Die grootste voorkoms van skerpioene in die Noordelike Halfrond is in die subtropiese streke tussen die breedtegrade 23°N en 38°N. Bo hierdie breedtegrade neem die voorkoms af; hulle kom nie verder noord as Kanada voor nie.[4]:251

Hulle word in bome, grotte, sand en op die grond aangetref; sommige spesies kom in verskeie habitats voor, terwyl ander spesifieke nisse bewoon.[7]

Klassifikasie[wysig | wysig bron]

’n Skerpioen se morfologie:
1 = Kopborsstuk;
2 = Onderlyf;
3 = Stert;
4 = Kloue
5 = Pote;
6 = Monddele;
7 = Knypers;
8 = Beweegbare knyper;
9 = Vaste knyper;
10 = Angel;
11 = Telson (ná die anus).

Daar is 13 families en sowat 1 750 spesies skerpioene. Daar is ook 111 taksa uitgestorwe skerpioene.[8]

Die volgende klassifikasie van oorlewende skerpioene is geskoei op dié van Soleglad & Fet (2003),[9] wat die ouer, ongepubliseerde klassifikasie van Stockwell[10] vervang het. Bykomende veranderings kom uit geskrifte van Soleglad et al. (2005).[11][12]

Orde Scorpiones
  • Infraorde Orthosterni Pocock, 1911
    • Parvus Pseudochactida Soleglad et Fet, 2003
    • Parvus Buthida Soleglad et Fet, 2003
      • Superfamilie Buthoidea C.L. Koch, 1837
        • Familie Buthidae C.L. Koch, 1837 (dikstertskerpioene)
        • Familie Microcharmidae Lourenço, 1996
    • Parvus Chaerilida Soleglad et Fet, 2003
      • Superfamilie Chaeriloidea Pocock, 1893
        • Familie Chaerilidae Pocock, 1893
    • Parvus Iurida Soleglad et Fet, 2003
      • Superfamilie Chactoidea Pocock, 1893
        • Familie Chactidae Pocock, 1893
        • Familie Euscorpiidae Laurie, 1896
        • Familie Superstitioniidae Stahnke, 1940
        • Familie Vaejovidae Thorell, 1876
      • Superfamilie Iuroidea Thorell, 1876
        • Familie Caraboctonidae Kraepelin, 1905 (harige skerpioene)
        • Familie Iuridae Thorell, 1876
      • Superfamilie Scorpionoidea Latreille, 1802
        • Familie Bothriuridae Simon, 1880
        • Familie Hemiscorpiidae Pocock, 1893 (rotsskerpioene, boomskerpioene)
        • Familie Scorpionidae Latreille, 1802 (bleekpootskerpioene)

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. "Scorpion Facts And Information". ScorpionWorlds. Verkry op 19 Februarie 2015. 
  2. Edward E. Ruppert, Richard S. Fox, Robert D. Barnes (2004). Invertebrate Zoology. Brooks/Cole. ISBN 978-81-315-0104-7. 
  3. František Kovařík (2009). "Illustrated catalog of scorpions, Part I" (PDF). Verkry op 22 Januarie 2011. 
  4. 4,0 4,1 4,2 Gary A. Polis (1990). The Biology of Scorpions. Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-1249-1. 
  5. "Scorpion". Dictionary.com. Random House. URL besoek op 14 April 2010. 
  6. σκορπιός, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, op Perseus.
  7. Gordon Ramel. "The Earthlife Web: The Scorpions". The Earthlife Web. Verkry op 2010-04-08. 
  8. Jason A. Dunlop; David Penney; O. Erik Tetlie and Lyall I. Anderson (2008). “How many species of fossil arachnids are there”. Journal of Arachnology 36 (2): 262–272. doi:10.1636/CH07-89.1.
  9. Michael E. Soleglad and Victor Fet (2003). “High-level systematics and phylogeny of the extant scorpions (Scorpiones: Orthosterni)” (multiple parts). Euscorpius 11: 1–175. Besoek op 2008-06-13.
  10. Scott A. Stockwell (1989). Revision of the Phylogeny and Higher Classification of Scorpions (Chelicerata). Ph.D. Dissertation, University of California, Berkeley
  11. Michael E. Soleglad; Victor Fet & F. Kovařík (2005). “The systematic position of the scorpion genera Heteroscorpion Birula, 1903 and Urodacus Peters, 1861 (Scorpiones: Scorpionoidea)”. Euscorpius 20: 1–38. Besoek op 2008-06-13.
  12. V. Fet and E. Soleglad (2005). “Contributions to scorpion systematics. I. On recent changes in high-level taxonomy.”. Euscorpius (31): 1–13. Besoek op 2010-04-07.

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]