Nobelprys vir Chemie

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
 Nobel prize medal.svg Nobelprys vir Chemie 
Die Sweedse chemikus Alfred Nobel, wat in sy testament voorsiening vir die Nobelprys gemaak het.
Die Sweedse chemikus Alfred Nobel, wat in sy testament voorsiening vir die Nobelprys gemaak het.
Toegeken vir Uitstaande bydraes vir die mensdom in chemie
Borg Koninklike Sweedse Akademie vir Wetenskappe
Land Vlag van Swede Swede
Datum 10 Desember
Eerste toekenning 10 Desember 1901 (1901-12-10) (115 jaar oud)
Webtuiste nobelprize.org

Die Nobelprys is 'n internasionale toekenning wat sedert 1901 jaarliks vir prestasies in fisika, chemie, geneeskunde, letterkunde en vir vrede toegeken word. In 1968 het die Bank van Swede die prys vir Ekonomiese Wetenskappe ter nagedagtenis van Alfred Nobel, eerste insteller van die Nobelprys, ingestel.

Die pryse, wat 'n bedrag geld (SEK10 miljoen, omtrent €1,1 miljoen of VSA$1,3 miljoen per pryskategorie, wat dan gelykop onder die Bekroondes verdeel word), 'n goue medalje en 'n diploma insluit, word op 10 Desember, die herdenking van Nobel se sterfdag in 1896, uitgedeel.

Hieronder volg 'n lys van die ontvangers van die Nobelprys vir Chemie vanaf 1901 tot op hede.


1900's1910's1920's1930's1940's1950's1960's1970's1980's1990's2000's2010's

1900's[wysig | wysig bron]

Nobelprys vir Chemie, 1900's
Jaar Naam Land Beweegrede
1901[1] Vant Hoff.jpg Jacobus Henricus van 't Hoff Vlag van Nederland Nederland uit erkenning vir die buitengewone dienste wat hy gelewer het deur die ontdekking van die wette van chemiese dinamika en die osmotiese druk in oplossings.
1902[2] Hermann Emil Fischer c1895.jpg Hermann Emil Fischer Vlag van Duitse Keiserryk Duitse Keiserryk uit erkenning vir die buitengewone dienste wat hy gelewer het deur sy werk ten opsigte van suiker- en puriensintese.
1903[3] Arrhenius2.jpg Svante Arrhenius Vlag van Swede Swede uit erkenning vir die buitengewone dienste wat hy gelewer het ten opsigte van die bevordering van chemie deur sy elektrolitiese teorie van dissosiasie.
1904[4] William Ramsay.jpg William Ramsay Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk uit erkenning vir sy dienste deur die ontdekking van die onreaktiewe gasvormige elemente in lug en sy bepaling van hul posisie in die Periodieke Stelsel.
1905[5] Adolf von Baeyer (1905).jpg Adolf von Baeyer Vlag van Duitse Keiserryk Duitse Keiserryk uit erkenning vir sy dienste ter bevordering van organiese chemie en die chemiese nywerheid deur sy werk ten opsigte van organiese kleurstowwe en hidro-aromatiese verbindings.
1906[6] Henri Moissan.jpg Henri Moissan Vlag van Frankryk Frankryk uit erkenning vir die reuse-dienste deur hom gelewer in sy navorsing en vir die isolering van die element fluoor, asook vir die ingebruikname in diens van die wetenskap van die elektriese oond wat na hom genoem is.
1907[7] Eduard Buchner (Nobel 1907).jpg Eduard Buchner Vlag van Duitse Keiserryk Duitse Keiserryk vir sy biochemiese navorsing en sy ontdekking van selvrye fermentasie.
1908[8] Ernest Rutherford (Nobel).jpg Ernest Rutherford Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk
Vlag van Nieu-Seeland Nieu-Seeland
vir sy ondersoeke na die disintegrasie van die elemente en die chemie van radioaktiewe stowwe.
1909[9] Ostwald.jpg Wilhelm Ostwald Vlag van Duitse Keiserryk Duitse Keiserryk uit erkenning vir sy werk ten opsigte van katalise en vir sy ondersoeke na die fundamentele beginsels wat chemiese ekwilibria en reaksietempo beheer.

