Kerk van Sciëntologie

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Die eerste Kerk van Sciëntologie in Los Angeles is in 1954 ingewy en in 2010 gerenoveer. Dit dien as hoofkerk vir die grootste Sciëntologiese gemeente ter wêreld
Die Kerk van Sciëntologie se gemeenskapsentrum in Vermont Avenue, Inglewood, Los Angeles in 'n Art Deco-juweel uit die 1930's bevestig die Kerk se reputasie as toprestoureerders van historiese geboue
Die ligging van belangrike instellings van die Kerk van Sciëntologie
1. Saint Hill Manor 2. Flag Land Base 3. PAC Base 4. Gold Base 5. Trementina Base 6. Die Freewinds-vlagskip

Die Kerk van Sciëntologie (Engels: Church of Scientology) is tans die grootste organisasie wat die nuwe religieuse beweging Sciëntologie verteenwoordig. Die kerk is in 1954 in Los Angeles (VSA) gestig met L. Ron Hubbard as uitvoerende direkteur - 'n pos wat hy tot 1966 beklee het. Sedert sy stigting het die Kerk gegroei tot 'n uitgebreide beweging waarvan die beginsels teen 1997 reeds in 129 lande beoefen is, en wat volgens sy eie statistieke reeds 8 miljoen mense wêreldwyd bedien het.

Die Kerk van Sciëntologie se hoofdoel word saamgevat met die slagspreuk "Skoon Planeet" (Engels: Clear Planet). Dit beteken dat Sciëntoloë die Aarde wil verlos van alle "waansin, oorloë en misdaad" en met 'n "gesonde en vreedsame" beskawing wil vervang. Die Kerk raak nie betrokke by politiek nie en deel die standpunt dat Kerk en staat volledig van mekaar geskei moet wees - 'n beginsel wat in die Amerikaanse grondwet verskans is.

Volgens die president van die Kerk van Sciëntologie in Suid-Afrika, Ryan Hogarth, het die Suid-Afrikaanse Inkomstediens die kerk in Desember 2007 as 'n Public Benefit Organization (organisasie sonder 'n winsoogmerk wat 'n voordeel verskaf aan die lede van die breër publiek) erken en belastingvry gestel.[1][2]

Op Nuwejaarsdag 2019 het David Miscavige as hoof van die Kerk van Sciëntologie die nuwe hoofkwartier vir Afrika, die Kyalami-kasteel in Johannesburg, as Advanced Organization and Saint Hill Africa plegtig ingewy. 4 000 Sciëntoloë het die plegtigheid bygewoon.

Ter geleentheid van die inwyding het Miscavige daarop gewys dat L. Ron Hubbard in 1966 Sciëntologie se boodskap van menseregte en sosiale verbetering na Suid-Afrika gedra en 'n menseregtehandves en nuwe grondwet vir die land ontwerp het wat gelyke regte vir alle Suid-Afrikaners sou waarborg.[3]

Geskiedenis[wysig | wysig bron]

L. Ron Hubbard in 1950

Die Kerk van Sciëntologie het sy oorsprong in Dianetika, 'n terapiebeweging wat deur die Amerikaanse wetenskapsfiksieskrywer L. Ron Hubbard (1911–1986) op 9 Mei 1950 met die publikasie van Dianetics: The Modern Science of Mental Health (amptelike Afrikaanse titel: Dianetics: Die Moderne Wetenskap van Geestesgesondheid) gevestig is. In dié sleutelwerk beskryf Hubbard, wat groot belangstelling in die menslike bewussyn en geestelike gesondheid gestel het, tegnieke wat deur hom ontwikkel is om die menslike gees van irrasionele vrese en psigosomatiese siektes te bevry. Die werk het 26 opeenvolgende weke lank op die New York Times se lys van blitsverkoper verskyn en het die stigting van selfhelpgroepe aangemoedig waar lesers Hubbard se sogenaamde auditing-metodes toegepas het.[4]

L. Ron Hubbard lewer 'n praktiese demonstrasie van Dianetika tydens 'n seminaar in Los Angeles in 1950

Terwyl belangstellendes kort na die publikasie van Dianetics besoeke aan Hubbard in sy destydse huis in Elizabeth, New Jersey gebring het om meer oor ouditering te wete te kom, het vier individue - 'n prokureur, 'n uitgewer, 'n geneeskundige en 'n ingenieur) hom genader met hul voorstel om 'n navorsingsstigting - die Hubbard Dianetics Research Foundation (HDRF) in die lewe te roep. Vier bykomende stigtings is elders in die VSA gevestig om opleiding in Dianetika aan belangstellendes te verskaf.[5]

