Thukydides

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Borsbeeld van Thukydides, in the Koninklike Ontario-museum, Toronto.

Thukydides (omstreeks 460 v.C. - omstreeks 395 v.C.) (Grieks: Θουκυδίδης, Thoukydídēs) was 'n Griekse historikus en die outeur van die Geskiedenis van die Peloponnesiese Oorlog, wat die verhaal vertel van die oorlog in die 5de eeu v.C. tussen Sparta en Athene tot en met die jaar 411 v.C. Thukydides is bekend as die vader van "wetenskaplike geskiedenis" weens sy streng standaarde vir die versameling van getuienis en ontleding wat betref oorsaak en gevolg sonder verwysing na die betrokkendheid van die gode, soos uitgestippel in die inleiding van sy werk.[1]

Hy is ook al die vader van die skool van politieke realisme genoem, wat die betrekkinge tussen nasies beskou as magsgedrewe eerder as regsgefundeerd.[2] Sy klassieke teks word steeds aan gevorderde militêre kolleges wêreldwyd bestudeer en die Meliaanse Dialoog bly 'n invloedryke werk in die teorie van internasionale betrekkinge.

Breër gesien, het Thukydides belanggestel in insigte in die mensetoestand, wat menslike gedrag sou verklaar tydens krisisse soos 'n plaag, 'n volksmoord (soos toegepas teen die Meliane) en burgeroorlog.

Lewe[wysig]

Ten spyte van sy statuur as historikus, is net beperkte besonderhede van Thukydides se lewe aan moderne historici bekend. Die mees betroubare inligting word verkry uit sy eie Geskiedenis van die Peloponnesiese Oorlog, wat sy nasionaliteit, vaderskap en tuisoord uitlê. Thukydides lig ons in dat hy in die oorlog geveg het, die plaag opgedoen het, en verban is deur die demokrasie. Hy mog verder by die bestryding van die Samiaanse opstand betrokke gewees het.[3]

Getuienis uit die klassieke tyd[wysig]

Thukydides beskryf homself as ‘n Athener, en vertel dat Olorus sy vader was, wat van die Atheense dêmos Halimous afkomstig was.[4] Hy het die Plaag van Athene oorleef[5] wat vir die dood van Perikles en vele ander Atheners verantwoordelik was. Hy lig ons verder in dat hy goudmyne in die Skapte Hyle besit het (letterlik: "Gedelfde bos"), ‘n kusstreek van Thrakië, teenoor die eiland Thasos.[6]

Die bouvalle van Amphipolis soos voorgestel deur E. Cousinéry in 1831: die brug oor die Strymon, die stadskanse, en die akropolis

Thukydides skryf dat hy weens sy invloed in die Thrakiese streek, in 424 v.C. as strategos (generaal) na Thasos afgevaardig is. Tydens die winter van 424-423 v.C. het die Spartaanse generaal Brasidas Amphipolis aangeval, aan die Thrakiese kus geleë, ‘n halfdag se vaart wes van Thasos. Eukles, die Atheense kommandeur te Amphipolis, het Thukydides se hulp opgeroep.[7] Brasidas, bewus van Thukydides se teenwoordigheid op Thasos en sy invloed by die inwoners van Amphipolis, en besorgd oor hulp wat ter see verskaf kon word, het vinnig opgetree en gematigde terme aan die Amphipolitane voorgehou in ruil vir hul oorgawe, wat dan aanvaar is. Gevolglik was Amphipolis met Thukydides se landing, reeds onder Spartaanse beheer.[8] (Sien Slag van Amphipolis.)

Amphipolis was van aansienlike strategiese belang, en nuus van die oorgawe het groot konsternasie in Athene veroorsaak.[9] Thukydides is daarvoor geblameer, maar hy het aangevoer dat hy nie te blameer was nie, aangesien hy bloot nie betyds kon arriveer nie. Weens sy mislukking om Amphipolis te beveilig is hy verban:[10]

Cquote1.svg Dit was ook my lot om vir twintig jaar ‘n banneling van my land te wees na my bevelvoering by Amphipolis; en deur my teenwoordigheid by beide partye, en meer spesifiek die Peloponnesiërs vanweë my verbanning, was ek bevoorreg om sake meer aandagtig waar te neem.
Cquote2.svg

Danksy sy status as banneling van Athene, wat hom vrye besoekreg onder die Peloponnesiese bondgenote verleen het, was hy in staat om die oorlog uit die perspektief van beide kante waar te neem. In hierdie tyd het hy belangrike aanvoorwerk vir sy geskiedenis gedoen, aangesien, soos hy te kenne gee, sy onderneming gebaseer was op sy vooruitskouing dat die oorlog een van die omvangrykstes onder die Grieke sou wees.

