Rick Turner

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search

Richard Turner (25 September 1941 op Stellenbosch - 8 Januarie 1978, Durban), bekend as Rick Turner, was 'n Suid-Afrikaanse akademikus en anti-apartheidsaktivis[1] wat in 1978 vermoor is, moontlik deur die Suid-Afrikaanse veiligheidsmagte. Nelson Mandela het Turner beskryf as 'n bron van inspirasie.[2]

Lewe[wysig | wysig bron]

Turner matrikuleer aan die St George's Grammar School, Kaapstad in 1959 en studeer aan die Universiteit van Kaapstad waar hy in 1963 'n B.A. Honneursgraad behaal. Hy het sy studies aan Sorbonne in Parys voortgesit waar hy filosofie onder Henri Lefebvre[3] studeer en 'n doktorsgraad ontvang vir 'n proefskrif oor die Franse intellektueel, Jean-Paul Sartre.[4]

Hy het in 1966 na Suid-Afrika teruggekeer en vir twee jaar op sy ma se plaas in Stellenbosch gewerk voordat hy aan die universiteite van Kaapstad, Stellenbosch en Rhodes klas gegee het. In 1970 verhuis hy na Natal en word 'n senior lektor in politieke wetenskap aan die Universiteit van Natal. Dieselfde jaar ontmoet hy Steve Biko en die twee vorm 'n noue band om die leierfigure in The Durban Moment te word.[5]

Turner het 'n prominente akademikus aan die Universiteit geword en 'n leidende rol in die radikale filosofie in Suid-Afrika gespeel, en 'n aantal artikels gepubliseer. Sy werk is geskryf uit 'n radikale eksistensiële perspektief en beklemtoon die deugde van die volksdemokrasie van onder af teen outoritêre Stalinistiese en Trotskistiese linkse groepe . Hy was 'n sterk voorstander van werkerbeheer en 'n kritikus van die vernouing van politiek na partypolitiek.[4]

Werke[wysig | wysig bron]

In 1972 het Turner 'n boek geskryf met die naam The Eye of the Needle - Towards Participative Democracy in South Africa. Die Suid-Afrikaanse owerhede was van mening dat die boek 'n sterk invloed op opposisiedenke kon uitoefen met die pleidooi vir 'n radikaal demokratiese en nie-rassige Suid-Afrika. So 'n samelewing, het hy aangevoer, sou blankes sowel as swart mense bevry.

In 1973 publiseer hy 'n wyd invloedryke artikel met die titel "Dialectical Reason" in die Britse joernaal Radical Philosophy. In dieselfde jaar is hy vir vyf jaar deur die Suid-Afrikaanse owerhede ingeperk. Hy mag nie sy twee dogters of sy ma besoek nie en moes in die Durban-omgewing bly. Alhoewel hy verbied is, het dit hom nie verhinder om hom uit te spreek nie en in April 1973 het Turner en ander verbode persone 'n Paastydvas begin om die lyding wat inperking van mense veroorsaak, te illustreer. Die vas is ondersteun deur die Pous en die Aartsbiskop van Kantelberg. Na sy verbanning het Turner sy personeellidstatus aan die Universiteit behou, alhoewel hy nie toegelaat is om lesings te gee nie.[6]

Politieke aktivisme[wysig | wysig bron]

Hy het in Maart 1976 as 'n verdedigingsgetuie die SASO-terreurverhoor van nege leiers van die Swartbewussynsbeweging bygewoon waar hy getuig het oor die teorieë wat in The Eye of the Needle uiteengesit het.[6] In November 1976 ontvang Turner 'n Humboldt-vennootskaptoekenning, een van die wêreld se voorste akademiese toekennings van Heidelberg Universiteit, maar na maande se onderhandeling met die Minister van Justisie is toestemming geweier om na Duitsland te reis.[6] Turner was ook betrokke by die opkomende swart vakbondbeweging van die 1970's, hoewel die verhouding soms gestrem was.[7]

Sluipmoord[wysig | wysig bron]

Op 8 Januarie 1978 word Turner deur 'n venster van sy huis in Daltonlaan, Bellair ('n voorstad van Durban), geskiet en het in die arms van sy 13-jarige dogter, Jann, gesterf.[8] Na maande se ondersoeke het die polisie-ondersoek geen leidrade opgelewer nie, en sy moordenaars is nooit geïdentifiseer nie. Daar word egter algemeen geglo dat hy deur die veiligheidsdienste vermoor is.[6]

Nalatenskap[wysig | wysig bron]

Hy word erken as een van die belangrikste akademiese filosowe wat uit Suid-Afrika gekom het.[7] Sy werk word steeds in populêre radikale bewegings gelees en Suid-Afrikaanse akademici soos Anthony Fluxman, Mabogo Percy More, Andrew Nash en Peter Vale maak steeds van sy werk gebruik.

Familie[wysig | wysig bron]

Turner se eerste vrou, Barbara Follett, het later 'n Britse parlementslid van die Arbeidersparty geword.

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. sahoboss (17 Februarie 2011). "Richard Albert Turner". South African History Online (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 3 Maart 2020. Besoek op 8 Januarie 2018.
  2. Stewart, Greig. "Barbara Follett MP | Richard Turner". www.barbara-follett.org.uk (in Engels). Besoek op 2018-01-08.
  3. Biko: A Biography by Xolela Mangcu, Tafleberg, Cape Town, 2012
  4. 4,0 4,1 Biographical introduction in 'The eye of the needle' by Tony Morphet, 1980
  5. Black Consciousness in Dialogue: Steve Biko, Richard Turner and the ‘Durban Moment’ in South Africa, 1970 – 1974 Geargiveer 6 April 2012 op Wayback Machine, Ian McQueen, SOAS, 2009
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Re-imagining South Africa: Black Consciousness, radical Christianity and the New Left, 1967 – 1977, Ian McQueen, PhD Thesis, University of Sussex, 2011
  7. 7,0 7,1 The Moment of Western Marxism by Andrew Nash, 1999
  8. Thinking More Than The State Allows: Radical Politics In These Troublingly Quiet Times, Taylor Sparrow, Institute for Anarchist Studies, 2011

Werke deur Rick Turner[wysig | wysig bron]

Artikels oor Turner[wysig | wysig bron]

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]