Sokker

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
(Aangestuur vanaf Sokkerspeler)
Jump to navigation Jump to search
Piktogram wat Sokker aandui

Sokker, soms ook voetbal, is 'n spansport wat gespeel word tussen twee spanne wat elkeen bestaan uit elf spelers en word dikwels beskou as die gewildste sportsoort ter wêreld. Dit is 'n balspel wat op 'n reghoekige grasveld gespeel word. Die doel van die spel is om punte aan te teken deur die bal in die teenstanders se doel in te beweeg. Een van die uitstaande kenmerke van die spel is dat geen spelers buiten die doelwagter hul hande of arms mag gebruik om die bal te manipuleer nie. Die wenner is die span wat die meeste doele aangeteken het teen die einde van die wedstryd.

Die moderne spel het in Engeland ontwikkel met die vorming van die Football Association, wie se reëls van 1863 die grondslag gelê het vir die manier waarop die sport vandag gespeel word. Sokker word internasionaal gereguleer deur FIFA. Die bekendste internasionale sokkerkompetisie is die Sokker-Wêreldbeker en is ook die toernooi wat deur die meeste mense wêreldwyd dopgehou word.[1]

Aard van die spel[wysig | wysig bron]

Die afmetings van 'n sokkerveld
Die aanvaller (met die rooi trui) is verby die verdediging (in die wit truie) en is op die punt om 'n skoot na die doel te waag. Die doelwagter sal probeer om te keer dat die bal by die doelhok ingaan
'n Doelwagter verhoed 'n naby-skoot van binne in die strafgebied
'n Doelwagter duik om te keer dat die bal sy doelhok binnegaan

Sokker word gespeel volgens 'n stel reëls. Die spel word gespeel met 'n ronde bal en twee spanne van elf spelers elk en die twee spanne ding mee om die bal in mekaar se doelhokke in te kry om sodoende 'n doel aan te teken. Die span wat die meeste doele teen die einde van die wedstryd aangeteken het, is die wenner; as beide spanne ewe veel doele aangeteken het, eindig die spel gelykop. Let wel: In sekere toernooie waar daar 'n uitkloprondtes gespeel word, word ekstra tyd en strafskoppe gebruik om te beslis wie die wenners is na 'n gelykopuitslag.

Die hoofreël is dat die spelers (buiten die doelwagter) nie doelbewus aan die bal mag raak met hul arms of hande tydens spel nie (hulle mag egter hul hande gebruik om 'n bal in te gooi). Alhoewel spelers hoofsaaklik hulle voete gebruik om die bal rond te beweeg, mag hulle enige deel van hulle liggame buiten hul arms en hande gebruik.

Tydens 'n tipiese spel probeer spelers om die bal na hul teenstanders se doelhok te beweeg deur indiwiduele beheer van die bal, soos om dit te dribbel (hardloop met die bal naby die voete), die bal na 'n spanmaat aan te gee en deur skote na die doel te waag wat deur 'n opponerende doelwagter beskerm word. Teenstanders mag probeer om die bal af te neem deur die bal te onderskep of deur die teenstander wat die bal beheer te aanval; die toelaatbare fisiese kontak tussen spelers word egter beperk. Sokker is oor die algemeen 'n vryvloeiende spel met die bal wat ten alle tye in spel is buiten wanneer dit die veld verlaat of wanneer die spel deur die skeidsregter gestop word.

Op professionele vlak word daar slegs 'n paar doele tydens 'n wedstryd aangeteken. Tydens die 2005/2006-seisoen in die Engelse Premier League is daar byvoorbeeld 'n gemiddeld van 2,48 doele per wedstryd aangeteken.[2]

Die reëls van die spel spesifiseer nie spelerposisies buiten dié van die doelwagter nie, maar 'n aantal posisies het mettertyd ontwikkel. Hulle kan breedweg in drie kategorieë verdeel word: voorspelers (Engels: strikers) wie se hooftaak dit is om doele aan te teken; verdedigers (Engels: defender) wie se hooftaak dit is om te verhoed dat hul teenstanders doele aanteken en middelspelers (Engels: midfielders) wat poog om die bal by die teenstanders af te neem en dit na hul eie voorspelers aan te gee.