Hubbard het Dianetiek in talle toesprake en lesings vir Amerikaanse gehore verduidelik en voortgegaan met sy skryf- en navorsingswerk. Laat in 1951 het Hubbard die stigting van die Kerk van Sciëntologie as religieuse vereniging aangekondig wat onafhanklik van Dianetika sou bestaan en nie meer beperk was tot die bewussyn van 'n individu nie. Hubbard was volgens eie bewering op die spoor van die krag wat die menslike verstand en bewussyn aandryf. Die beweerde ware menslike natuur as spirituele wese en die individu se verhouding tot homself, sy gesin, groepe, die mensheid, alle lewensvorme, die materiële heelal, die spirituele heelal en die opperste wese staan sentraal in die kerk se geloofsbelydenis.[6]

Groepe studente van dwarsoor die wêreld het klasse en lesings oor Sciëntologie bygewoon wat deur Hubbard in Phoenix, Arizona aangebied is. Met hulle terugkeer is eerste Sciëntologiese groepe buite die VSA gevestig - in Engeland, Australië, Frankryk, Duitsland, Nieu-Seeland en Suid-Afrika.

Die eerste Kerk van Sciëntologie is in Februarie 1954 in Los Angeles, Kalifornië gevestig. Vyf jaar later het Hubbard die Kerk se internasionale hoofkwartier na Saint Hill Manor in East Grinstead, Wes-Sussex, Engeland verskuif. Teen die middel van die sestigerjare was daar 'n tiental Sciëntologiese kerke in vyf lande, met kleiner groepe Sciëntoloë in tientalle lande. In 1966 het Hubbard as uitvoerende direkteur van die Kerk van Sciëntologie bedank om die Sea Organization te vorm - 'n groep van toegewyde aanhangers van Sciëntologie wat aan boord van 'n klein groep oseaanvarende skepe gewoon het. Die uitbreiding van aktiwiteite het die koop van 'n groter basis aan land noodsaaklik gemaak. In 1975 is 'n nuwe hoofkwartier in Clearwater, Florida gevestig.[7]

In die beginjare van die beweging was Hubbard naïef genoeg om geneeskundige en psigiatriese verenigings te nader om die belangrikheid van sy ontdekkings op die gebied van mentale en fisiese gesondheid bekend te maak en te verduidelik. Groot geneeskundige instellings soos die American Medical Association (AMA) en die Food and Drug Administration (FDA) is versoek om sy tegnieke te bestudeer. Hierdie twee organisasies het Hubbard se voorstel allesbehalwe met erns geneem.

Op 4 Januarie 1963 het gewapende polisielede in opdrag van die FDA die Stigterskerk van Sciëntologie in Washington, D.C. binnegestorm en 5 000 boekdele van Kerkskrifte, 20 000 boekies en 100 E-meters (elektriese toestelle wat galvaniese velreaksies meet en dikwels vir ouditering gebruik word) gekonfiskeer. Agt jaar later het 'n distrikshof die FDA se optrede as onwettig verklaar en beslis dat alle boeke en E-meters weer aan die Kerk uitgehandig moet word. Die hof het verder die Kerk van Sciëntologie se grondwetlike reg erken om teen oormatige staatsinmenging in godsdienstige sake beskerm te word.[8]

Wêreldwye organisasie[wysig | wysig bron]

Die Grand Chapel in Cincinnati, Ohio is omgebou tot 'n Sciëntologiese kerk

Die eerste of basiese vlak van die Sciëntologie is IHELP, 'n liggaam wat "veld-ouditeure" (Sciëntoloë wat na nie-lidmate uitreik, nuwe lede werf en help met fondswerwing vir die kerk) bystaan in hul taak buite die Kerk. Die volgende vlak is Scientology Mission International (SMI), die kerk se sendingliggaam wat wêreldwyd dienste in Dianetika (Engels: Dianetics) en Sciëntologie aanbied en bevorder.