1910's[wysig | wysig bron]

Nobelprys vir Chemie, 1910's
Jaar Naam Land Beweegrede
1910[10] Otto Wallach.jpg Otto Wallach Vlag van Duitse Keiserryk Duitse Keiserryk uit erkenning vir sy dienste aan organiese chemie en die chemiese nywerheid deur sy pionierswerk op die gebied van alisikliese verbindings.
1911[11] Marie Curie (Nobel-Chem).jpg Marie Curie Vlag van Pole Pole
Vlag van Frankryk Frankryk
uit erkenning vir haar dienste ten opsigte van die bevordering van chemie deur die ontdekking van die elemente radium en polonium deur die isolering van radium en die bestudering van die aard en die verbindings van hierdie merkwaardige element.
1912[12] Viktor-grignard.jpg Victor Grignard Vlag van Frankryk Frankryk vir die ontdekking van die sogenaamde Grignard-reagens wat die vordering van organiese chemie grootliks bevorder het.
Paul Sabatier.jpg Paul Sabatier vir sy metode om organiese verbindings in die teenwoordigheid van fyn gedisintegreerde metale te hidrogeniseer, waardeur die vooruitgang van organiese chemie grootliks bevorder is.
1913[13] Alfred Werner.jpg Alfred Werner Vlag van Switserland Switserland uit erkenning vir sy werk ten opsigte van die binding van atome in molekule, waardeur hy nuwe lig op vroeëre navorsing gewerp en nuwe navorsingsvelde in veral anorganiese chemie toeganklik gemaak het.
1914[14] Theodore william richards.jpg Theodore William Richards Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State uit erkenning vir sy akkurate vasstelling van die atoomgewig van 'n groot aantal chemiese elemente.
1915[15] Richard Willstätter ETH-Bib PI 55-BO-0022.jpg Richard Willstätter Vlag van Duitse Keiserryk Duitse Keiserryk vir sy navorsing ten opsigte van plantpigmente, en in die besonder chlorofil.
1918[16] Fritz Haber.png Fritz Haber vir die sintese van ammoniak en die elemente daarvan.

1920's[wysig | wysig bron]

Nobelprys vir Chemie, 1920's
Jaar Naam Land Beweegrede
1920[17] Walther Nernst.jpg Walther Nernst Vlag van Republiek van Weimar Republiek van Weimar uit erkenning vir sy werk in termochemie.
1921[18] Frederick Soddy.jpg Frederick Soddy Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk vir sy bydrae tot ons kennis van die chemie van radioaktiewe stowwe en sy navorsing ten opsigte van die oorsprong en aard van isotope.
1922[19] Francis William Aston.jpg Francis William Aston vir sy ontdekking – deur middel van sy massaspektograaf – van isotope in 'n groot aantal nie-radioaktiewe elemente, en vir sy formulering van die heelgetalreël.
1923[20] Fritz Pregl.jpg Fritz Pregl Vlag van Oostenryk Oostenryk vir die uitvind van die metode van mikroanalise van organiese stowwe.
1925[21] Richard Adolf Zsigmondy LOC.jpg Richard Adolf Zsigmondy Vlag van Republiek van Weimar Republiek van Weimar
Vlag van Hongarye Hongarye
vir sy demonstrasie van die heterogene aard van kolloïedoplossings en vir die metodes wat hy gebruik het en wat sedertdien fundamenteel in moderne kolloïedchemie geword het.
1926[22] The-svedberg-1.jpg Theodor Svedberg Vlag van Swede Swede vir sy werk ten opsigte van dispersiestelsels.
1927[23] Heinrich Wieland.jpg Heinrich Otto Wieland Vlag van Republiek van Weimar Republiek van Weimar vir sy navorsing ten opsigte van die samestelling van die galsure en verwante stowwe.
1928[24] Windaus.jpg Adolf Windaus vir die dienste gelewer deur sy navorsing ten opsigte van sterole en hul verwantskap met vitamiene.
1929[25] ArthurHarden.jpg Arthur Harden Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk vir hul navorsing ten opsigte van die fermentasie van suiker en fermentatiewe ensieme.
Euler-chelpin.jpg Hans von Euler-Chelpin Vlag van Swede Swede

1930's[wysig | wysig bron]

