Ruimtependeltuig Columbia
 |
Ruimtependeltuig Columbia (NASA identifikasie: OV-102) was die eerste Amerikaanse ruimtependeltuig (Engels: space shuttle) in NASA se vloot, met sendings vanaf 12 April 1981 tot in 2003. Columbia het gedisintegreer gedurende sy binnekoms in die aarde se atmosfeer op sy 28ste sending, 16 Januarie tot 1 Februarie 2003, met die verlies van al sewe die bemanningslede.
Geskiedenis
[wysig | wysig bron]Ruimtependeltuig Columbia was 'n ruimtependeltuig vervaardig deur Rockwell International en bedryf deur NASA. Dit was vernoem na die eerste Amerikaanse skip wat die aardbol omseil het, en die vroulike verpersoonliking van die Verenigde State. Columbia was die eerste van vyf ruimtependeltuie wat in die ruimte gevlieg het, en het die Ruimtependeltuig-lanseervoertuig op sy nooiensvlug op 12 April 1981 ingelei en die eerste ruimtetuig geword wat hergebruik is na sy eerste vlug toe dit op 12 November 1981 op STS-2 gelanseer is.
As slegs die tweede volskaalse wenteltuig wat vervaardig is na die Naderings- en Landingstoetsvoertuig Enterprise, het Columbia unieke eksterne en interne kenmerke behou in vergelyking met latere wenteltuie, soos toetsinstrumentasie en kenmerkende swart skeidingslyne. Benewens 'n swaarder agterromp en die behoud van 'n interne lugsluis dwarsdeur sy leeftyd, het dit Columbia die swaarste van die vyf ruimtewenteltuie gemaak: ongeveer 1 000 kg swaarder as Challenger en 3 600 kg swaarder as Endeavour toe dit oorspronklik gebou is. Columbia het ook uitskietstoele gebaseer op dié van die SR-71 Blackbird tydens sy eerste ses vlugte tot 1983 gedra, en vanaf 1986 het dit 'n kamerapoot op sy vertikale stabiliseerder gehad.
Sendings
[wysig | wysig bron]Gedurende sy 22 jaar van bedryf is Columbia op 28 missies in die Ruimtependeltuig-program gevlieg, het meer as 300 dae in die ruimte deurgebring en meer as 4 800 keer om die Aarde gewentel. As NASA se vlagskip-wenteltuig het Columbia dikwels vlugte gevlieg wat aan wetenskaplike navorsing in 'n wentelbaan gewy was na die verlies van Challenger in 1986. Columbia is gebruik vir elf van die vyftien vlugte van Spacelab-laboratoriums, al vier die Verenigde State se mikrogravitasie-vragmissies, en die enigste vlug van Spacehab se Navorsing Dubbelmodule. Columbia het baie van die langste ruimtependeltuigmissies gevlieg, almal gewy aan wetenskaplike navorsing. Die enigste ruimtependeltuig wat Columbia se lang missies kon ewenaar, was Endeavour, wat die STS-67-missie gevlieg het wat byna 17 dae geduur het.
In 1992 het NASA Columbia gewysig om van die langste missies in die Pendeltuigprogram se geskiedenis te kan vlieg met behulp van die "Extended Duration Orbiter"-pallet. Die wenteltuig het die pallet in dertien vlugte gebruik, wat lang verblyf in 'n wentelbaan vir wetenskaplike en tegnologiese navorsingmissies moontlik gemaak het. Die langste vlug van die Ruimtependeltuigprogram, STS-80, is in 1996 met Columbia gevlieg, met meer as 17 dae in 'n wentelbaan. Columbia is ook gebruik om die eerste satelliete ooit deur die pendeltuig op STS-5 in 'n wentelbaan te ontplooi, die Langdurige Blootstellingsfasiliteit te herwin en die Chandra-X-straalsterrewag te ontplooi, wat die swaarste vrag was wat ooit deur die Ruimtependeltuig gedra is. Columbia het ook die eerste vroulike bevelvoerder van 'n Amerikaanse ruimtevlugmissie, die eerste ESA-ruimtevaarder, die eerste vroulike ruimtevaarder van Indiese oorsprong en die eerste Israeliese ruimtevaarder die ruimte in geneem.
| Datum | Identifikasie |
| 1981 12 April | STS-1 |
| 1981 12 November | STS-2 |
| 1982 22 Maart | STS-3 |
| 1982 27 Junie | STS-4 |
| 1982 11 November | STS-5 |
| 1983 28 November | STS-9 |
| 1986 12 Januarie | STS-61-C |
| 1989 8 Augustus | STS-28 |
| 1990 9 Januarie | STS-32 |
| 1990 2 Desember | STS-35 |
| 1991 5 Junie | STS-40 |
| 1992 25 Junie | STS-50 |
| 1992 22 Oktober | STS-52 |
| 1993 26 April | STS-55 |
| 1993 18 Oktober | STS-58 |
| 1994 4 Maart | STS-62 |
| 1994 8 Julie | STS-65 |
| 1995 20 Oktober | STS-73 |
| 1996 22 Februarie | STS-75 |
| 1996 20 Junie | STS-78 |
| 1996 19 November | STS-80 |
| 1997 4 April | STS-83 |
| 1997 1 Julie | STS-94 |
| 1997 19 November | STS-87 |
| 1998 13 April | STS-90 |
| 1999 23 Julie | STS-93 |
| 2002 1 Maart | STS-109 |
| 2003 16 Januarie | STS-107 |
28 vlugte in totaal
Rampspoedige einde van Columbia
[wysig | wysig bron]Aan die einde van sy laaste vlug in Februarie 2003 het Columbia met sy terugkeer gedisintegreer, wat die sewe bemanningslede van STS-107 gedood het en die meeste van die wetenskaplike vragte aan boord vernietig het. Die Columbia-ongelukondersoekraad het kort daarna byeengekom en tot die gevolgtrekking gekom dat skade wat aan die wenteltuig se linkervleuel tydens die lansering van STS-107 opgedoen is, die voertuig se termiese beskermingstelsel noodlottig in die gedrang gebring het. Die verlies van Columbia en sy bemanning het gelei tot 'n herfokus van NASA se menslike verkenningsprogramme en tot die stigting van die Constellation-program in 2005 en die uiteindelike uitfasering van die Ruimtependeltuigprogram in 2011.
Talle gedenktekens en toewydings is gemaak om die bemanning na die ramp te vereer; die Columbia Memorial Space Center is as 'n nasionale gedenkteken vir die ongeluk geopen, en die Columbia Hills in Mars se Gusev-krater, wat deur die Spirit-verkenner verken is, is na die bemanning vernoem. Die meerderheid van Columbia se herwonne oorskot word by die Kennedy-ruimtesentrum se voertuigmonteringsgebou gestoor, hoewel sommige stukke op openbare vertoon is by die nabygeleë besoekerskompleks.
