Tadjike

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Tadjiks.
Tadjike
Tajik people.jpg
Totale bevolking: ca. 16–20 miljoen
Belangrike bevolkings  in: Vlag van Afghanistan Afghanistan 9,5–11,5 miljoen[1][2]

Vlag van Tadjikistan Tadjikistan 6,8 miljoen[3]
Vlag van Oesbekistan Oesbekistan 1,4 of 8–11 miljoen[4][5][6]
Vlag van Pakistan Pakistan 220 000[7]
Vlag van Rusland Rusland 201 000
Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State 52 000[8][9]
Vlag van Kirgisië Kirgisië 47 500[10]
Vlag van Kanada Kanada 15 870[11]
Vlag van Oekraïne Oekraïne 4 255[12]

Taal: Tadjiks
Geloofsoortuiging: Hoofsaaklik Islam
Histories Zoroastrisme en Boeddhisme
Verwante etniese groepe: Ander Irannese volke soos Beloetsje, Hasara, Jesiede, Koerde, Ossetiërs, Pasjtoene en Perse

Die Tadjike (Dari: تاجيک, Tājīk; Tadjiks: Тоҷик), ook Tadjikse Perse genoem, is 'n Irannese etniese groep inheems aan Tadjikistan, Afghanistan en Oesbekistan. Hulle vorm die titulêre nasie van Tadjikistan, waar hulle sowat 90% van dié land se bevolking uitmaak, en praat Tadjiks, 'n Irannese taal, as moedertaal. Tadjike vorm naas die Oesbeke die tweede grootste etniese groep in Sentraal-Asië. Ander benamings sluit in Fārsī ("Perse"), Fārsīwān ("Persies-sprekers") en Dīhgān (letterlik "boer" of "gevestigde dorpenaar").[13]

Standbeeld van Emir Isma'il ibn Ahmad in Doesjanbe. Onder sy bewind het die Samanide-ryk 'n sterk mag geword en die Soennitiese Islam na Sentraal-Asië versprei.

Tadjike vorm naas Pasjtoene (42%) die tweede grootste etniese groep in Afghanistan (27%) asook naas Oesbeke (80%) en Russe (5,5%) die derde grootste etniese groep in Oesbekistan (5%). Naas Tadjike leef nog 'n minderheid van omtrent 1 miljoen Oesbeke (14%) in Tadjikistan. Tadjikse minderhede leef in lande soos Pakistan (220 000) en Rusland (201 000).

Wêreldwyd leef tussen 16 en 20 miljoen Tadjike, waarvan tussen 9,5 en 11,6 miljoen in Afghanistan, 6,8 miljoen in Tadjikistan en 1,4 miljoen in Oesbekistan. In die Volksrepubliek China behoort die Tadjike tot een van die 56 amptelik erkende etniese groepe ("nasionaliteite"). Hulle leef veral in die Wes-Chinese outonome gewes van Xinjiang saam met ander etniese groepe soos Oeigoere, Oesbeke, Kasakke en Kirgisiërs.[14][15]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (en) Country Factfiles. — Afghanistan, bl. 153. // Atlas. Fourth Edition. Editors: Ben Hoare, Margaret Parrish. Publisher: Jonathan Metcalf. First published in Great Britain in 2001 by Dorling Kindersley Limited. London: Dorling Kindersley, 2010, 432 bladsye. ISBN 978-1-4053-5039-6 "Population: 28.1 million
  2. (en) Population of Afghanistan”. The World Factbook. Central Intelligence Agency (CIA). URL besoek op 9 Augustus 2012.
  3. (en) Population of Tajikistan”. The World Factbook. Central Intelligence Agency (CIA). URL besoek op 9 Augustus 2012.
  4. (en) Richard Foltz (1996). “The Tajiks of Uzbekistan”. Central Asian Survey 15 (2): 213–216. doi:10.1080/02634939608400946.
  5. (en) Karl Cordell, "Ethnicity and Democratisation in the New Europe", Routledge, 1998. bl. 201.
  6. (en) Lena Jonson (1976) "Tajikistan in the New Central Asia", I.B.Tauris, bl. 108.
  7. (en) United Nations High Commissioner for Refugees (1 Oktober 2002). “Long-time Tajik refugees return home from Pakistan”. UNHCR. URL besoek op 11 Junie 2012.
  8. (en) United States Census Bureau. “US demographic census”. URL besoek op 23 Januarie 2008.
  9. (en) Robson, Barbara and Lipson, Juliene (2002) "Chapter 5(B)- The People: The Tajiks and Other Dari-Speaking Groups" The Afghans – their history and culture Cultural Orientation Resource Center, Center for Applied Linguistics, Washington, D.C., OCLC 56081073.
  10. (en) Ethnic composition of the population in Kyrgyzstan 1999–2007”. (PDF) URL besoek op 11 Junie 2012.
  11. (en) Ethnic origins, 2006 counts, for Canada.
  12. (uk) State statistics committee of Ukraine – National composition of population, 2001 census
  13. (en) M. Longworth Dames, G. Morgenstierne en R. Ghirshman (1999). "AFGHĀNISTĀN". Encyclopaedia of Islam (CD-ROM Edition v. 1.0). Leiden, Nederland: Koninklijke Brill NV. 
  14. (en) Arlund, Pamela S. (2006). An Acoustic, Historical, And Developmental Analysis Of Sarikol Tajik Diphthongs. PhD Dissertation. The University of Texas at Arlington. 
  15. (en) Felmy, Sabine (1996). The voice of the nightingale: a personal account of the Wakhi culture in Hunza. Karachi: Oxford University Press. p. 4. ISBN 0-19-577599-6. 

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]