Nobelprys vir Chemie, 1930's
Jaar Naam Land Beweegrede
1930[26] Hans Fischer (Nobel).jpg Hans Fischer Vlag van Republiek van Weimar Republiek van Weimar vir sy navorsing ten opsigte van die samestelling van hemien en chlorofil, en veral sy sintese van hemien.
1931[27] Carl Bosch.jpg Carl Bosch uit erkenning vir hul bydraes tot die uitvinding en ontwikkeling van chemiese hoëdrukmetodes.
Bergius.jpg Friedrich Bergius
1932[28] Langmuir.jpg Irving Langmuir Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir sy ontdekkings en navorsing ten opsigte van oppervlakchemie.
1934[29] Urey.jpg Harold Urey vir sy ontdekking van swaar waterstof.
1935[30] Joliot-fred.jpg Frédéric Joliot-Curie Vlag van Frankryk Frankryk uit erkenning vir hul sintese van nuwe radioaktiewe elemente.
Joliot-curie.jpg Irène Joliot-Curie
1936[31] Debye100.jpg Peter Debye Vlag van Nederland Nederland vir sy bydraes tot ons kennis van die molekulêre struktuur deur sy navorsing ten opsigte van dipoolmomente en die diffraksie van X-strale en elektrone in gasse.
1937[32] Norman Haworth.jpg Norman Haworth Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk vir sy navorsing ten opsigte van koolhidrate en vitamien C
Paul Karrer.jpg Paul Karrer Vlag van Switserland Switserland vir sy navorsing ten opsigte van karotenoïede, flavien en vitamiene A en B2.
1938[33] Richard Kuhn ETH-Bib Dia 248-065.jpg Richard Kuhn Vlag van Nazi-Duitsland Nazi-Duitsland vir sy werk ten opsigte van karotenoïede en vitamiene. Die owerheid van sy land het hom die prys van die hand laat wys, maar hy het later wel die diploma en die medalje ontvang.
1939[34] A. Butenandt 1921.jpg Adolf Butenandt vir sy werk ten opsigte van geslagshormone. Die owerheid van sy land het hom die prys van die hand laat wys, maar hy het wel later die diploma en die medalje ontvang.
Leopold Ruzicka ETH-Bib Portr 00239.jpg Leopold Ružička Vlag van Kroasië Kroasië
Vlag van Switserland Switserland
vir sy werk ten opsigte van polimetilene en hoëre terpene.

1940's[wysig | wysig bron]

Nobelprys vir Chemie, 1940's
Jaar Naam Land Beweegrede
1943[35] George de Hevesy.jpg George de Hevesy Vlag van Nazi-Duitsland Nazi-Duitsland vir sy werk ten opsigte van die gebruik van isotope as spoorders in die bestudering van chemiese prosesse.
1944[36] Bundesarchiv Bild 183-46019-0001, Otto Hahn.jpg Otto Hahn vir sy ontdekking van die splyting van swaar kerne.
1945[37] Virtanen.jpg Artturi Ilmari Virtanen Vlag van Finland Finland vir sy navorsing en uitvindings op die gebied van landbou- en voedingschemie, en veral vir sy metode om voer te preserveer.
1946[38] James Batcheller Sumner.jpg James B. Sumner Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir sy ontdekking dat ensieme gekristalliseer kan word.
John Howard Northrop.jpg John Howard Northrop vir hul bereiding van ensieme en virusproteïene in 'n suiwer vorm.
Wendell Meredith Stanley.jpg Wendell Meredith Stanley
1947[39] Robert Robinson organic chemist.jpg Robert Robinson Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk vir sy ondersoeke ten opsigte van plantprodukte van biologiese belang – veral die alkaloïede.
1948[40] Arne Tiselius.jpg Arne Tiselius Vlag van Swede Swede vir sy navorsing ten opsigte van elektroforese en adsorpsieanalise, en veral vir sy ontdekkings aangaande die komplekse aard van die serumproteïene.
1949[41] William Giauque Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir sy bydrae op die gebied van chemiese termodinamika, veral wat die gedrag van stowwe teen uiters lae temperature betref.

