Steve Biko

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Steve Biko
’n Beeld van die betrokke persoonlikheid.
Standbeeld van Steve Biko in Oos-Londen.

Geboortenaam Stephen Bantu Biko
Gebore 18 Desember 1946
King William’s Town
Oorlede 12 September 1977
Pretoria
Nasionaliteit Suid-Afrika
Bekend vir Politieke aktivis
Huweliksmaat Ntsiki Mashalaba
Kind(ers) Nkosinathi Biko, Samora Biko, Lerato Biko, Motlatsi Biko en Hlumelo Biko

Steve Biko (1946–1977) was 'n Suid-Afrikaanse aktivis en intellektueel. Hy was 'n sleutelfiguur in die Swartbewussynsbeweging wat teen apartheid gestry het. ’n Jaar ná sy ontydige dood in polisie-aanhouding is van sy geskrifte gebundel en as I Write What I Like gepubliseer. Die rolprent Cry Freedom handel oor sy lewe.[1]

Lewensloop[wysig | wysig bron]

Steve Biko se huis in Ginsberg, Oos-Kaap.

Stephen Bantu Biko is op 18 Desember 1946 in Ginsberg-township naby King William’s Town gebore. Hy is uit die Hoërskool Lovedale geskop weens sy politieke idees, en moes sy skoolloopbaan aan die St Francis College voltooi.

Gedurende die laat 1960's was Biko 'n mediese student aan die Universiteit van Natal. In hierdie tyd het hy gehelp om die Suid-Afrikaanse Studente-organisasie (SASO) te stig. Die organisasie is later na die Swartbewussynsbeweging verander en Biko is in 1968 as die eerste president verkies.

As 'n student in die vroeë 1970's het Biko teen apartheid in opstand gekom. In 1972 is hy uit die Universiteit van Natal geskop. 'n Jaar later het die Suid-Afrikaanse regering Biko verban. As gevolg hiervan kon hy nie in die openbaar, of met meer as een persoon op 'n slag praat nie. Hy is ook tot die landdrosdistrik van King William's Town ingeperk.

Biko is op 18 Augustus 1977 gearresteer. Hy is op 12 September 1977 weens beserings in polisie-aanhouding oorlede. Hy was 30 jaar oud.

Nalatenskap[wysig | wysig bron]

Biko word deur sommige as een van die voorste politieke denkers en aktiviste in die stryd teen apartheid beskou. Sy voortydige dood in polisie-aanhouding was 'n groot aanleiding tot die politieke mobilisasie van swartmense in hul vryheidstryd. Biko word veral onthou vir sy rol in die uitbouing van die Swartbewussynsbeweging in Suid-Afrika en vir sy werk om die opheffing van swart gemeenskappe, veral die jeug. Sy dood het 'n skokgolf deur swart Suid-Afrika gestuur en sy begrafnis, wat deur sowat 20 000 mense bygewoon is, was die eerste van 'n reeks massabegrafnisse wat swartmense in die Tagtigerjare sou saamsnoer in hul stryd teen apartheid. Die situasie is vererger deur die opmerking van die destydse minister van polisie, Jimmy Kruger, wat gesê het dat Biko se dood hom koud gelaat het. Die oproer wat ná sy dood opgevlam het, het tot die verbanning van verskeie individue (insluitende Donald Woods) en organisasies gelei en die Veiligheidsraad van die Verenigde Nasies genoop om wapensanksies teen die land in te stel.

Graf van Steve Biko in King William’s Town

Vandag word Steve Biko se nalatenskap vereer deur die Steve Biko-stigting, 'n nie-winsgewende organisasie wat hom sedert 1998 beywer vir gemeenskapsgebaseerde jeugleierskap en jeugdeelname aan die openbare lewe. Die Biko-stigting het onder meer sedert 2000 'n jaarlikse herdenkingslesing aangebied. In 2000 is die lesing gegee deur prof Njabulo Ndebele, die vise-kanselier van die Universiteit van Kaapstad; in 2001 deur prof Zakes Mda, ook van die Universiteit van Kaapstad; en in 2002 deur die wêreldberoemde skrywer prof Chinua Achebe, wat as titel van sy voordrag die titel van een van sy romans gekies het: "A man of the people".

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, ISBN 978-1-77578-243-8

Sien ook[wysig | wysig bron]

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]