Pasjtoene

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Pasjtoe.
Pasjtoene
Pashtun people.jpg
Totale bevolking: ca. 49 miljoen
Belangrike bevolkings  in: Vlag van Pakistan Pakistan ~31 miljoen[1]

Vlag van Afghanistan Afghanistan ~14 miljoen[2]
Vlag van Verenigde Arabiese Emirate Verenigde Arabiese Emirate 338 315[3]
Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State 138 554[4][5]
Vlag van Iran Iran 110 000[6]
Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk 100 000[7]
Vlag van Duitsland Duitsland 37 800[8]
Vlag van Kanada Kanada 26 000[9]
Vlag van Indië Indië 13 000[10]
Vlag van Rusland Rusland 9 800[11]
Vlag van Australië Australië 8 154[12]
Vlag van Maleisië Maleisië 5 500
Vlag van Tadjikistan Tadjikistan 4 000[6]

Taal: Pasjtoe (moedertaal)
Oerdoe, Persies en Engels as tweede tale
Geloofsoortuiging: Hoofsaaklik Soennitiese Islam
Minderheid Sjiïtiese Islam
Verwante etniese groepe: Ander Irannese volke soos Beloetsje, Koerde, Ossetiërs, Persiërs en Tadjike
Pasjtoene in Kandahar, Afghanistan

Die Pasjtoene (Pasjtoe: پښتانه‎ Pax̌tānə; manlike enkelvoud: پښتون Pax̌tūn, vroulik: پښتنه Pax̌tana), histories bekend onder die eksonieme Afghane (Persies: افغان‎‎, Afğān)[13][14][15][16] en Pathane (Hindi-Oerdoe: पठान, پٹھان, Paṭhān),[17][18] is 'n Irannese etniese groep inheems aan Afghanistan en Pakistan wat Pasjtoe, 'n Irannese taal, as moedertaal praat.[19]

Wêreldwyd leef sowat 50 miljoen Pasjtoene, waarvan sowat 31 miljoen in Afghanistan (42% van die bevolking) en omtrent 14 miljoen in Pakistan (15%). Hulle is veral aanhangers van die Soennitiese Islam en leef in die sentrale grensgebied tussen albei lande. Die stede Kandahar, Pesjawar en Quetta word as belangrikste kulturele sentrums van die Pasjtoene beskou. Die Pasjtoene beskik oor hul eie etiese kodeks, die "Pasjtoenwali", 'n tradisionele etiekreeks wat die individuele en gemeenskaplike optrede begelei.

Die stamgebied van die Pasjtoene, Pakhtunkhwa of Pasjtoenistan, word sedert 1893 deur die Durandlyn van mekaar geskei. Hierdie grenslyn is tussen die destydse Brits-Indië en die Emiraat van Afghanistan vasgelê en vorm nou die grens tussen beide Afghanistan en Pakistan.[20] Pasjtoenistan grens in die ooste aan Pandjab, in die weste en noorde aan Persies- en Turkstalige gebiede, in die noordooste aan Kasjmir en in die suide aan Beloetsjistan.

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (en) "Pakistan population: 199,085,847 (July 2015 est.) [Pashtun (Pathan) 15.42%] = 30,699,037". The World Factbook. Central Intelligence Agency (CIA). Verkry op 10 Februarie 2012. 
  2. (en) http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact2008/geos/af.html
  3. (en) "United Arab Emirates: Demography" (PDF). Encyclopædia Britannica World Data. Encyclopædia Britannica Online. Verkry op 15 Maarrt 2008.  Gaan datum na in: |access-date= (help)
  4. (en) "'Little Kabul' immigrants apprehensive". 19 September 2001. Verkry op 27 Februarie 2016.  Text "publisherUSA Today" ignored (help)
  5. (en) "Race Reporting for the Asian Population by Selected Categories: 2010 more information 2010 Census Summary File 1". American FactFinder. Verkry op 27 Februarie 2016. 
  6. 6,0 6,1 (en) "Ethnologue report for Southern Pashto: Iran (1993)". SIL International. Ethnologue: Languages of the World. Verkry op 5 Mei 2012. 
  7. (en) Maclean, William (10 Junie 2009). "Support for Taliban dives among British Pashtuns". Reuters. Verkry op 6 Augustus 2009. 
  8. (en) Relations between Afghanistan and Germany
  9. (en) "Ethnic origins, 2006 counts, for Canada". 2.statcan.ca. 2006. Verkry op 17 April 2010. 
  10. (en) "Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues – 2001". Census of India. 2001. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 1 Februarie 2008. Verkry op 17 Maart 2008. 
  11. (ru) "Perepis.ru". perepis2002.ru. 
  12. (en) "20680-Ancestry (full classification list) by Sex – Australia" (Microsoft Excel download). 2006 Census. Australian Bureau of Statistics. Verkry op 2 Junie 2008. 
  13. (en) "Afghan and Afghanistan". Abdul Hai Habibi. alamahabibi.com. 1969. Verkry op 24 Oktober 2010. 
  14. (en) "Afghan". Ch. M. Kieffer. Encyclopædia Iranica Online Edition. 15 Desember 1983. Verkry op 27 September 2010. 
  15. (en) Muhammad Qasim Hindu Shah (Firishta). "History of the Mohamedan Power in India". Persian Literature in Translation. Packard Humanities Institute. Verkry op 10 Januarie 2007. 
  16. (en) "Afghanistan: Glossary". British Library. Verkry op 15 Maart 2008. 
  17. (en) James William Spain (1963). The Pathan Borderland. Mouton. p. 40. Besoek op 1 Januarie 2012. 
  18. (en) Pathan. World English Dictionary. Besoek op 1 Januarie 2012. 
  19. (en) "Ethnic map of Afghanistan" (PDF). Thomas Gouttierre, Center For Afghanistan Studies, University of Nebraska at Omaha; Matthew S. Baker, Stratfor. National Geographic Society. 2003. Verkry op 24 Oktober 2010. 
  20. (en) "Country Profile: Afghanistan" (PDF). Library of Congress Country Studies. Augustus 2008. Verkry op 11 Februarie 2011. 

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]