1950's[wysig | wysig bron]

Nobelprys vir Chemie, 1950's
Jaar Naam Land Beweegrede
1950[42] Otto Paul Hermann Diels.jpg Otto Diels Vlag van Wes-Duitsland Wes-Duitsland vir hul ontdekking en ontwikkeling van die dieensintese.
Kurt Alder Nobel.jpg Kurt Alder
1951[43] Mcmillan postcard.jpg Edwin McMillan Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir hul ontdekkings in die chemie van die trans-uraan-elemente.
Glenn Seaborg 1964.jpg Glenn T. Seaborg
1952[44] Archer John Porter Martin Nobel.jpg Archer Martin Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk vir hul uitvinding van verdelingschromatografie.
Richard Laurence Millington Synge.jpg Richard Laurence Millington Synge
1953[45] Hermann Staudinger.jpg Hermann Staudinger Vlag van Wes-Duitsland Wes-Duitsland vir sy ontdekkings op die gebied van makromolekulêre chemie.
1954[46] Pauling.jpg Linus Pauling Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir sy navorsing ten opsigte van die chemiese binding en die toepassing daarvan in die opheldering van die struktuur van komplekse stowwe.
1955[47] Dr. Vincent du Vigneaud.jpg Vincent du Vigneaud vir sy werk ten opsigte van biochemies belangrike swaelverbindings, veral vir die eerste sintese van 'n polipeptiedhormoon.
1956[48] Cyril Norman Hinshelwood Nobel.jpg Cyril Norman Hinshelwood Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk vir hul navorsing ten opsigte van die meganisme van chemiese reaksies.
Nikolay Semyonov Nobel.jpg Nikolai Semjonof Vlag van Sowjetunie Sowjetunie
1957[49] Alexander Todd Nobel.jpg Alexander R. Todd Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk vir sy werk ten opsigte van nukleotiede en nukleotied-koënsieme.
1958[50] Frederick Sanger2.jpg Frederick Sanger vir sy werk aan die struktuur van proteïene en veral dié van insulien.
1959[51] Heyrovsky Jaroslav crop.jpg Jaroslav Heyrovský Flag of Czechoslovakia Tsjeggo-Slowakye vir die ontdekking en ontwikkeling van die polarografiese ontledingsmetodes.

1960's[wysig | wysig bron]

Nobelprys vir Chemie, 1960's
Jaar Naam Land Beweegrede
1960[52] Willard Libby Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir sy metode van die gebruik van koolstof-14 vir die vasstelling van ouderdom in argeologie, geofisika en ander vertakkinge van die wetenskap.
1961[53] Melvin Calvin.jpg Melvin Calvin vir sy navorsing oor die assimilasie van koolstofdioksied in plante.
1962[54] Max Perutz.jpg Max Perutz Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk vir hul ondersoeke na die strukture van globulêre proteïene.
John Kendrew Nobel.jpg John Kendrew
1963[55] Karl Ziegler Nobel.jpg Karl Ziegler Vlag van Wes-Duitsland Wes-Duitsland vir hul ontdekkings op die gebied van die chemie en tegnologie van lang polimere.
Giulio Natta Nobel.jpg Giulio Natta Vlag van Italië Italië
1964[56] Dorothy Crowfoot Hodgkin Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk vir haar bepaling van die strukture van belangrike biochemiese stowwe deur middel van X-straal-tegnieke.
1965[57] Robert Burns Woodward in 1965.jpg Robert Burns Woodward Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir sy hoogstaande prestasies op die gebied van organiese sintese.
1966[58] Mulliken,Robert 1929 Chicago.jpg Robert S. Mulliken vir sy fundamentele werk oor chemiese bindinge en die elektroniese strukture van molekule deur middel van die molekuul-orbitaalmetode.
1967[59] Eigen,Manfred 1996 Göttingen.jpg Manfred Eigen Vlag van Wes-Duitsland Wes-Duitsland vir hul ondersoeke na uiters vinnige chemiese reaksies wat ontstaan deur die versteuring van die ewewig deur middel van baie kort energiepulse.
Ronald George Wreyford Norrish.jpg Ronald George Wreyford Norrish Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk
George Porter Nobel.jpg George Porter
1968[60] Onsager 1968.jpg Lars Onsager Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir die ontdekking van die wederkerige verhoudings wat na hom genoem is en wat fundamenteel vir die termodinamika van onomkeerbare prosesse is.
1969[61] Derek Barton Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk vir hul bydraes tot die ontwikkeling van die konsep konformasie en die toepassing daarvan in chemie.
Odd Hassel.jpg Odd Hassel Vlag van Noorweë Noorweë

1970's[wysig | wysig bron]

