Alfred Nobel

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Alfred Nobel
AlfredNobel2.jpg
Alfred Nobel

Geboortenaam Alfred Bernhard Nobel
Gebore 21 Oktober 1833
Stockholm, Swede
Oorlede 10 Desember 1896 (op 63)
Sanremo, Italië
Plek van graf Norra begravningsplatsen, Stockholm
Nasionaliteit Sweeds
Vakgebied Chemie, ingenieurswese
Bekend vir Ontdekking van dinamiet, Nobelprys
Alfred Nobel Signature.svg

Alfred Bernhard Nobel (geb. 21 Oktober 1833 in Stockholm, Swede – † 10 Desember, 1896, Sanremo, Italië) was 'n Sweedse chemikus, ingenieur, uitvinder, wapenvervaardiger en die uitvinder van dinamiet. Hy was die eienaar van Bofors, 'n groot wapenvervaardiger, wat hy omgeskakel het vanaf 'n yster- en staalmeule. In sy testament het hy bepaal dat sy beduidende fortuin gebruik moes word om die Nobelpryse te stig. Die sintetiese element nobelium is ook na hom vernoem.

Biografie[wysig | wysig bron]

Nobel was die derde seun van Emmanuel Nobel (1801-1872) en Ahlsell Nobel (1805-1889). Sy vader het uit 'n baie arm boerefamilie gekom, maar deur harde werk roem verwerf as militêre ingenieur.

Alfred Nobel is op die 21ste Oktober 1833 gebore en het toe in 1842 saam met sy gesin na Sint Petersburg verhuis waar sy pa (die uitvinder van laaghout) 'n seemyn-fabriek gestig het. Alfred het daar chemie gestudeer onder leiding van Professor Nikolay Zinin. In 1859 is die bestuur van die fabriek aan die tweede seun, Ludvig Nobel (1831-1888), toevertrou wat dit baie uitgebrei het.

Alfred het saam met sy pa na Swede teruggekeer na die familiebesigheid bankrot gespeel het en hom toegewy aan die studie van plofstowwe, veral die veilige vervaardiging van nitrogliserien (wat in 1847 deur Ascanio Sobrero ontdek is, een van sy medestudente by die Universiteit van Torino). Verskeie ontploffings het by die fabriek in Swede te Heleneborg wat aan die familie behoort het plaasgevind; een van die ontploffings in 1864 het tot die dood van Alfred se jonger broer Emil en verskeie ander werkers gelei. 'n Maand later het Emmanuel Nobel 'n beroerte gekry en lam geword.

Dinamiet[wysig | wysig bron]

Uiteindelik in 1866-1867, het Nobel die probleem opgelos. Aangesien nitrogliserien 'n hoogs onstabiele vloeistof is, het hy sekere absorberende materiaal daarby gevoeg en dit daardeur moontlik gemaak om dit veilig te berg en te vervoer. Maar om die mengsel te laat ontplof, het 'n speisale slagdoppie vereis. Die nuwe vorm van nitrogliserien is dinamiet ('krag' in Grieks: dynamis) genoem.

Nobelprys[wysig | wysig bron]

Die grondlegging van die Nobelprys is begin in 1895 toe Alfred Nobel sy testament geskryf het en die meeste van sy besittings vir die stigting daarvan nagelaat het. Sedert 1901 het die prys mans en vrouens vereer vir hulle uitstaande bydraes tot fisika, chemie, geneeskunde, literatuur en vir vredeswerk.

Die plofstof dinamiet het sy uitvinder 'n fortuin besorg. Deur die Nobelprysewat toegeken moes word, onder meer vir die bevordering van vrede, het die man wat een van die dodelikste oorlogswapens uitegevind het, gehoop om 'n bydrae te lewer tot die internasionale vrede en begrip.

Alhoewel Nobel ongetroud gebly het, het sy biograwe aangedui dat hy ten minste drie liefdesverhoudinge in sy leeftyd gehad het.

Sien ook[wysig | wysig bron]

Bron[wysig | wysig bron]