Borsbeeld van Herodotos

Dit is al wat Thukydides omtrent sy eie lewe geskryf het, maar enkele verdere besonderhede is uit eietydse bronne verkrygbaar. Herodotos skryf dat Thukydides se vadersnaam, Όloros, met Thrakië en Thrakiese koninklikes verbind was.[11] Thukydides het moontlik beskik oor ‘n familieverband met die Atheense staatsman en generaal Miltiades, en sy seun Kimon, leiers van die ou aristokrasie wat ontwortel is deur die radikale demokrate. Kimon se oupa aan sy ma se kant het ook Olorus geheet, wat hierdie verband besonder waarskynlik maak. ‘n Ander Thukydides het vroeër as die historikus gelewe, en het ook ‘n Thrakiese verbintenis gehad, wat ‘n familiekonneksie tussen hulle eweneens baie waarskynlik maak. Ten slotte bevestig Herodotos die belange van Thukydides se familie by die myne van Scapté Hýlē.[12]

Deur samevatting van al die fragmentariese getuienis, blyk dit dat sy familie ‘n groot landgoed in Thrakië besit het, wat selfs oor goudmyne beskik het, wat aan die familie aansienlike welvaart verleen het. Die sekuriteit en voortgesette voorspoed van die welgestelde landgoed moes formele bande met plaaslike konings of bewindhebbers genoodsaak het, wat die aanneming van die kenmerkend Thrakiese koningsnaam "Όloros" in die familie verklaar. Met sy verbanning het Thukydides hierdie landgoed sy permanente tuiste gemaak, en danksy die ruim inkomste uit die goudmyne, was hy in staat om hom toe te wy aan voltydse geskiedskrywing en navorsing, wat verskillende feitebesoeke ingesluit het. Effektief was hy toe ‘n afgetrede man met uitgebreide kontakte en hulpbronne, wat toe reeds sy politieke en militêre loopbane agtergelaat het, en besluit het op befondsing van sy eie akademiese projek.

Latere bronne[wysig]

Die oorblywende getuienis rakende Thukydides se lewe word verkry uit latere, weliswaar minder betroubare antieke bronne. Volgens Pausanias, het iemand genaamd Oenobios geslaag om ‘n wet te laat deurvoer wat Thukydides ‘n terugkeer na Athene gegun het, dit vermoedelik ‘n kort tyd na die stad se oorgawe en einde van die oorlog in 404 v.C..[13] Pausanias sê verder dat Thukydides vermoor is op sy terugreis na Athene. Vele vind hierdie verslag onoortuigend, aangesien aanduibare getuienis suggereer dat hy so laat as 397 v.C. gelewe het. Plutarchus voer aan dat sy oorskot na Athene teruggebring is waar dit in Kimon se familiegrafkelder geplaas is.[14]

Die abrupte einde aan Thukydides se vertelling, wat in die middel van die jaar 411 v.C. onderbreek word, is tradisioneel geïnterpreteer as aanduidend dat hy oorlede is tydens die skryf van die boek, alhoewel ander verklarings ook voorgehou is.

Perikles

Afleidings omtrent Thukydides se karakter kan slegs (met die nodige omsigtigheid) uit sy boek gemaak word. Sy sardoniese humorsin is deurgaans opvallend, soos wanneer hy, tydens sy beskrywing van die Atheense plaag, opmerk dat bejaarde Atheners ‘n rympie sou onthou wat melding gemaak het van ‘n "groot sterfte" wat met die Doriese oorlog gepaard sou gaan. Sekere het beweer dat die rympie eintlik oor ‘n "groot gebrek" (limos) gehandel het, en slegs as "sterfte" (loimos) onthou is, weens die gevolglike plaag. Thukydides voeg dan by dat, indien nog ‘n Doriese oorlog sou uitbreek, dié keer slegs gepaard met groot gebrek, die rympie wel onthou sal word vir "gebrek," terwyl enige aanduiding van "sterfte" vergete sou wees.[15]

Thukydides het Perikles bewonder, sy gesag oor die mense goedgekeur en ‘n duidelike weersin laat blyk vir die demagoë wat sy opvolgers was. Hy het nòg die demokratiese gepeupel, nòg die radikale demokrasie wat deur Perikles ingelui is goedgekeur, maar het demokrasie onder beskikking van ‘n goeie leier aanvaarbaar gevind.[16] Thukydides se aanbieding van gebeure is oorwegend onbevooroordeeld; byvoorbeeld skat hy nie die ongunstige effek van sy eie mislukking by Amphipolis gering nie. By geleentheid egter, breek sterk hartstogte deur, soos in sy skrobberende taksering van die demagoë Kleon;[17][18] en Hyperbolos.[19] Kleon word soms met Thukydides se verbanning in verband gebring.[20]

Dat Thukydides opsigtelik deur die lyding inherent aan oorlog geraak is, en begaand was oor die vergrype waartoe mensenatuur onder sulke omstandighede geneig was, word onthul deur sy ontleding van die afgryse tydens die burgerlike konflik op Korkura,[21] wat ook die frase insluit: "Oorlog is ‘n geweldadige leraar".

Notas[wysig]

  1. Cochrane, p. 179; Meyer, p. 67; de Sainte Croix.
  2. Strauss, p. 139.
  3. 117.1
  4. Thucydides 1.1
  5. Thucydides 48.1.3
  6. Thucydides 105.1
  7. Thucydides 104.1
  8. Thucydides 105.1 – 106.3
  9. Thucydides 108.1.7
  10. Thucydides 26.5
  11. Herodotos, 6.39.1.
  12. Herodotos, 6.46.1.
  13. Pausanias, 1.23.9.
  14. Plutarchus, Cimon 4.1.
  15. Thucydides 54.3
  16. Thucydides 65.1
  17. Thucydides 36.6
  18. Thucydides 27.1; Thucydides 16.1
  19. Thucydides 73.3
  20. Marcellinus, Life of Thucydides 46
  21. Thucydides 82.1 – 83