Erik Menkveld

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Erik Menkveld.JPG

Erik Jan Willem Menkveld (Eindhoven, 25 April 1959 – Amsterdam, 30 Maart 2014) was 'n digter, romansier en kritikus.

Lewe en werk[wysig | wysig bron]

Erik Menkveld word gebore in Eindhoven maar bring sy laerskooljare in Tanzanië en Ghana deur.[1][2] By sy terugkoms in Nederland verhuis die gesin na Driebergen-Rijsenburg. In die naburige Doorn woon hy Revius lyceum by. Hy studeer vervolgens Nederlands aan die Vrye Universiteit Amsterdam in Amsterdam. Na sy studies vind hy werk as redakteur van die uitgewery De Bezige Bij waar hy (van 1987 tot 1998) onder andere die poësiefonds beheer. Van 1998 tot 2002 was hy 'n organiseerder by Poetry International in Rotterdam. Daarna was hy veral aktief as selfstandige skrywer. Van 2000 tot 2007 was hy redakteur van die Tirade (tydskrif). In 2003 en 2012 was hy 'n lid van die beoordelingspaneel van die P.C. Hooft-prys, en in 2003 ook van die VSB Poëzie-prys. Sedert 2009 was hy aktief as poësieresensent vir de Volkskrant.

Menkveld is op 54-jarige leeftyd oorlede aan 'n hartaanval. Hy was getroud met die literêre joernalis Maria Vlaar en het drie kinders gehad. Hy is begrawe in Zorgvlied (begraafplaas) in Amsterdam.

Jeug[wysig | wysig bron]

Hy het om as volg oor sy jeug uitgelaat in 'n onderhoud met Remco Ekkers: 'Ek is gebore in Eindhoven, maar aan die rand van die stad. My laerskooljare het ek in die trope deurgebring, nl. in Tanzanië en Ghana. Daar moes ek Engels praat. Agterna gesien het dit my wel baie gebaat: die praat en skryf van Engels kos my nou geen moeite nie. My vader het gewerk by Philips, wat in die begin van die jare sestig veral radiofabrieke in die land op die been gebring het. Dit was gedurende die aanvanklike eerste en tweede jaar deur ander Europeërs bedryf, en daarna oorgeneem deur die plaaslike bevolking. In die hoërskool was ek in Doorn, in Nederland geplaas. "

In dieselfde onderhoud sê hy na aanleiding van die vraag 'skryf jy al jong?': Vanaf my sestiende jaar het ek gedigte vir my vriendinne geskryf, welke ek aanneem die normale situasie is. Ek het 'n goeie onderwyseres in Duits gehad, en ons het by haar Goethe, Hölderlin, Hermann Hesse en Heine gelees. Wat die Nederlandse klasse betref, het ons Marsman, Nijhoff, Roland Holst en Die Tagtigers gelees. Ek het 'n Griekse onderwyser gehad wat baie lief vir poësie was oftewel 'n liefhebber daarvan was. Hy het aan my sy versamelde gedigte van Gerrit Achterberg geleen. Hy het gesê dat ek dit mooi sal vind. Die poësie en die omvangrykheid daarvan was 'n skok vir my. Agteraf gesien het ek miskien nie veel begryp van wat ek gelees het nie. Maar die gedigte het 'n magiese uitwerking op my gehad. Ek het gehoop dat ek ook self iets kan skryf wat oor so 'n ongelooflike, raaiselagtige krag beskik het. So het dit begin.'

Studiejare[wysig | wysig bron]

Tydens sy studie in Nederland aan die VU was hy op breedvoerige wyse georiënteer. 'Ek wou musiekwetenskappe studeer, maar daarvoor moes jy ook 'n instrument bespeel en met gemak bladmusiek kon lees (...) en inmiddels het my belangstelling in die literatuur my keuse natuurlik oorheers.' (...) As gradeplegtigheidsprojek het ek by Margaretha Schenkeveld 'n aantal briewe uit die briefwisseling tussen A. Roland Holst en sy oom en tante Richard en Henriëtte verkry, en daarop gefokus (en navorsing gedoen) , en later myself die vraag afgevra of ek wou help met die volledige uitgawe. Dit het ek ook toe met plesier gedoen. Veral die enorme speurtog en die navorsing het my begeesterd gemaak, en veral die kulturele en politieke wêreldjie aan die begin van die twintigste eeu. Digters wat ek bewonder het soos Nijhoff en Gorter het voor my oë lewendig geword, en ek het die musiek en boeke van Matthijs Vermeulen, wat baie belangrik vir my was, ontdek. Later, as redakteur van De Bezige Bij, het ek Vermeulen se biografie en 'n stel boeke oor sy briefwisseling uitgegee .' (onderhoud deur Ekkers)

Hy het saam met ander studente die musiekgroep Dik Hout en de Planken gevorm, waarvan hy tot sy dood die "drummer" van was.

