Ys

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Ys
IceBlockNearJoekullsarlon.jpg  
'n Ysberg. 
Formule H2O 
Nickel-Strunz (10) 4.AA.05  
Hardheid [1] 
Digtheid 0,9167 g/cm3 
Dubbelbreking Eenassig (+) 
Ruimtegroep P6₃/mmc 
Eenheidsel a = 4.498 Å, c = 7.338 Å 
Cryst struct ice.png
* Lys van minerale
Sneeukristalle.

Ys is 'n mineraal. Dit is die vaste vorm van water en kan uiteenlopende vorme soos sneeu, vriesreën, hael, gletsers of ysberge aanneem.

Tegnies gesproke is ys een van die 15 kristalfases van water.

Ys en die Aarde[wysig | wysig bron]

Die teenwoordigheid van water op die planeet aarde bepaal die lewe, ook die mense se lewe. Ongeveer 10% van die planeet se landoppervlakte is tans met ys bedek, maar in die planeet se lang geskiedenis het dit anders gewees. In die Eoseen was daar dalk hoegenaamd geen landys nie, in die Kriogenium het dit amper die hele planeet bedek. Daar is tans ook -afhanklik van die seisoen- ongeveer 5% van die see se oppervlak met ys bedek rondom die twee pole. Hoeveel ys die planeet het, hang van twee ewewigte af. [2]

Die eerste ewewig is die balans tussen die hoeveelheid straling wat die son ontvang en die hoeveelheid wat dit weerkaats. Die teenwoordigheid van ys self beïnvloed dit, omdat ys 'n hoë albedo (weerkaatsingsvermoë) het. Die albedo van die oseaan is ongeveer 0,06, terwyl ys ongeveer 'n albedo van 0,5 tot 0,7 het. Dit beteken dat 50% tot 70% van die invallende energie weerkaats word pleks van 6%.[3]

Die tweede ewewig is die verdamping van water van die oseaan wat as sneeu op die poolgebiede val en die vloei van die gletserys terug na die oseaan. Indien die pool in die midde van 'n kontinent lê, soos Antarktika vandag, kan daar groot hoeveelhede ys opgehoop word.[2] Vanweë die plaattektoniek het dit nogtans gewissel in die aarde se geskiedenis.

Sien ook[wysig | wysig bron]

Fotogalery[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. mindat 2001.
  2. 2,0 2,1 Physics of Ice Victor F. Petrenko, Robert W. Whitworth, OUP Oxford, 1999, ISBN 0-19-158134-8, ISBN 978-0-19-158134-2
  3. national snow & ice data center.