Nobelprys vir Chemie, 1970's
Jaar Naam Land Beweegrede
1970[62] Luis Federico Leloir - young.jpg Luis Federico Leloir Vlag van Argentinië Argentinië vir sy ontdekking van suikernukleotiede en hul rol in die biosintese van koolhidrate.
1971[63] Herzberg,Gerhard 1952 London.jpg Gerhard Herzberg Vlag van Kanada Kanada
Vlag van Wes-Duitsland Wes-Duitsland
vir sy bydraes tot die kennis van die elektroniese strukture en geometrie van molekule, in die besonder vry radikale.
1972[64] Christian B. Anfinsen, NIH portrait, 1969.jpg Christian B. Anfinsen Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir sy werk aan ribonuklease, veral wat die verband tussen die aminosuurvolgorde en sy biologies-aktiewe bevestiging betref.
Stanford Moore vir hul bydrae tot die begrip van die verband tussen die chemiese strukture en katalitiese aktiwiteit van die aktiewe sentrum van die ribonuklease-molekuul.
William Howard Stein
1973[65] Ernst Otto Fischer Vlag van Wes-Duitsland Wes-Duitsland vir hul baanbrekerswerk wat onafhanklik van mekaar uitgevoer is ten opsigte van die chemie van die organometaalverbindings – die sogenaamde toebroodjieverbindings.
Geoffrey Wilkinson (ca. 1976).jpg Geoffrey Wilkinson Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk
1974[66] Flory1.jpg Paul Flory Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir sy fundamentele prestasies, beide teoreties en eksperimenteel, in die fisiese chemie van makromolekule.
1975[67] John Cornforth Vlag van Australië Australië
Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk
vir sy werk oor die stereochemie van ensiemgekataliseerde reaksies
Vladimir Prelog ETH-Bib Portr 00214.jpg Vladimir Prelog Vlag van Joego-Slawië Joego-Slawië
Vlag van Switserland Switserland
vir sy navorsing oor die stereochemie van organiese molekule en reaksies.
1976[68] William n lipscomb jr.jpg William Lipscomb Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir sy ondersoeke na die struktuur van borane wat die probleme van chemiese binding toelig.
1977[69] Prigogine1954.jpg Ilya Prigogine Vlag van België België vir sy bydraes tot nie-ewewigstermodinamika en in die besonder die teorie van dissiperende strukture.
1978[70] Peter D. Mitchell Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk vir sy bydrae tot die insig in biologiese energie-oordrag deur die formulering van die chemiosmotiese teorie.
1979[71] Herbert C. Brown Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir hul ontwikkeling van die gebruik van verbindings wat boron en fosfor bevat in belangrike reagense in organiese sintese.
Georg Wittig Vlag van Wes-Duitsland Wes-Duitsland

1980's[wysig | wysig bron]

Nobelprys vir Chemie, 1980's
Jaar Naam Land Beweegrede
1980[72] Paul Berg in 1980.jpg Paul Berg Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir sy basiese ondersoeke ten opsigte van die biochemie van nukleïensure, met bepaalde betrekking tot rekombinante DNS.
WalterGilbert2.jpg Walter Gilbert vir hul bydraes ten opsigte van die bepaling van basisvolgordes in nukleïensure.
Frederick Sanger2.jpg Frederick Sanger Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk
1981[73] Kenichi Fukui Vlag van Japan Japan vir die teorieë wat hulle onafhanklik van mekaar ontwikkel het aangaande die verloop van chemiese reaksies.
Roald Hoffmann.jpg Roald Hoffmann Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
Vlag van Pole Pole
1982[74] Aaron Klug 1979.jpg Aaron Klug Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk vir die ontwikkeling van kristallografiese elektronmikroskopie en sy struktuuropheldering van biologies belangrike nukleïensuur-proteïen-komplekse.
1983[75] HD.3F.005 (11086397086).jpg Henry Taube Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir sy werk ten opsigte van die meganismes van elektronoordragreaksies, veral in metaalkomplekse.
1984[76] R. B. Merrifield.jpg Robert Bruce Merrifield vir die ontwikkeling van metodologie vir chemiese sintese op 'n vaste matrys.
1985[77] Herbert Hauptman - UB 2009.jpg Herbert A. Hauptman vir hul uitsonderlike prestasies ten opsigte van die ontwikkeling van direkte metodes vir die bepaling van kristalstruktuur.
Jerome Karle.jpg Jerome Karle
1986[78] Herschbach cropped.JPG Dudley R. Herschbach vir hul bydraes ten opsigte van die dinamika van chemies-elementêre prosesse.
Yuan T. Lee 1-1.jpg Yuan T. Lee Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
Vlag van Republiek van Sjina Republiek van Sjina
John Polanyi Vlag van Kanada Kanada
Vlag van Hongarye Hongarye
1987[79] Donald J. Cram Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir hul ontwikkeling en gebruik van molekule met struktuurspesifieke interaksies van hoë selektiwiteit.
Bundesarchiv B 145 Bild-F088117-0003, Jean-Marie Lehn.jpg Jean-Marie Lehn Vlag van Frankryk Frankryk
Charles J. Pedersen Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
1988[80] Johann Deisenhofer Vlag van Wes-Duitsland Wes-Duitsland vir die bepaling van die driedimensionele struktuur van 'n fotosintetiese reaksiesentrum.
Robert Huber.JPG Robert Huber
Michel, Hartmut (1948).jpg Hartmut Michel
1989[81] Sidney Altman crop.jpg Sidney Altman Vlag van Kanada Kanada
Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
vir hul ontdekking van die katalitiese eienskappe van ribonukleïensuur (RNS)
Thomas r. cech.jpg Thomas Cech Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State

