Jochem van Bruggen

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek

Jochem van Bruggen (Groede, provinsie Zeeland, Nederland, 29 September 1881 - 22 Februarie 1957) was 'n Afrikaanse prosaskrywer en die eerste wenner van die Hertzogprys vir prosa sy werk, Teleurgestel, in 1917.

Hy land op 1 Januarie 1891 saam met sy ouers in Tafelbaai. Hy gaan tot 1895 by sy vader skool in Johannesburg en is toe na die Staatsgimnasium in Pretoria waar hy bly tot die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog. Hy sluit dadelik aan en bly op kommando tot die Engelse inname van Johannesburg. Van Bruggen was nou alleen, want sy vader was op kommando en sy moeder en die ander kinders terug Nederland toe. In Johannesburg kry hy werk in 'n agentskapskantoortjie en later in 'n wassery.

Ná die vrede is hy plaas toe na Steenkoppies naby Magaliesberg. Agtien maande lank het hy daar onderwys gegee en toe begin boer. Saam met sy swaer, G.J. Oosthuizen, het hy 'n tabakonderneming aan die gang gesit, maar by bankrot gespeel, volgens hom "deur die verneukslag van 'n Jood". In 1905 is hy getroud met Maria Petronella Oosthuizen.

Reeds op die Gimnasium het hy al begin dig in Nederlands, veral oor die Voortrekkers. In 1912 het hy die verse weer verwerk, maar geen uitgewer wou dit publiseer nie. Eers in 1914 begin hy in Afrikaans skryf en verower die tweede prys met Die Praatmasjien in 'n opstelwedstryd van Die Brandwag. Oom Jannie skryf hy in 1915, Teleurgestel en Die beeswagtertjie in 1916, Ouboet in 1918 en Bywoners in 1919. In 1917 verower hy die Hertzogprys van die destydse Akademie vir Taal, Lettere en Kuns, die latere Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns met Teleurgestel.

Hertzogpryse[wysig]

Van Bruggend wen uiteindelik vier keer die Hertzogprys vir prosa:

  • 1917 - Teleurgestel
  • 1925 - Ampie: die natuurkind
  • 1927 - Ampie: die meisiekind (deels saam met C.J. Langenhoven (Skaduwees van Nasaret) en Sangiro (Diamantkoors en Twee fortuinsoekers).
  • 1933 - Die sprinkaanbeampte van Sluis.

Ander werke[wysig]

  • Op veld en rante (1920)
  • Die burgemeester van Slaplaagte (1922)
  • Ampie I (1924)
  • Ampie II (1928)
  • Ampie III (1942)
  • In die Gramadoelas (1931)
  • Booia (1931)
  • Die Springkaanbeampte van Sluis (1933)
  • Haar beproewing (1934)
  • In die maalstroom (1934)
  • Met Ampie deur die depressie (1939)
  • Die noodlot (1939)
  • Kranskop (1943)
  • Die damwal (1945)
  • Stryd (1949)

Bronne[wysig]

  • Nienaber, P.J. 1949. Hier Is Ons Skrywers! Biografiese Sketse van Afrikaanse Skrywers. Johannesburg: Afrikaanse Pers-Boekhandel