Eksistensialisme

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek

Eksistensialisme is 'n filosofiese denkrigting wat 'n aantal onderliggende temas en eienskappe in die menslike bestaan sien, soos angs, vrees, vryheid, 'n doodsbesef en die bewussyn van bestaan. Eksistensialisme is ook 'n lewensbeskouing wat fokus op die betekenis en sin van die lewe en bestaan. Hierdie betekenis staan bo alles anders, ook bo ander wetenskaplike en filosofiese aktiwiteite. Dit is 'n beskouing wat nou saam kan val met sekere teologiese beskouings. Dié intellektuele wat bydra tot die vordering van die denkrigting word "Eksistensialiste" genoem.
Die idees en metodes van Eksistentialisme is hoofsaaklik in Europa ontwikkel, veral in Frankryk en Duitsland, en dié word ook sterk met die ontwikkeling van Fenomenologie verbind. Veral in die eerste helfte van die twintigste eeu was Eksistensialisme baie belangrik in Europese (kontinentale) filosofie, alhoewel die sentrale leerstellings al te vinde is in die vroeër geskrifte van skrywers soos Søren Kierkegaard en Friedrich Nietzsche. Die hooffigure van Eksistensialisme in die twintigste eeu sluit in Jean-Paul Sartre, Simone de Beauvoir, Albert Camus, Maurice Merleau-Ponty, en Gabriel Marcel van Frankryk sowel as Martin Heidegger en Karl Jaspers van Duitsland. Dié intellektuele verskil natuurlik ook baie van mekaar; baie het selfs die aanwysing "Eksistentialis" probeer vermy.[1] Een voorbeeld hiervan is die meeningsverskil oor of die bestaan van God nodig, belangrik of moontlik kan wees in 'n eksistensialistiese houding; daar is al Christelike (veral verbond met Kierkegaard en Marcel), ateïstiese (veral verbond met Sartre, Camus en Heidegger), en Joodse (veral verbond met Emmanuel Lévinas) weergawes van die denkrigting voorgestel. [2] Die meeste kenners sonder egter Sartre se werk uit as die beroemdste en invloedrykste in die eksistensialistiese kanon.
In die literatuur word die werke van die Oostenrykse skrywer Franz Kafka en die Russiese romanskrywer Fyodor Dostoevsky beskou as verkenning van die temas van Eksistensialisme. Dieselfde temas word ook in die kunswêreld in die Teater van die Absurde verken –– b.v. Friedrich Dürrenmatt of Samuel Beckett se tragikomedies. Camus en Sartre het ook teaterstukke geskryf, soos Huis Clos en Les Mouches, sowel as romans soos L'Etranger. Eksistensialistiese filosofie en kuns het veral ná die Tweede Wêreldoorlog populariteit verwerf as 'n manier om die klem te plaa op menslike vryheid en individualiteit,[3] en om daarmee die gruweldade van die oorlog te probeer verwerk.

Eksterne skakels[wysig]

Bronne[wysig]

  1. "Les Nouvelles littéraires", 15 November 1945
  2. Robert C. Solomon, Existentialism (McGraw-Hill, 1974, pp. 1–2).
  3. Guignon, Charles B. and Derk Pereboom. Existentialism: basic writings (Hackett Publishing, 2001, p. xiii).