Plaaslike kerk[wysig | wysig bron]

Plaaslike kerke word Klas-V-organisasies genoem en is verantwoordelik vir die hou van dienste op Sondae en die aanbied van ouditering en opleidingskursusse vir lede. Dienste word aangebied deur geordende leraars wat die Scientology Minister's Course suksesvol voltooi het. Troues, begrafnisse en naamgewingseremonies word ook by die kerk aangebied. Kerke kan enigiets van twintig tot meer as vyfhonderd heeltydse en tydelike werkers in diens hê.

Church of Scientology International[wysig | wysig bron]

Die Church of Scientology International (CSI) fungeer as die Moederkerk van Sciëntologie. Vanuit sy hoofkwartier in Los Angeles doen dit oorhoofse beplanning vir die wêreldwye netwerk van kerke, sendings en groepe van Sciëntologie en verleen algemene steun aan hulle.

Daarnaas kom die verantwoordelikheid vir die publikasie van Sciëntologie se Skrifte in geskrewe en oudiovisuele vorm op CSI neer. Golden Era Productions is die sentrale verspreidingseenheid binne CSI waar L. Ron Hubbard se religieuse werke, oudioboeke, oudio-opnames van lesings en opleidingsrolprente asook die Kerk se video's, tydskrifte en webtuistes vervaardig en vertaal word.

Twee uitgewerye - een elk in Los Angeles (Bridge Publications) en Kopenhagen (New Era Publications) - publiseer L. Ron Hubbard se religieuse werke en versprei hulle wêreldwyd.

Church of Scientology Celebrity Centre International[wysig | wysig bron]

Kerkstigter L. Ron Hubbard het na kunstenaars, politici, besigheidsleiers en bekende sportlui verwys as indiwidus wat die wêreld op hul skouers dra, maar na wie se behoeftes eintlik niemand omsien nie. Vir hulle is 'n besondere kerkafdeling gevestig, die Church of Scientology Celebrity Centre International.[9]

Daar is dertien Celebrity Centres oor die wêreld wat basies as Klas-V-organisasies funksioneer, maar wat veral konsentreer gebiedeop die behoeftes van leiers uit die bogenoemde gebiede. Verskeie bekende persoonlikhede, soos die akteurs John Travolta en Tom Cruise, is Sciëntoloë wat gereeld by van hierdie sentrums gesien word.

Plekke van afsondering[wysig | wysig bron]

Die Flag Service Organization (FSO) naby Clearwater, Florida (VSA), is een van die Kerk se internasionale "plekke van geestelike afsondering". Gevorderde opleiding en ouditering word hier aangebied. Die Flag Ship Service Organization (FSSO) is soortgelyk, maar is ingerig aan boord van 'n 450-voet-lange skip, die Freewinds. Hier word onder meer die heel hoogste vlakke van ouditering aangebied.

Sea Organization[wysig | wysig bron]

Die vlagskip Freewinds saam met 'n loodsboot in die hawe van Bridgetown, Barbados

Op 12 Augustus 1967 het L. Ron Hubbard in sy Flag Order No. 1 die stigting van die sogenaamde Sea Organization (dikwels net Sea Org genoem) bekend gemaak wat as die boonste vlak in die Kerk van Sciëntologie beskou word en as 'n soort religieuse orde fungeer. Die organisasie bestaan uit die mees toegewyde Sciëntoloë wat onder meer 'n "een-miljard-jaar-kontrak" teken om hul ewige trou en toewyding aan die Kerk en sy doelwitte te sweer. Hierdie belofte weerspieël die Sciëntologiese geloof aan wedergeboortes.[10] Die Latynse leuse van die Sea Org is dan ook "Revenimus - Ons sal terugkeer".

Die sowat 5 000 lede wat volgens amptelike statistieke van die Kerk wêreldwyd by die Sea Org aangesluit het is veral vir die aanbieding van die Kerk van Sciëntologie se mees gevorderde OT-kursusse en ouditering verantwoordelik. Die Sea Org beskik oor omvattende magte en bevoegdhede en is volgens Hubbard "die enigste waarborg vir die oorlewing van die Sciëntologie-tegnologie op hierdie planeet".[11]

Daar is na bewering sowat 5 000 lede van die Sea Org wêreldwyd. Dit is hoofsaaklik hul verantwoordelikheid om toesig te hou oor die verskillende plaaslike Sciëntologie-organisasies. Hulle bied ook van die mees gevorderde kursusse en ouditering in die Kerk aan. Sedert 1979 word alle opdragte ten opsigte van tegnologie, etiek en kerkadministrasie deur die Sea Org deurgevoer.[12]

Die Sea Org word gekenmerk deur sy paramilitêre optrede - die lede word as die Kerk se elitegroep beskou en dra donkerblou uniforms wat baie op dié van 'n vloot lyk en ook die lede se verskillende pseudomilitêre range weerspieël.

