Organiese nomenklatuur

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search

Die organiese nomenklatuur is 'n stelsel van benamings wat aan organiese verbindings toegeken word.

Die bekendste organiese stowwe het name in die omgangstaal, of daar word ouer name uit die geskiedenis van die chemie gebruik, maar dersuisende verbindings het geen naam in die omgangstaal

Omgangstaal en sistematiese nomenklatuur[wysig | wysig bron]

Die IUPAC het 'n stelsel ontwikkel wat die struktuur van organiese molekule in die naam uitdruk. Hierdie name is 'sistematies', maar dikwels nie vir die spreektaal geskik nie. Behalwe party eenvoudige verbindings is hierdie name deel van die chemiese skryftaal. Indien 'n stof algemeen bekend word, ontstaan dikwels daarnaas 'n woord in die omgangstaal, soos cholesterol wat makliker is as die sistematiese naam 2,15-dimetiel-14-(1,5-dimetielheksiel)tetrasiklo[8.7.0.02,7.011,15]heptadek-7-en-5-ol. Die sistematiese naam maak dit nogtans moontlik hele die hele molekuulstruktuur af te lei.

Die prinsipes[wysig | wysig bron]

Die wortel[wysig | wysig bron]

Omdat organiese molekule op kettings van koolstofatome gebaseer is, is die wortel van die sistematiese naam gebasser om die langste ketting wat die molekuul bevat. Indien daar net een onvertakte ketting met aanleenlik enkelbindings is, spreek mens van 'n alkaan. Die lengte van die ketting word uitgedruk met die wortels:

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 .. 20
met- et- prop- but- pent- heks- hept- okt- non- dek- undek- dodek- .. ikos-

'n Alkaan met 'n onvertakte ketting van sewe koolstofatome word dus heptaan genoem. Die uitgang -aan gee aan dat daar net enkelbindings is

Vertakking[wysig | wysig bron]