Daar kan verder tussen hierdie posisies onderskei word deur die kant van die veld waar die speler die meeste tyd spandeer. Daar is byvoorbeeld verdedigende senters asook linker en regtervleuels in die middelveld. Die tien spelers in die veld kan in enige van hierdie posisies gerangskik word (daar kan byvoorbeeld vier verdedigers, vier middelspelers en twee voorspelers of drie verdedigers, twee middelspelers en vier voorspelers wees) en die aantal spelers in elke posisie bepaal die spelpatroon van 'n span; hoe meer voorspelers daar is en hoe minder verdedigers hoe aggressiewer en aanvallend is die spel terwyl die teenoorgestelde opstelling gewoonlik lei tot 'n stadiger meer verdedigende styl. Die rangskikking van spelers op die veld word gewoonlik deur die spanbestuurder bepaal.

Geskiedenis en ontwikkeling[wysig | wysig bron]

'n Episkyros-speler op 'n ou klipsnywerk van Antieke Griekeland
Kinders in die China van die Song-dinastie speel cuju
In die 17de-eeuse Florence is Calcio Storico, 'n soort sokker gespeel
Sokkerspeler op 'n muurskildery in Tepantitla naby Teotihuacán (ca. 6de eeu)

Speletjies wat berus op die skop van 'n bal is in baie lande in die geskiedenis gespeel. Die eerste aangetekende vorm is die Meso-Amerikaanse balspel wat deur die Olmeke so vroeg as in 1500 v.C. gespeel is. Die Chinese spel cuju word ook in militêre handleidings uit die tydperk van die Qin-dinastie (255–206 v.C) genoem.[3] Ander antieke balspele sluit in kemari uit Japan en die Romeinse spel Harpastum. Verskeie vorme van voetbal is ook in Europa tydens die Middeleeue gespeel.

Die reëls van sokker soos hulle vandag neergelê is, is gebaseer op pogings sedert die middel van die 19de eeu om die wyd uiteenlopende vorme van die spel te standaardiseer by privaatskole in Engeland. Die eerste stelreëls wat ooreenkomste toon met die moderne spel is by die Trinity College te Cambridge in 1848 tydens 'n vergadering wat bygewoon is deur verteenwoordigers van Eton College, Harrow School, Rugby School, Winchester College en Shrewsbury School aanvaar, maar die reëls was nie universeel aanvaar nie en het baie ander klubs hul eie stelreëls gevolg. Tydens die 1850's is baie klubs regdeur die Engelssprekende wêreld gestig wat nie verbonde was aan skole of universiteite nie. Baie van hiérdie klubs het hulle eie stel reëls saamgestel, soos onder ander die Sheffield Football Club wat in 1857 gestig is[4] en gelei het tot die stigting van 'n sokkervereniging daar in 1867. In 1862 het John Charles Thring van die Uppingham skool in Engeland 'n stel reëls opgestel wat later baie invloed op die spel sou hê.[5]

Hierdie deurlopende pogings het bygedra tot die stigting van die Football Association (Die FA) in 1863 wat vir die eerste keer vergader het op 26ste Oktober 1863 by 'n vrymesselaarskroeg in Londen.[6] Die FA het vyf verdere vergaderings gehou alvorens 'n volledige stel reëls saamgestel is. Op die laaste vergadering het die verteenwoordiger van Blackheath sy klub onttrek vanuit die FA oor die verwydering van twee voorgestelde reëls, die eerste hiervan het die dra van die bal in die hand toegelaat en die tweede sou die keer van 'n lopie deur 'n teenstander te pootjie of vas te hou toegelaat het. Ander voetbal klubs het ook as gevolg hiervan nie by die FA aangesluit nie en het toe die Rugby Football Union gestig. Die oorblywende klubs onder leiding van Ebenezer Cobb Morley het toe voortgegaan en die oorspronklike dertien reëls bekragtig. Hierdie reëls het die hantering van die bal deur sekere spelers toegelaat en daar was ook nie 'n dwarslat oor die doelhok nie, reëls wat baie ooreengestem het met Australiese voetbal wat op daardie tydstip in Australië in ontwikkeling was. Die Sheffield Voetbalvereniging het met hulle eie stel reëls bly speel tot die 1870's en het die FA baie van hul reëls ingelyf totdat daar uiteindelik bitter min onderskeid tussen die twee variante van die spel was.