Hoogste gesag[wysig | wysig bron]

Die Kantoor vir Spesiale Aangeleenthede (Engels: Office of Special Affairs, kort OSA) is onder meer verantwoordelik vir alle geregtelike aangeleenthede in die Kerk, asook vir die publikasie en verspreiding van bemarkingsmateriaal en inligting oor die Sciëntologie. Die hoogste gesag in die Kerk is egter die Church of Scientology International (CSI), wat in Los Angeles gesetel is. Dit is ook die Kerk se hoofkantoor, vanwaar die hele organisasie wêreldwyd bestuur en gelei word.

Verwante organisasies[wysig | wysig bron]

Sciëntologie is ook in beheer van 'n hele aantal uiteenlopende organisasies wat die Kerk se belange en werksaamhede bevorder sonder dat hulle noodwendig openlik met die Kerk geassosieer word. Voorbeelde is Narconon (wat help met rehabilitasie van dwelmverslaafdes), Criminon (vir die rehabilitasie van misdadigers), die Citizen's Commission on Human Rights (wat misbruikvoorvalle in die psigiatriese bedryf ondersoek en beveg, net soos die gebruik van farmaseutiese middels by kinders, en die publiek inlig oor die kommersiële belange van farmaseutiese ondernemings waaruit misbruik en skending van menseregte voortspruit) en die Cults Awareness Reform Group, wat onder meer vooroordele teen kultusse besweer.

Fundamentele werke[wysig | wysig bron]

Louis Farrakhan, leier van Nation of Islam (NOI), 'n Amerikaanse religieuse en politieke vereniging met merendeels swart aanhangers, moedig lede sedert 2010 aan om Dianetika-kursusse te volg
Die Kerk van Sciëntologie se sending in Ocala, Florida het 'n klein uitstalling aan die lewe en werk van kerkstigter L. Ron Hubbard gewy

Die boek wat in 1950 deur die Sciëntologie se stigter, L Ron Hubbard, gepubliseer is, word vandag steeds beskou as die basiese werk in Sciëntologie. Dianetics: The Modern Science of Mental Health word gereeld herdruk (wat, terloops, van L Ron Hubbard 'n multi-miljoenêr gemaak het). Die Kerk beskou ook 'n addisionele 500 000 bladsye van Hubbard se geskrewe materiaal, wat verskeie boeke insluit, en sowat 2 000 lesings op audio-kasset (tans oorwegend CD en DVD) as beskrywings van die Dianetiese en Sciëntologiese tegnologie en gesaghebbend. Hierdie materiaal is in beginsel beskikbaar aan enigeen wat belangstel in die Sciëntologie.

Die mees gevorderde tegnologiese skrifte in die Kerk van die Sciëntologie is net bekend as Operating Thetan, of die OT-doktrines, wat in groot geheimhouding gehul is. Die Kerk was die afgelope jare in verskeie hofgedinge betrokke om die inhoud van hierdie geskrifte geheim en onder sy alleenbeheer te hou. Die inhoud daarvan is volgens die Kerk van sodanige aard dat net gevorderde Sciëntoloë wat "geestelik en eties" behoorlik voorbereid is, dit mag sien. Iemand wat andersins te vroeg daaraan blootgestel word, se "geestelike ontwikkeling" kan daardeur benadeel word.

