Moerbei

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
'n lang moerbei
Ryp moerbeie (swart) en onryp (ligter), geoes in Valencia (Spanje), 30ste Mei 2019.

Morus, 'n geslag blomplante in die Moraceae familie, bestaan uit 10–16 bladwisselende bome wat algemeen bekend is as moerbeie, groei wild en onder verbouing in baie gematigde wêreldstreke.[1]

Moerbeie groei vinnig as hulle jonk is, maar word gou stadig-groeiend, en groei selde meer as 10–15m hoog.

Die moerbei is nie inheems in Suid-Afrika nie en die bome wat hier aangetref word, is almal aangeplant. Die boom kom oorspronklik uit die Ooste en aard besonder goed in China en Japan. Die twee moerbeispesies wat in Suid-Afrika voorkom (Morus nigra, L. en Morus alba, L.), kom uit Europa, waarheen dit oorspronklik uit China gebring is. In die Ooste kom nog 'n belangrike spesie voor, t.w. Morus multicaulis, Perr. Hierdie boom se blare dien as hoofvoedselbron vir die Oosterse sywurmbedryf.

Morus nigra, L. staan bekend as die swart moerbei en word sedert die vroegste tye vir sy vrugte en blare in Suid-Europa aangeplant. Hoewel Morus alba, L. as die wit moerbei bekend staan, dra sekere variëteite ook donkerrooi en swart vrugte. Dit het sedert die 16de eeu die swart moerbei as sywurmvoedselplant vervang. Die moerbei het groot, getande blare.

Die blomme word gewoonlik tweehuisig gedra (die vroulike blomme word op een boom en die manlike blomme op 'n ander gedra), maar eenhuisige bome is algemeen bekend en selfs bome met tweeslagtige blomme het al voorgekom. Die moerbei plant maklik deur middel van steggies voort, maar kan net so maklik van saad gekweek word.

Die moerbeivrug is 'n saamgestelde vrug, met ander woorde dit bestaan uit 'n sentrale as waarop 'n hele aantal vlesige vruggies, elk van 'n afsonderlike blommetjie afkomstig, styf teenmekaar sit. Dit ontwikkel dus uit 'n volledige bloeiwyse. Moerbeie as 'n vars vrug is heerlik, veral Wit moerbeiboom (Morus alba) in vrugteslaai, maar dit kan ook tot konfyt verwerk word. In Suid-Afrika is moerbei-aanplantings beperk tot enkele bome in huistuine.

In Europa en die Ooste word dit egter op groot skaal vir die sybedryf verbou. Die sywurm is inheems in China en om hierdie rede het die sybedryf hier sy oorsprong gehad. Dit het saam met die moerbei na Europa versprei. Daar bestaan geen georganiseerde sybedryf in Suid-Afrika of Amerika nie.

Bronne[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. Suttie JM. "Morus alba L." Food and Agriculture Organization. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2012-10-24. Besoek op 20 October 2012.

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]