Die reëls van die sport word tans deur die International Football Association Board (IFAB) bestuur. Die raad is in 1886 gestig[7] na 'n vergadering te Manchester van die Football Association, die Scottish Football Association en die Football Association of Wales asook die Irish Football Association. Die wêreld se oudste sokkertoernooi is die FA Cup wat deur C.W. Alcock op die been gebring is en Engelse sokkerspanne ding al sedert 1872 om die beker mee. Die eerste amptelike internasionale wedstryd het in 1872 tussen Skotland en Engeland te Glasgow plaasgevind.[8] Die Fédération Internationale de Football Association (FIFA) is in 1904 in Parys gestig. Die toenemende gewildheid van die spel het gelei tot die toelating van FIFA se verteenwoordigers tot IFAB in 1913. Die raad bestaan tans uit vier verteenwoordigers van FIFA en een elk van die vier Britse sokkerverenigings.

Vandag word sokker oral ter wêreld as 'n beroepsport beoefen. Miljoene mense vul die stadions van die wêreld om hulle gunsteling spanne te ondersteun,[9] terwyl miljarde meer die sport op televisie volg.[10] 'n Baie groot aantal mense speel die sport ook op amateursvlak. Volgens 'n FIFA-peiling wat in 2001 gepubliseer is, is daar meer as 240 miljoen mense uit meer as 200 lande wat gereeld sokker speel.[11] Die eenvoudige reëls en minimale toerustingvereistes het ongetwyfeld 'n groot rol gespeel in die verspreiding en groei in die gewildheid van die sport.

Sien ook[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. 2002 FIFA Wêreldbeker TV-dekking, FIFA se amptelike webwerf. Gelees op 13 Mei 2006.
  2. Opsomming van die 2005/2006 Engelse premierliga
  3. [1]
  4. Harvey, Adrian (2005). Football, the first hundred years. London: Routledge. pp. pp.126. ISBN 0-415-35018-2. 
  5. Winner, David (28 Maart 2005). "The hands-off approach to a man's game". The Times. Besoek op 7 Oktober 2007. 
  6. "History of the FA". Football Association website. Besoek op 9 Oktober 2007. 
  7. "The International FA Board". FIFA. Besoek op 2 September 2007.  (webarchive)
  8. "The History Of The Football League". Football League website. Besoek op 7 Oktober 2007. 
  9. Ingle, Sean and Barry Glendenning (9 Oktober 2003). "Baseball or Football: which sport gets the higher attendance?". Guardian Unlimited. Besoek op 5 Junie 2006. 
  10. "TV Data". FIFA website. Besoek op 2 September 2007. 
  11. "FIFA Survey: approximately 250 million footballers worldwide" (PDF). FIFA website. Besoek op 15 September 2006.  (webarchive)

Verdere leesstof[wysig | wysig bron]

  • Stefan Szymanski and Tim Kuypers (1999), Winners and Losers: The Business Strategy of Football, Viking

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]


Olimpiese somersporte Logo van die Olimpiese Spele

Somerspele: Atletiek · Basketbal · Boks · Boogskiet · Driekamp · Fietsry (Bergfietsry · BMX · Bergfietsry · Pad) · Gewigoptel · Gholf · Gimnastiek (Artistiek · Ritmies · Trampolien) · Handbal · Judo · Kanovaart (Slalom · Snel) · Moderne vyfkamp · Ruitersport (Dressuur · Driefasekompetisie · Spring) · Pluimbal · Roei · Seiljagwedvaart · Sewesrugby · Skermsport · Skyfskiet · Sokker · Stoei (Grieks-Romeins · Vrystyl) · Taekwondo · Tafeltennis · Tennis · Veldhokkie · Vlugbal (Strandvlugbal) · Watersport (Gesinchroniseerde swem · Sierduik · Swem · Waterpolo)

Voormalige Olimpiese sporte: Baskiese pelote · Bofbal · Jeu de paume · Krieket · Kroket · Lacrosse · Motorbootresies · Polo · Rackets · Roque · Rugby · Sagtebal · Toutrek