Fallus

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
’n Muurskildering van Priapus, uitgebeeld met die eienskappe van Mercurius (Pompeji).

’n Fallus is ’n penis, veral ’n ereksie, ’n voorwerp wat soos ’n penis lyk of ’n voorstelling van ’n stywe penis.

Enige voorwerp wat simbolies of ironies soos ’n penis lyk, kan ook ’n fallus genoem word; daar word egter meer dikwels na sulke voorwerpe verwys as fallies (soos in "falliese simbool"). Sulke simbole stel dikwels vrugbaarheid voor, of kultuureienskappe wat met die manlike seksorgaan of orgasme verband hou.

Etimologie[wysig | wysig bron]

’n Klokkie uit Pompeji in die vorm van ’n fallus.

Die term is ’n leenwoord uit Latyn (phallus); dit is weer geleen uit Grieks (φαλλός), wat weer afgelei is van die Proto-Indo-Europese stam *bʰel- "om op te blaas, te swel".

Godsdiens[wysig | wysig bron]

Klassieke oudheid[wysig | wysig bron]

’n Herme.

In die tradisionele Griekse mitologie word Hermes, die god van grense en handel asook die boodskapper van die gode, vereenselwig met die fallus omdat hy uitgebeeld is op hermes (pilare met ’n kop en fallus). Daar is geen geleerde verklaring vir hierdie uitbeelding nie en dit sou blote gissing wees om Hermes as ’n soort vrugbaarheidsgod te beskou. Pan, die seun van Hermes, is dikwels voorgestel met ’n groot stywe fallus.

Priapus was ’n Griekse god van vrugbaarheid wie se simbool ’n groot fallus was. Die seun van Afrodite en óf Dionisos óf Adonis, na gelang van die mite, was die beskermer van vee, plante, tuine en manlike geslagsdele. Sy naam is die oorsprong van die mediese term "priapisme" (’n volgehoue en pynlike ereksie).

Die fallus was alomteenwoordig in die antieke Romeinse kultuur, veral in die vorm van die fascinum, ’n falliese gelukbringer. In die ruïnes van Pompeji is bronswindklokkies (tintinnabula) gevind wat falusse bevat het – dikwels meer as een – om bose magte weg te hou. Standbeelde van Priapus het in tuine gestaan. Romeinse seuns het ’n bulla, ’n gelukbringer met ’n falliese simbool, gedra totdat hulle amptelik meerjarig was.

’n Heilige fallus was een van die voorwerpe wat beskou is as noodsaaklik vir die veiligheid van die Romeinse staat en wat deur die Vestaalse maagde bewaar is. Seksualiteit in antieke Rome is al beskryf as fallosentries.

Antieke Indië[wysig | wysig bron]

’n Tradisionele blomofferande aan ’n Lingam in Waranasi.

Sjiwa, die wyds vereerde manlike godheid in die Hindoepanteon en die belangrikste Indiese god met ’n prehistoriese oorsprong, word meer dikwels aanbid in die vorm van ’n Lingam, of fallus. Bewyse van falliese aanbidding in Indië dateer uit prehistoriese tye. Lingams van klip met verskeie style "koppe", of eikels, word vandag steeds in baie van die ou tempels aangetref, asook in museums in Indië en oorsee. Die bekende mensgrootte-Lingam in die Parasjoeramesjwar-tempel in Andhra Pradesj, beter bekend as die Gudimallam-Lingam, is sowat 1,5 meter hoog en uit swart graniet gekerf. Die reuse-Lingam word uitgeken aan sy prominente "eikel" en ’n antropomorfiese vorm van Parasjoerama wat op die "skag" uitgekerf is.

Antieke Egipte[wysig | wysig bron]

’n Itifalliese man met ’n harp, 3de-4de eeu (Brooklyn-museum).

Die fallus het in Antieke Egipte ’n rol gespeel in die kultus van Osiris. Toe Osiris se liggaam in 14 stukke gekerf is, het Set dit oor die hele Egipte uitgestrooi. Osiris se vrou, Isis, het daarna almal bymekaargemaak buiten een, die penis, wat deur ’n vis ingesluk is. Isis het dit vermoedelik met ’n houtpenis vervang.

Die fallus was ’n simbool van vrugbaarheid en die god Min is dikwels uitgebeeld as itifallies (met ’n stywe penis).

Indonesië[wysig | wysig bron]

Die Sultan se Paleis van Kasepoehan met lingga-joni-strukture.

In Indonesië is die falliese lingga en vroulike joni steeds algemene simbole van harmonie. Die Sultan se Paleis van Kasepoehan in Wes-Java het ’n aantal lingga-joni-snywerke aan sy mure.

Volgens die Indonesiese kroniek van die Babad Tanah Jawi het prins Poeger sy koninklike mag van God gekry deur sperma in te neem van die fallus van die reeds afgestorwe sultan Amangkoerat II van Mataram.[1][2]

Bhoetan[wysig | wysig bron]

Die fallus is algemeen in dié land se skilderings uitgebeeld.

Antieke Skandinawië[wysig | wysig bron]

Die Húsavík-fallusmuseum in Ysland.
  • Die Noorse god Freyr is ’n fallusgod wat manlike vrugbaarheid en liefde voorstel.
  • Die kortverhaal Völsa þáttr gaan oor ’n Noorse familie wat die gepreserveerde penis van ’n perd aanbid.
  • Sommige ornamentele klippe, soos die Stora Hammers- en Tängelgårda-stene, was fallusvormig.

