Goties

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Goties
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺 Gutisk
Gepraat in: Oium, Dakië, Pannonia, Italë, Gallië, Hispania, Krim. 
Gebied: Middel-Europa
Totale sprekers: uitgesterf
Taalfamilie: Indo-Europees
 Germaans
  Oos-Germaans
   Goties 
Skrifstelsel: Latynse alfabet
Taalkodes
ISO 639-1: -
ISO 639-2: got
ISO 639-3: got

Goties is die bekendste taal van die uitgestorwe Oos-Germaanse tak van die Germaanse tale. Vroeër is Goties, as Oos-Germaanse taal, as 'n vertakking van Noord-Germaans beskou.[1] Goties se bekendheid is te danke aan die vertaling van die Bybel uit die 4de eeu n.C. Die Bybelvertaling, van Wulfila, is die oudste bekende lang Germaanse teks, en daarom is Goties baie belangrik vir die herbou van Oer-Germaans. Dit het waarskynlik êrens op die Balkan ontstaan.

Die Bybel van Wulfila gebruik 'n eie alfabet, die Gotiese alfabet.

Die Bybelgoties sterf in die 6de eeu n.C. uit.[2] Daar is geen Gotiese tekste gevind na 800 nie, afgesien van 'n paar tekste in Krimgoties. Dialekte het Visigoties (Wes-Goties) en Ostrogoties (Oos-Goties) ingesluit. Die Wes- en Oos-Gote was verwante van die Vandale gewees.

Daar word aangevoer dat die Duitse godsdiensleenwoorde kerk, pinkster, doop en vas stam uit Goties, wat deur die Hoogduitse invloed in Nederlands-Afrikaans beland het.[3]

Verwysings[wysig]

  1. Raidt, E.H. 1976. Afrikaans en sy Europese verlede: Van Tacitus tot Van Wyk Louw. Elsiesrivier: Nasou Beperk, bl.3: Op grond van taalkundige, etnografiese en argeologiese studies het dit duidelik geword dat Oos-Germaans (wat Goties insluit) eintlik 'n vertakking van Noord-Germaans is. Daarom is 'n indeling in Noord-Germaans en Suid-Germaans vir die tyd voor Christus korrekter.
  2. Odendal, F.F. s.j. Aspekte van taal. Elsiesrivier:Nasou Beperk, bl. 29: Die Goties van die Bybelvertaling van Wulfila het in die 6de eeu n.C. opgehou om te bestaan (die verwante Krimgoties is in die 16de eeu nog opgeteken, maar word nie meer gepraat nie).
  3. Ponelis, F.A. 1989. Nederlands-Afrikaans: die Europese agtergrond van Afrikaans. In: Botha, T.J.R. (red). Inleiding tot die Afrikaanse taalkunde. Tweede, hersiene uitgawe. Kaapstad: Academica, bl. 50-51: Die woorde kerk, pinkster, doop en vas het uit Hoogduits in Nederlands-Afrikaans oorgegaan ... Hulle stam uit die sfeer van die Gotiese Christendom (die Arianisme). Teen 400 n.C. was daar betrekkinge tussen die Beiere in Suid-Duitsland en die ryk van die magtige Gotiese vors Theodorik die Grote verder oos van die Donou langs. Vanuit die Beierse kerksentrum Salzburg het die betrokke woorde toe uiteindelik in Nederlands-Afrikaans beland.Kerk en pinkster stam uit die Grieks kyrikón en pentekoste (vyftigste dag na pase) onderskeidelik. (Grieks was naamlik vir die Gote as godsdienstaal nog belangriker as Latyn.) Doop en vas is eg Germaanse woorde, maar leenvertalings (leenuitbreidings). Doop het oorspronklik beteken indoop, met ander woorde onderdompeling, en hou verband met diep. Hierdie woord staan dus duidelik uit die Goties-Ariaanse sfeer, waarbinne die grootdoop aangehang is. Vas, oorspronklik "in ag neem, vashou", is 'n leenvertaling van Latyn observare "in ag neem, vas".

Eksterne skakels[wysig]

  • Gotisch - Nederlandstalige kursus in Goties by Wikiboeke
Indo-Europese tale: Kentum-tale: Germaanse tale
Noord-Germaanse tale:
Deens | Faroëes | Nynorsk en Bokmål (Noors) | Sweeds | Yslands
Wes-Germaanse tale:
Afrikaans | Duits | Engels | Fries (Noord-Fries, Oos-Fries/Saterfries, Wes-Fries) | Jiddisj | Luxemburgs | Nederduits | Nederlands | Nedersaksies | Skots
Oos-Germaanse tale:
Boergondies (†) | Goties (†) | Vandaals (†)
Wikipedia
Sien gerus Wikipedia se uitgawe in Goties