Jan Brand

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Johannes Henricus Brand
Jan Brand

Ampstermyn
2 Februarie 1864 – 14 Julie 1888
Voorafgegaan deur M.W. Pretorius
Opgevolg deur F.W. Reitz

Persoonlike besonderhede
Geboorte 6 Desember 1823
Kaapstad, Kaapkolonie
Sterfte 14 Julie 1888 (op 64)
Bloemfontein, Oranje-Vrystaat
Eggenoot/eggenote Johanna Sibella Zastron
Alma Mater Suid-Afrikaanse Kollege, Universiteit Leiden
Professie Prokureur, Opvoedkundige
Religie Nederduits Gereformeerd

Sir Johannes Henricus Brand, GCMG (algemeen bekend as Jan Brand en soms as John Henry Brand) (6 Desember 1823, Kaapstad – 14 Julie 1888, Bloemfontein) was 'n Suid-Afrikaanse prokureur en politikus en die vierde Staatspresident van die Oranje-Vrystaat, van 2 Februarie 1864 tot en met sy dood in 1888.

Lewensgeskiedenis[wysig]

Hy was die seun van Sir Christoffel Brand (1797 - 1875), speaker van die wetgewende vergadering van die Kaapkolonie, en Catharina Frederica Küchler. Jan het in 1851 met Johanna Sibella Zastron getrou. Sy was die dogter van die Akteregistrateur in Kaapstad. Die egpaar het 8 seuns en 3 dogters gehad. Hy het aan die Suid-Afrikaanse Kollege in Kaapstad gestudeer en het daarna (1845) sy studies aan die Universiteit van Leiden in Nederland voortgesit. Daarna is hy na Engeland en het in 1849 in Inner Temple 'n advokaat geword.

Na sy terugkeer na Suid-Afrika het Brand hom in Kaapstad gevestig waar hy as advokaat in die Hooggeregshof van die Kaap die Goeie Hoop gepraktiseer het tot in 1863.

In 1858 is Brand by die Suid-Afrikaanse Kollege aangestel as professor in die regte. Weens sy simpatie met die republikeinse ideale van die burgers van die Oranje-Vrystaat, het hy daarheen geëmigreer. In 1863 is hy tot staatspresident van die Oranje-Vrystaat verkies en daarna weer vir opeenvolgende vyf-jaartermyne in 1869, 1874, 1879 en 1884. In 1864 het hy druk deur die Basoeto's op die grens onderdruk en na mislukte pogings om Mosjesj, die Basoeto-hoofman, te oorreed om sy mense binne sy grense te hou, het Brand die wapens teen Mosjesj in 1865 opgeneem. Die eerste oorlog is beëindig met die Verdrag van Thaba Bosigo wat op 3 April 1866 onderteken is; 'n tweede oorlog, wat beëindig is met die Verdrag van Aliwal-Noord, het op 12 Februarie 1869 geëindig. In 1871 het Brand Britse anneksasie van die dorp, Kimberley, onsuksesvol teengestaan.

In 1871 is Brand deur 'n groot groep mense gevra om die president van die Zuid-Afrikaansche Republiek (Transvaal) te word en sodoende die twee Boere republieke te verenig. Aangesien die projek vyandig teenoor Groot-Brittanje was het hy besluit om dit nie te doen nie en het hy op dié manier sy beleid van neutraliteit teenoor Engeland gehandhaaf. In 1882 is sy moeite in hierdie opsig vergoed en hy is die Orde van Sint-Michaël en Sint-George (GCMG) toegedien.

Jan Brand was 'n diep gelowige mens en was in sy openbare en privaatlewe onberispelik. Hy was besonder gewild onder die burgers van die Oranje-Vrystaat. Brand se uitdrukking "alles zal recht komen als elkeen zijn plicht doet" is in Afrikaans opgeneem as 'n idioom. Na sy dood is 'n standbeeld opgerig in Bloemfontein waarvan die fondse uit die publiek gekom het. Die hoofstraat in Bloemfontein se middestad is "President Brand" genoem in sy eer.


Verwysings[wysig]