Japan[wysig | wysig bron]

Die Mara Kannon-tempel (麻羅観音) in Nagato in die Yamaguchi-prefektuur is een van baie vrugbaarheidstempels in Japan wat vandag nog staan. Historiese fallusverering in dié land was wydverspreid.

Balkan[wysig | wysig bron]

Kuker was ’n godheid wat vrugbaarheid verteenwoordig het. Soms was dit in Bulgarye en Serwië ’n veelvuldige godheid. In Bulgarye hou kukeri in die lente ’n soort karnaval met volksteater waarin Kuker se rol vertolk word deur mans uitgevat in skaap- en bokpels, ’n masker met horings en ’n groot houtfallus.

Tydens die ritueel word verskeie fisiologiese dade uitgebeeld, onder meer die seksdaad, as simbool van die god se heilige huwelik terwyl die simboliese vrou, wat swanger lyk, die pyn van geboorte namaak. Dit lei die werk op die landerye soos ploeg en saai in. Verskeie denkbeeldige karakters neem ook deel, soos die "keiser".[3]

Die Amerikas[wysig | wysig bron]

Figure van Kokopelli en Itzamna (as die Maja se god van mielies) in die Amerika van voor Christopher Columbus het dikwels falliese simbole ingesluit. Verder is meer as 40 groot monolitiese fallusbeeldhouwerke (Xkeptunich) ontdek op klassieke Maja-terreine – die meeste in die Puuc-streek van Yucatán. Uxmal het die grootste versameling; sy 11 beeldhouwerke word nou onderdak op die terrein uitgestal. Die grootste beeldhouwerk was van Almuchil; dit was meer as 320 cm hoog en aan die onderkant van die skag 44 cm breed.[4]

Alternatiewe sektes[wysig | wysig bron]

In die Ecclesia Gnostica Catholica, wat deur Aleister Crowley gestig is, is die inneem van semen tydens die mis een van die gebruike van sommige kapittels.[5]

Die St. Priapus-kerk (Frans: Église S. Priape) is ’n nuwe Noord-Amerikaanse godsdiens wat sentreer om die aanbidding van die fallus. Dit is in die 1980's in Montreal gestig deur D.F. Cassidy en die volgelinge is hoofsaaklik gay mans van Kanada en die VSA. Semen word as heilig beskou en die inneem daarvan as ’n aanbiddingsdaad.[6]

Psigoanalise en moderne gebruik[wysig | wysig bron]

’n Falliese simbool is veranderstel om die man se voortplantingsvermoë te verteenwoordig. Volgens Sigmund Freud se teorie van psigoanalise het mans ’n penis, maar niemand kan die simboliese fallus besit nie.

Die Fransman Jacques Lacan se Ecrits: A Selection sluit ’n essay in met die titel The Signification of the Phallus, wat klem lê op die verskil tussen die fallus "wees" en die fallus "hê". Mans word beskou as dat hulle die fallus "het". Vroue, wat nie die fallus het nie, "is" die fallus.

Die fallus word dikwels gebruik om pornografie of voorbehoedmiddels te adverteer. Dit word ook dikwels in poetse gebruik[7] en is die fokus van baie opvoerings vir volwassenes.[8]

Die fallus het in die 20ste eeu nuwe kunsvertolkings aangeneem met die opkoms van Freud en psigoanalise. ’n Voorbeeld is Princess X[9] deur die Roemeense modernistiese beeldhouer Constantin Brâncuși. Hy het in 1919 ’n skandaal in die Salon veroorsaak toe hy prinses Marie Bonaparte as ’n groot bronsfallus uitgebeeld het. Dit was waarskynlik as simbool van Bonaparte se obsessie met die penis en haar lewenslange poging om ’n vaginale orgasme te bereik.[10]

Voorbeelde van moderne fallusuitbeelding[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. Moertono, Soemarsaid (2009). State and Statecraft in Old Java: A Study of the Later Mataram Period, 16th to 19th Century. Equinoc Publishing. p. 68. ISBN 9786028397438. 
  2. Darmaputera, Eka (1988). Pancasila and the search for identity and modernity in Indonesian society: a cultural and ethical analysis. BRILL. p. 108–9. ISBN 9789004084223. 
  3. Kernbach, Victor (1989). Dicţionar de Mitologie Generală. Bucureşti: Editura Ştiinţifică şi Enciclopedică. ISBN 973-29-0030-X.
  4. Amrhein, Laura Marie (2001). An Iconographic and Historic Analysis of Terminal Classic Maya Phallic Imagery. Ongepubliseerde PhD-tesis, Richmond: Virginia Commonwealth University.
  5. Gallagher, Eugene. Ashcraft, Michael. Introduction to New and Alternative Religions in America, Greenwood, 2006, ISBN 0-275-98712-4, p.101
  6. J. Gordon Melton (1996, 5de uitg.). Encyclopedia of American Religions (Detroit, Mich.: Gale) ISBN 0-8103-7714-4 p. 952.
  7. "Yale Band Punished for Half-Time Show". The Harvard Crimson. Verkry op 2008-12-01. 
  8. Hurwitt, Robert (2002-11-01). "Puppetry of the Penis". San Francisco Chronicle. Verkry op 2008-12-01. 
  9. Philamuseum.org
  10. Mary Roach. Bonk: The Curious Coupling of Science and Sex. W.W. Norton and Co, New York (2008).  ble. 66f, 73

Bibliografie[wysig | wysig bron]

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]