Embleme[wysig | wysig bron]

Die embleem van die Sciëntologie is die eerste keer in 1952 gebruik en bestaan uit die letter "S" bo-op twee driehoeke. Die boonste driehoek word die KVB-driehoek genoem omdat die hoeke daarvan onderskeidelik staan vir kennis (K), verantwoordelikheid (V) en beheer (B). Die onderste driehoek is die TRK-driehoek, waarvan die hoeke toegeneëntheid (R), realiteit (R) en kommunikasie (K) genoem word. Al hierdie "hoeke" word as belangrike en verwante konsepte in die Sciëntologie beskou. Die simbool vir Dianetika lyk soos die Griekse woord delta, met geel strepe wat lewe simboliseer en groen strepe wat die eerste vier afdelings van die mens se oorlewingsdrang simboliseer soos saamgevat in die "Agt Dinamika van Lewe". Sciëntologie gebruik ook soms 'n "agtpunt-kruis" om die "Agt Dinamika van Lewe" te simboliseer.

Spesiale dae[wysig | wysig bron]

Sciëntoloë beskou L Ron Hubbard as 'n gewone mens soos alle ander mense, maar herdenk tog sy verjaardag (13 Maart) as een van die belangrikste dae in die jaar. Ander spesiale dae wat jaarliks herdenk word, is die eerste publikasie van Dianetics: The Modern Science of Mental Health (9 Mei), "Ouditeursdag" (die tweede Sondag in September) ter ere van alle Sciëntologie-ouditeure, en die stigting van die Internasionale Vereniging van Sciëntoloë op 7 Oktober. Sciëntoloë in verskillende lande of geografiese gebiede kan ook afsonderlik dae herdenk wat vir hulle van belang is, byvoorbeeld die stigting van die plaaslike Kerk van Sciëntologie in hul omgewing. Lede van die Kerk kan ook ander tradisionele geestelike vakansiedae, soos Kersfees, vier.

Sciëntologie buite die Verenigde State[wysig | wysig bron]

Sciëntologie in Suid-Afrika[wysig | wysig bron]

Kerk van Sciëntologie in Arcadia, Pretoria

Die eerste Suid-Afrikaanse gemeente van die Kerk van Sciëntologie is in 1957 in Kensington, Johannesburg gevestig. 'n Tweede kerkgebou het sy deure op 23 Februarie 2013 in Arcadia, Pretoria geopen.[13] Die religieuse status van Sciëntologie is tydens die Apartheidbewind in Suid-Afrika in 1972 deur 'n amptelike kommissie ondersoek. Alhoewel die kommissie ook beïnvloed is deur inligting wat deur internasionale teenstanders van die Sciëntologiese beweging versprei is, het hulle aanvanklik om ander redes geweier om Sciëntologie as 'n godsdiens te erken. Hul redenering was sterk deur Christelike opvattings oor die wese van 'n amptelike godsdiens in Suid-Afrika beïnvloed.[14] Die kommissie het die volgende rede vir sy weiering gegee:

Cquote1.svg Alhoewel Sciëntologie voorgee dat dit 'n Opperwese erken, verwys dit nooit daarna as 'n kontrolerende mag of 'n persoonlike God wat aanspraak maak op gehoorsaamheid en verering nie.[15]
Cquote2.svg

Die bekende Suid-Afrikaanse professor vir godsdienswetenskap, G.C. Oosthuizen, het in 1975 in sy gedetailleerde teenargument die ironiese opmerking gemaak dat dit vir die Sciëntoloë makliker sou gewees het om deur die kommissie amptelik as godsdiens erken te word indien hulle voor 'n heilige koei of 'n ape- of olifantegod, of 'n slang of 'n padda sou neerbuig.[16][17]

Volgens die president van die Kerk van Sciëntologie in Suid-Afrika, Ryan Hogarth, het die Suid-Afrikaanse Inkomstediens die kerk in Desember 2007 as 'n Public Benefit Organization (organisasie sonder 'n winsoogmerk wat 'n voordeel verskaf aan die lede van die breër publiek) erken en belastingvry gestel.[18][19]

Sciëntologie in Meksiko[wysig | wysig bron]

Meksiko se nasionale Sciëntologie-organisasie word in die Juarez-gebou gehuisves

Op 10 Julie 2010 het die Eerste Ideale Organisasie van Sciëntologie sy deure in Meksikostad geopen - 'n geleentheid wat deur sowat 7 000 Sciëntoloë, onder wie David Miscavige, en belangstellendes bygewoon is. Meksiko se nasionale Sciëntologie-organisasie word in die hart van die hoofstad gehuisves. Hiervoor is die Juarez-gebou met ses verdiepings vlakby die Paleis van Skone Kunste, die Nasionale Hooggeregshof, die Nasionale Bank van Meksiko en die Nasionale Paleis volledig omgebou om religieuse dienste, inligtingsgeriewe vir die publiek en kantore vir openbare kerkprogramme te akkommodeer.[20]

Sciëntologie is in 2017 amptelik as 'n religieuse vereniging geregistreer.

