Friedrich Nietzsche

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Friedrich Nietzsche in 1882

Friedrich Wilhelm Nietzsche (15 Oktober 184425 Augustus 1900) was 'n Duitse filosoof en filoloog. Sy invloed word deur talle 20ste eeuse eksistensie- en fenomenologie-filosowe, post-strukturele, en postmoderne filosowe erken.

Lewe[wysig]

Jeug (1844–1869)[wysig]

Friedrich Nietzsche is op 15 Oktober, 1844, in Röcken, naby Leipzig in die eertydse Pruisiese provinsie van Sakse gebore. Sy ouers was onderskeidelik Karl Ludwig (1813-1849), 'n Lutheraanse pastoor en voormalige onderwyser, en Franziska (1826-1897). Na die dood van sy vader in 1849 en sy jonger broer in 1850, het die gesin na the Naumburg getrek, waar hulle by sy moederlike grootmoeder en sy vader se twee ongetroude susters gewoon het.

In 1854 het Nietzsche by die Domgymnasium in Naumburg ingeskryf, waar hy besondere talente in musiek en taal vertoon het. Hy is tot die internasionaal bekende Schulpforta toegelaat, waar hy sy studies van 1858 tot 1864 voortgesit het. In hierdie tyd het hy digkuns beoefen en aan sy musikale komposisies gewerk. Tydens sy studies aan die Schulpforta, is hy ook aan die antieke Griekse en Romeinse letterkunde bekendgestel. Na afloop van sy skoolloopbaan in 1864, het Nietzsche begin met sy studies in teologie en klassieke filologie aan die Universiteit van Bonn. Hy het na een semester sy studies in die teologie beëindig en op die filologie gekonsentreer, onder leiding van Professor Friedrich Wilhelm Ritschl, wie hy die daaropvolgende jaar na die Universiteit van Leipzig gevolg het. Sy eerste filologiese werke is kort daarna gepubliseer.

In 1865 en 1866 onderskeidelik, het Nietzsche vertroud geraak met die werke van Arthur Schopenhauer, en Friedrich Albert Lange se Geschichte des Materialismus. Beide het hom geïnspireer om sy studies voort te sit. In 1867 het Nietzsche 'n jaar se vrywillige diens in die Prussiese artillerie afdeling te Naumburg onderneem. 'n Ongeluk in Maart 1868 het egter sy diens kortgeknip en het sy studies hervat. Later in die selfde jaar het hy Richard Wagner die eerste keer ontmoet.

Professor te Basel (1869–1879)[wysig]

Met Ritschl se ondersteuning het Nietzsche in 1869 'n merkwaardige prestasie behaal deur as professor in klassieke filologie aan die Universiteit van Basel aangestel te word, nog voordat hy sy doktorsgraad en onderwyssertifikaat voltooi het.

Na sy verhuising na Basel het Nietzsche sy Prussiese burgerskap opgesê en was hy vir die res van sy lewe effektief staatloos. Hy het nogtans as mediese ordinans aan die Pruisiese kant van die Frans-Duitse Oorlog gedien. Sy tyd in die weermag was kort en hy het die traumatiese effekte van geveg beleef. Hy het in die tyd ook witseerkeel en disenterie opgedoen.

Met sy terugkeer na Basel in 1870, het Nietzsche die vestiging van die Duitse Ryk aanskou.

Werke[wysig]

  • 1872 - Die Geburt der Tragödie (De geboorte van die tragedie)
  • 1872 - Ueber die Zukunft unserer Bildungsanstalten (Oor die toekoms van onderwys)
  • 1873-1876 - Unzeitgemässe Betrachtungen (Oneigentijdse beschouwingen)
  • 1878-1880 - Menschliches, Allzumenschliches (Menslik, al te menslik)
  • 1881 - Morgenröthe (Morgenrood)
  • 1882 - Die fröhliche Wissenschaft (Die vrolike wetenskap)
  • 1883-1885 - Also sprach Zarathustra (Aldus sprak Zarathoestra)
  • 1886 - Jenseits von Gut und Böse (Anderkant Goed en Kwaad)
  • 1887 - Zur Genealogie der Moral (Over de genealogie van de moraal)
  • 1888 - Der Fall Wagner (Het geval Wagner)
  • 1889 - Götzen-Dämmerung (Afgodenschemering)
  • 1889 - Der Antichrist (De Antichris)
  • 1889 - Ecce Homo
  • 1889 - Dionysos-Dithyramben
  • 1889 - Nietzsche contra Wagner
  • 1890 - Die Will Der Power

Eksterne skakels[wysig]