Bokmål

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Bokmål
Bokmål
Gepraat in: Vlag van Noorweë Noorweë 
Gebied: Noord-Europa
Totale sprekers: Geen
Net geskryf
Taalfamilie: Indo-Europees
 Germaans
  Noord-Germaans
   Wes-Skandinawies
    Bokmål 
Skrifstelsel: Latynse alfabet 
Amptelike status
Amptelike taal in: Nordic Council icon.png Nordiese Raad
Vlag van Noorweë Noorweë
Gereguleer deur: Språkrådet
Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur
Taalkodes
ISO 639-1: nb
ISO 639-2: nob
ISO 639-3: nob 
Die taalvoorkeure van Noorse munisipaliteite: Bokmål, Nynorsk of Nøytral. Die laasgenoemde groep gebruik in die praktyk dikwels Bokmål

Bokmål, wat letterlik "boektaal" beteken, is een van die twee Noorse standaardtale. Soos die ander Noorse standaardtaal, Nynorsk, is dit hoofsaaklik 'n geskrewe taal, aangesien die meeste Noorweërs dialekte praat wat in verskillende mates van die geskrewe taal verskil. Bokmål is verwant en deels afgelei van 19de eeuse Deens. Van die twee Noorse vorms is Bokmål die oudste en word dit regdeur die land gebruik - deur 'n beraamde persentasie van 85-90% van die Noorweegse bevolking. Een uitsondering is Wes-Noorweë, waar 'n meerderheid van die sprekers nog steeds Nynorsk gebruik. Bokmål is ook die mees algemene standaard wat aan buitelandse studente van die Noorse taal geleer word. 'n Meer konserwatiewe ortografiese standaard, algemeen bekend as Riksmål, is nie 'n amptelike taalvorm nie, maar wel wyd in gebruik deur koerante en skrywers.

Geskiedenis[wysig]

Die eerste Bokmål ortografie is amptelik in 1907 onder die naam Riksmål (Reikstaal) goedgekeur, nadat daar sedert 1879 daaraan ontwikkel is. Dit was 'n aanpassing van geskrewe Deens, wat algemeen in gebruik was sedert 'n vorige unie met Denemarke, met die Deens-Noorse dialek gepraat deur die Noorse stedelike en intellektuele elite, veral in die hoofstad. Nadat die groot konserwatiewe koerant Aftenposten hierdie ortografie in 1923 oorneem, was die Deense skrif feitlik in onbruik in Noorweë.

Die naam Bokmål is eers amptelik in 1929 saam met 'n nuwe en radikale taalhervorming aangeneem, met die doel om iewers in die toekoms die twee taalvorme te verenig in Samnorsk. Dié hervorming het aanvanklik sterk opposisie vanaf die intellektuele elite teëgekom, wat die ouer ortografie en naam Riksmål wou behou. Na die Tweede wêreldoorlog het die stryd teen Samnorsk toegeneem en verander na 'n meer populêre beweging, min of meer uniek in Noorweë tot op daardie datum. Latere taalhervormings het baie van die meer radikale wysigings in Bokmål omgekeer, sodat die huidige ortografie nader is aan dit wat deur die ondersteuners van Riksmål aanbeveel is.

Aan die einde van die 19de eeu was Riksmål/Bokmål die enigste taal wat in skole gebruik was. Dit het 'n vinnige daling voor die Tweede wêreldoorlog beleef toe Nynorsk na die meeste Noorse provinsies uitgebrei het en meer as 'n derde van primêre-skool leerlinge in dié taal onderrig ontvang het. Na die oorlog het die prentjie weer verander en tans is Bokmål die taal van voorkeur vir 87% van primêre-skool leerlinge. Nynorsk is nou 'n slegs 'n plaaslike taal vir die vier Wes-graafskappe van Noorweë.

Indo-Europese tale: Kentum-tale: Germaanse tale
Noord-Germaanse tale:
Deens | Faroëes | Nynorsk en Bokmål (Noors) | Sweeds | Yslands
Wes-Germaanse tale:
Afrikaans | Duits | Engels | Fries (Noord-Fries, Oos-Fries/Saterfries, Wes-Fries) | Jiddisj | Luxemburgs | Nederduits | Nederlands | Nedersaksies | Skots
Oos-Germaanse tale:
Boergondies (†) | Goties (†) | Vandaals (†)