1990's[wysig | wysig bron]

Nobelprys vir Chemie, 1990's
Jaar Naam Land Beweegrede
1990[82] E.J.Coreyx240.jpg Elias James Corey Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir sy ontwikkeling van die teorie en metodologie van organiese sintese.
1991[83] Richard R Ernst.jpg Richard R. Ernst Vlag van Switserland Switserland vir sy bydraes tot die ontwikkeling van die metodologie van hoë-resolusie kernmagnetieseresonansiespektroskopie (KMR-spektroskopie).
1992[84] Prof. Dr. Rudolph A. Marcus.jpg Rudolph A. Marcus Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
Vlag van Kanada Kanada
vir sy bydraes tot die teorie van elektronoordragreaksies in chemiese stelsels.
1993[85] Kary Mullis.jpg Kary Mullis Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State toegeken vir bydraes tot die ontwikkeling van metodes binne DNS-gebaseerde chemie [...] vir sy uitvind van die polimerase kettingreaksiemetode (PKR).
Michael Smith Vlag van Kanada Kanada toegeken vir bydraes tot die ontwikkeling van metodes binne DNS-gebaseerde chemie [...] vir sy fundamentele bydraes tot die totstandkoming van oligonukleotied-gebaseerde, teikengerigte mutagenese en die ontwikkeling daarvan vir proteïenondersoeke.
1994[86] Oláh György előadása 8299.jpg George Andrew Olah Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
Vlag van Hongarye Hongarye
vir sy bydrae tot karbokatioonchemie
1995[87] Paul Jozef Crutzen 128.jpg Paul J. Crutzen Vlag van Nederland Nederland vir hul werk in atmosferiese chemie, veral wat die vorming en afbreek van osoon betref.
Mario Molina 1c389 8387.jpg Mario J. Molina Vlag van Meksiko Meksiko
F. Sherwood Rowland.jpg F. Sherwood Rowland Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
1996[88] Robert Curl crop 2009 CHAO.jpg Robert Curl vir hul ontdekking van Buckminsterfullerene.
Harold Kroto 1c389 8471.sweden.jpg Harry Kroto Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk
Richard Smalley.jpg Richard Smalley Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
1997[89] Paul D. Boyer.jpg Paul D. Boyer vir hul opheldering van die ensimatiese meganisme onderliggend aan die sintese van adenosientrifosfatase (ATPase)
John E. Walker Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk
Skou2008crop.jpg Jens Christian Skou Vlag van Denemarke Denemarke vir die eerste ontdekking van 'n ioondraende ensiem, Na+, K+-ATPase.
1998[90] WalterKohnGraz21042006 1.jpg Walter Kohn Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir sy ontwikkeling van die digtheidsfunksionele teorie
John Anthony Pople.png John Pople Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk vir sy ontwikkeling van berekeningsmetodes in kwantumchemie.
1999[91] Ahmed Zewail.jpg Ahmed Zewail Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
Vlag van Egipte Egipte
vir sy ondersoeke na die oorgangstoestande van chemiese reaksies met behulp van femtosekondspektroskopie.

