Marek Edelman

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Marek Edelman
Marek Edelman

Geboortedatum 31 Desember 1922
Geboorteplek Homel, Wit-Russiese SSR (tans Wit-Rusland)
Sterfdatum 2 Oktober 2009 (86 jaar oud)
Sterfplek Warskou, Pole
Lojaliteit Vlag van Pole Pole
Diens/Tak Algemene Joodse Arbeidsbond in Pole
Żydowska Organizacja Bojowa
Armia Ludowa
Jare in diens 1942–1944
Rang Adjunk-bevelvoerder (ŻOB)
Veldslae/oorloë Opstand in die Warskou-ghetto
Warskou-opstand
Toekennings Erelegioen
Orde van die Wit Arend
Yale University, ere-doktorsgraad

Marek Edelman (31 Desember 1922 - 2 Oktober 2009) was 'n Joodse en Poolse politiese en sosiale aktivis, 'n kardioloog en die laaste lewende leier van die Warskou Ghetto Opstand.

Warskou mural

Edelman is in 1922 in Homel (nou Belarus) gebore, maar het kort daarna saam met sy ouers na Warskou verhuis. In 1942 was Edelman, as 'n leier van die Algemene Joodse Arbeidersunie, een van die vegters van die ondergrondse Żydowska Organizacja Bojowa ("Joodse Gevegsorganisasie") In die Warskou Ghetto Opstand van April tot Mei 1943, onder leiding van Mordechai Anielewicz, het Edelman een van die ZOB se drie sub-bevelvoerders geword wat in die borselmakers se area van die ghetto gevestig was. Edelman het die opstand se onderdrukking oorleef, asook die vernietiging van die ghetto en het ontsnap te danke aan hulp van ondergrondse aktiviste van die Armia Ludowa ("Volk se leër"). Hy het by die Poolse ondergrondse Armia Krajowa ("Tuisleër") aangesluit en het in die somer van 1944 deelgeneem aan die Warskou Opstand.

Na die Tweede Wêreldoorlog het Edelman aan die Mediese Universiteit van Łódź gestudeer. In 1976 het hy 'n aktivis by die Komitet Obrony Robotników ("Werkers Verdegingskomitee") geword en later by die Solidariteitsbeweging aangesluit. In die periode tussen 13 Desember 1981 tot 22 Julie 1983 het daar onrus in Pole geheers en het die regering alle demokraties partye verban, waaronder ook die Solidariteitsbeweging en Edelman was in 1981 gevange geneem. Hy het egter later as lid van die Poolse parlement gedien van 1989 tot 1993.

Op 17 April 1998 was Marek Edelman Pole se hoogste dekorasie toegeken: die Orde van die Wit Arend.

In 'n 2004-onderhoud het Edelman die Irak-oorlog ondersteun en gesê dat alle vorms van fascisme, hetsy dit Nazisme, Baathisme of Islamisme is, ten alle koste oorwin moet word.

In Hanna Krall se boek "Zdążyć przed Panem Bogiem" ("Wees daar voor God") verhaal Edelmain die Warskou Ghetto Opstand in detail.

Bronnelys[wysig | wysig bron]

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]