Literêre werk[wysig | wysig bron]

Menkveld het sy buiging as digter gemaak met die 1997 bundel De karpersimulator. Vir die bundel ontvang hy die Lucy B. en C.W. van der Hoogt-prys. Ook word aan hom toegeken die C. Buddingh'-prys, dit word egter nie aan hom uitgereik omdat hy werksaam was by Poetry International (die prys word formeel toegeken en uitgereik). Vier jaar later verskyn die digbundel Schapen nu!, en in 2005 verskyn sy derde bundel Primetime. Al die bundels het positiewe resensies ontvang. Die gedig 'Dat groeit maar' is deur Micha Hamel getoonset en in 2010 die eerste keer deur die Nederlandse Kamerkoororkes uitgevoer in hul program 'Bomen'.

In 2006 verskyn Met de meeste hoogachting, 'n boek waarin hy briewe bundel wat geskryf is aan skrywers wat hy bewonder, asook musici en denkers, waaronder John Coltrane, Martinus Nijhoff, Petrarch, Boeddha en Louise Glück; die briewe word gekenmerk deur 'n persoonlike en "essayistiese" inslag. Na aanleiding van die boek tipeer die kritikus Carel Peeters hom as 'n 'meesterlijke leerling'. Na die briewebundel werk hy vir 'n paar jaar op 'n hernieude en gefokusde wyse op sy romandebuut Het grote zwijgen, wat in 2011 verskyn. In die boek speel die komponis Matthijs Vermeulen en Alphons Diepenbrock die hoofrolle. Die roman verwerf die Academica Literatuur-prys en word verskeie kere herdruk. Cees Nooteboom skryf in 'n hartroerende, ingestuurde brief in NRC, dat hy ontroerd was deur die roman "en dat dit nie dikwels met hom gebeur by boeke nie".

Bibliografie[wysig | wysig bron]

  • 1997 – "De karpersimulator" (poësie)
  • 2001 – "Schapen nu!" (poësie)
  • 2005 – "Primetime" (poësie)
  • 2006 – "Met de meeste hoogachting" (briewe)
  • 2011 – "Het grote zwijgen" (roman)
  • 2016 - "Verzamelde gedichten" met 'n nawoord van Marjoleine de Vos
As samesteller[wysig | wysig bron]
  • 1990 - Briefwisseling met R.N. Roland en H. Roland Holst-Van der Schalk. Uitgegee met inleiding en aantekeninge deur Erik Menkveld en Margaretha H. Schenkeveld, Privé-domein 153, De Arbeiderspers, Amsterdam
  • 2002 - Honderd jaar Nobelprijspoëzie, (Meulenhoff)

Sekondêre literatuur[wysig | wysig bron]

  • Albert Hagenaars, Brabant Cultureel juni 2016, over de Verzamelde gedichten [1]
  • Remco Ekkers, interview met Erik Menkveld, Poëziekrant ?, interview Ekkers
  • Menno Hartman, In memoriam Erik Menkveld, Tirade blog 2-4-14, Tirade blog
  • Elisabeth Lockhorn, 'Dichten is handwerk', interview, Vrij Nederland 2005
  • Arjan Peters, necrologie, Volkskrant 2-4-14
  • Carel Peeters, In memoriam Erik Menkveld, Vrij Nederland 3-4-14
  • Martin Reints, 'Erik Menkveld', Groene Amsterdammer 2-4-14
  • Marjoleine de Vos, 'Dichter met een groot inlevingsvermogen', NRC 1-4-14
  • Marjoleine de Vos, Dichtersgesprekken (Uitgeverij Prometheus, 2005); een gesprek over het gedicht 'Aan de mast'.
  • Tirade nummer 458, maart 2015, jaargang 59, is geheel gewijd aan de nagedachtenis van Erik Menkveld.
  • Ad Zuiderent: 'Levensbericht Erik Jan Willem Menkveld '. In: Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden, 2016-2017, pag. 124-135

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. "Erik Menkveld: biografie" (in Dutch). Koninklijke Bibliotheek. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 15 March 2019. Besoek op 15 March 2019.AS1-onderhoud: Onbekende taal (link)
  2. "Erik Jan Willem Menkveld - Eindhoven 25 april 1959 - Amsterdam 30 maart 2014" (in Dutch). Digital Library for Dutch Literature. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 15 March 2019. Besoek op 15 March 2019.AS1-onderhoud: Onbekende taal (link)
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Nederlandse Wikipedia vertaal.