2000's[wysig | wysig bron]

Nobelprys vir Chemie, 2000's
Jaar Naam Land Beweegrede
2000[92] Heeger, Alan J. (1936).jpg Alan J. Heeger Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir die ontdekking en ontwikkeling van geleidende polimere.
Alan MacDiarmid 2005.017.004e crop.tif Alan MacDiarmid Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
Vlag van Nieu-Seeland Nieu-Seeland
Hideki Shirakawa 20011212.jpg Hideki Shirakawa Vlag van Japan Japan
2001[93] William Standish Knowles Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir hul werk aan chiraalgekataliseerde hidrogenasiereaksies
Rioji Noyori.jpg Ryōji Noyori Vlag van Japan Japan
Karl Barry Sharpless Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir sy werk aan chiraalgekataliseerde oksidasiereaksies.
2002[94] John B Fenn01.jpg John Fenn vir hul ontwikkeling van sagte desorbering-ionisasiemetodes vir massaspektrometriese analises van biologiese makromolekule
Koichi Tanaka 2003.jpg Koichi Tanaka Vlag van Japan Japan
Kurt-Wuethrich.jpg Kurt Wüthrich Vlag van Switserland Switserland vir sy ontwikkeling van kernmagnetiese resonansiespektroskopie vir die bepaling van die driedimensionele struktuur van biologiese makromolekule in oplossing.
2003[95] Peter Agre.jpg Peter Agre Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir ontdekkings rakende kanale in selmembrane [...] vir die ontdekking van waterkanale.
Roderick MacKinnon, M.D..jpg Roderick MacKinnon vir ontdekkings rakende kanale in selmembrane [...] vir strukturele en meganistiese studies van ioon-kanale.
2004[96] Nobel2004chemistrylaurets-Ciehanover.jpg Aaron Ciechanover Vlag van Israel Israel vir die ontdekking van ubikitien-bemiddelde proteïen-afbreking. Hierdie chemici het aan die begin van die 1980's een van die sel se mees belangrike sikliese prosesse, naamlik die afbreking van die proteïne waaruit alle lewende wesens opgebou is, ontdek.
Nobel2004chemistrylaurets-Hershko.jpg Avram Hershko
Nobel2004chemistrylaurets-Rose.jpg Irwin Rose Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
2005[97] Chauvin, Yves (1930-2015).jpg Yves Chauvin Vlag van Frankryk Frankryk vir die ontwikkeling van die metatese-metode in organiese sintese.
Robert Grubbs.jpg Robert H. Grubbs Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
R. Schrock 2012b.jpg Richard R. Schrock
2006[98] Roger.Kornberg.JPG Roger D. Kornberg vir sy studies van die molekulêre basis van eukariotiese transkripsie.
2007[99] Prof Ertl-Portrait.jpg Gerhard Ertl Vlag van Duitsland Duitsland vir sy studies van chemiese prosesse op vaste oppervlakke.
2008[100] Osamu Shimomura-press conference Dec 06th, 2008-2.jpg Osamu Shimomura Vlag van Japan Japan vir die ontdekking en ontwikkeling van die groen fluoresserende proteïen, GFP.
Martin Chalfie-press conference Dec 07th, 2008-4.jpg Martin Chalfie Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
Roger Tsien-press conference Dec 07th, 2008-2.jpg Roger Y. Tsien
2009[101] Nobel Prize 2009-Press Conference KVA-04.jpg Venkatraman Ramakrishnan Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
Vlag van Indië Indië
Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk
vir die studie van die struktuur en funksie van die ribosoom.
Nobel Prize 2009-Press Conference KVA-10.jpg Thomas A. Steitz Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
Nobel Prize 2009-Press Conference KVA-15.jpg Ada Yonath Vlag van Israel Israel

2010's[wysig | wysig bron]