Sciëntologie in Italië[wysig | wysig bron]

Die Kerk van Sciëntologie te Padua, Veneto word in die 18de eeuse Venetiese Villa Francesconi-Lanza in die noordelike voorstad Arcella gehuisves

Die hoogste Italiaanse geregshof vir siviele en strafsake, die Corte Suprema di Cassazione, het in die hofsaak nr. 16835/97 Bandera en ander v. Italië in Oktober 1997 die kriteria en definisie van 'n religie ontleed en bevind dat Sciëntologie as 'n religieuse geloof erken moet word. Die Italiaanse regering is volgens die hooggeregshof verplig om te verseker dat die geloofsvryheid nie beperk word nie.[21]

In Februarie en Augustus 1998 het die Italiaanse minister van finansies Italiaanse Sciëntologiese kerke belastingvry gestel en as "religieuse, nie-winsgewende verenigings" erken.

Akademiese navorsing[wysig | wysig bron]

Die Kerk van Sciëntologie word onder die mees welvarende en invloedryke nuwe religieuse bewegings van die laat 20ste en vroeë 21ste eeu gereken. Nogtans is die aantal wetenskaplike werke oor die Kerk, sy ontstaan, sy religieuse, politieke en kulturele agtergrond beperk; baie publikasies is deur gewese lede en kritici geskryf wat die publiek se hunkering na sensasie bevredig en allesbehalwe akkuraat.

Hugh B. Urban[wysig | wysig bron]

Hugh B. Urban, professor in Religieuse Studies aan die Staatsuniversiteit van Ohio, beskryf die geskiedenis van Sciëntologie in sy werk The Church of Scientology: A History of a New Religion[22] in die lig van vrese en obsessies van na-oorlogse Amerika en teen die agtergrond van die grondliggende vrae wat die Kerk oproep - die moderne definisie van religie en die moeilikheid om te bepaal wie as definieerder mag optree.

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. www.scientology.de: Scientology Kirche Südafrika von der Steuer befreit
  2. IOL: SA Church of Scientology gets tax exemption, 4 Desember 2007
  3. scientology.org: Winds of Change: Scientology Headquarter for Africa Springs to Life at Majestic Castle Kyalami. Besoek op 3 Julie 2019
  4. James R. Lewis (red.): Scientology. New York: Oxford University Press 2009, bl. 5
  5. www.scientology.org: Beginnings of the Church of Scientology. Besoek op 13 September 2017
  6. Church of Scientology International: What is Scientology? Besoek op 2 September 2017
  7. Lewis (2009), bl. 5
  8. Lewis (2009), bl. 6–7
  9. Celebrity Centre International. Besoek op 3 Julie 2019
  10. Ilse Hruby: Die Sea Org
  11. Ilse Hruby: Die Sea Org
  12. Ilse Hruby: Die Sea Org
  13. Scientology Pretoria: South African Capital Heralds New Church of Scientology. Besoek op 27 Julie 2017
  14. Sciëntologie as 'n religie in Suid-Afrika
  15. G.P.C. Kotzé, et. al.: Report of the Commission of Inquiry into Scientology for 1972. Pretoria: Staatsdrukker 1973, bl. 208
  16. Sciëntologie as 'n religie in Suid-Afrika
  17. Oosthuizen, G. C: The Church of Scientology: Religious Philosophy, Religion and Church. Johannesburg: Church of Scientology, bl. 11
  18. www.scientology.de: Scientology Kirche Südafrika von der Steuer befreit
  19. IOL: SA Church of Scientology gets tax exemption, 4 Desember 2007
  20. www.scientology.org: Scientology Today - New National Organization for Mexico Opens Its Doors in the City of Palaces. Besoek op 1 Mei 2018
  21. scientologyreligion.org: Italian Supreme Court Ruling Recognizing the Scientology Religion. Besoek op 7 Februarie 2019
  22. Hugh B. Urban: The Church of Scientology: A History of a New Religion. Princeton: Princeton University Press 2011

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]

Algemene inligting
Kritiese media