Nobelprys vir Chemie, 2010's
Jaar Naam Land Beweegrede
2010[102] Richard F. Heck2010.jpg Richard F. Heck Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir palladium gekataliseerde kruis koppelings in organiese sintese.
Nobel Prize 2010-Press Conference KVA-DSC 7397.jpg Ei-ichi Negishi Vlag van Japan Japan
Nobel Prize 2010-Press Conference KVA-DSC 7370.jpg Akira Suzuki
2011[103] Nobel Prize 2011-Nobel interviews KVA-DSC 8039.jpg Dan Shechtman Vlag van Israel Israel vir die ontdekking van bykans-kristalle.
2012[104] Lefkowitz3.jpg Robert Lefkowitz Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir studies van G-proteïen-gekoppelde reseptore.
Brian Kobilka (649437151).jpg Brian Kobilka
2013[105] Martin Karplus Nobel Prize 22 2013.jpg Martin Karplus Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
Vlag van Oostenryk Oostenryk
vir die ontwikkeling van multiskaal modelle vir komplekse chemiese stelsels.
Michael Levitt.jpg Michael Levitt Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk
Vlag van Israel Israel
AW TW PS.jpg Arieh Warshel Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
Vlag van Israel Israel
2014[106] Eric Betzig.jpg Eric Betzig Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State vir die ontwikkeling van super-oplossende fluoressensie mikroskopie.
Stefan W Hell.jpg Stefan Hell Vlag van Duitsland Duitsland
Vlag van Roemenië Roemenië
WE Moerner.jpg William E. Moerner Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
2015[107] Tomas Lindahl 0209.jpg Tomas Lindahl Vlag van Swede Swede
Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk
vir meganistiese studies van DNA-herstelling.
Paul L. Modrich 0151.jpg Paul L. Modrich Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
Aziz Sancar 0176.jpg Aziz Sancar Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
Vlag van Turkye Turkye
2016[108] Nobel Laureates 0828 (30679373053).jpg Jean-Pierre Sauvage Vlag van Frankryk Frankryk vir die ontwerp en sintese van molekulêre masjiene.
Nobel Laureates 0953 (31117136180).jpg Fraser Stoddart Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk
FeringaWiki.jpg Ben Feringa Vlag van Nederland Nederland
2017[109] Jacques Dubochet Vlag van Switserland Switserland vir die ontwikkeling van krio-elektronmikroskopie vir die hoë-resolusie struktuurbepaling van biomolekules in oplossing.
Joachim Frank Vlag van Duitsland Duitsland
Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
Richard Henderson Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk

Sien ook[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1901". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  2. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1902". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  3. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1903". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  4. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1904". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  5. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1905". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  6. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1906". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  7. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1907". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  8. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1908". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  9. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1909". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  10. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1910". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  11. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1911". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  12. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1912". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  13. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1913". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  14. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1914". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  15. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1915". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  16. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1918". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  17. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1920". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  18. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1921". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  19. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1922". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  20. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1923". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  21. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1925". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  22. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1926". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  23. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1927". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  24. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1928". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  25. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1929". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  26. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1930". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  27. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1931". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  28. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1932". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  29. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1934". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  30. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1935". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  31. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1936". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  32. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1937". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  33. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1938". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  34. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1939". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  35. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1943". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  36. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1944". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  37. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1945". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  38. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1946". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  39. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1947". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  40. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1948". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  41. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1949". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  42. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1950". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  43. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1951". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  44. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1952". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  45. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1953". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  46. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1954". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  47. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1955". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  48. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1956". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  49. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1957". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  50. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1958". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  51. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1959". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  52. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1960". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  53. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1961". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  54. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1962". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  55. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1963". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  56. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1964". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  57. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1965". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  58. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1966". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  59. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1967". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  60. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1968". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  61. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1969". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  62. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1970". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  63. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1971". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  64. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1972". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  65. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1973". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  66. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1974". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  67. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1975". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  68. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1976". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  69. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1977". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  70. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1978". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  71. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1979". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  72. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1980". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  73. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1981". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  74. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1982". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  75. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1983". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  76. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1984". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  77. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1985". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  78. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1986". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  79. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1987". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  80. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1988". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  81. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1989". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  82. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1990". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  83. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1991". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  84. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1992". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  85. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1993". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  86. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1994". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  87. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1995". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  88. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1996". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  89. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1997". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  90. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1998". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  91. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 1999". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  92. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 2000". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  93. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 2001". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  94. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 2002". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  95. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 2003". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  96. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 2004". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  97. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 2005". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  98. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 2006". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  99. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 2007". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  100. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 2008". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  101. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 2009". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  102. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 2010". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  103. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 2011". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  104. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 2012". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  105. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 2013". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  106. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 2014". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  107. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 2015". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  108. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 2016". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 
  109. (en) "The Nobel Prize in Chemistry 2017". Nobelprize.org. Verkry op 8 Oktober 2017. 

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]