Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Dié berig oor die Akademie se stigting het in die koerant Het Westen verskyn

Die inisiatief vir die stigting van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns het gekom van genl. J.B.M. Hertzog. Hertzog was 'n besonder groot kampvegter vir die Nederlands-Afrikaanse taal. Hy het voorgestel "dat een lichaam in 't leven worde geroepen ter bevordering van de Hollandse taal en letteren in Zuid-Afrika". Op 2 Julie 1909, terwyl die Nasionale Konvensie in Bloemfontein onderweg was, kom die eerste 30 lede van die liggaam byeen om die Zuid-Afrikaanse Akademie voor Taal, Letteren en Kunst te stig. Die doel van die akademie was: "De handhaving en bevordering van de Hollandse Taal en Letteren, en van de Zuid-Afrikaanse Geschiedenis, Oudheidkunde en Kunst", met 'n byvoeging: "Onder 't Hollands wordt verstaan: beide taalvormen gebruiklijk in Zuid-Afrika". Die primêre doel van die Akademie was aanvanklik om Nederlands, maar ook Afrikaans te bevorder. Die naam van die Akademie is in 1942 gewysig na die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns toe 'n nuwe fakulteit 'natuurwetenskap en tegniek' geskep is.

Sedertdien was dit verantwoordelik vir die totstandkoming van onder meer die Stigting Simon van der Stel en die Afrika-instituut. Voorts beywer die Akademie hom daarvoor om belangstelling in die Suid-Afrikaanse geskiedenis, oudhede, kuns en Afrikaanse taal en letterkunde te bevorder. Die Akademie het deur die jare bekend geword weens die gereelde toekenning van literêre pryse (waarvan die Hertzogprys die bekendste is), en ander prestigepryse soos die N.P. van Wyk Louwmedalje.

Die Taalkommissie van die S.A. Akademie is belas met die taak om gesaghebbende uitsprake oor Afrikaans te lewer. In die begin het die vaslegging van 'n uniforme spelling vir Afrikaans byna al die kommissie se tyd in beslag geneem, maar mettertyd het hy al hoe meer terreine van die taalgebruik betree. Die kommissie se werkswyse deur die jare het daartoe aanleiding gegee dat sy spelreëls allerweë as gesaghebbend aanvaar word. Sy besluite word van tyd tot tyd in die Afrikaanse woordelys en spelreëls gepubliseer. Die agtste uitgawe was in 1991, die negende in 2002 en die tiende in 2009.

Voorsitters[wysig]

Ds. Adriaan Moorrees, tweede voorsitter.
Mabel Jansen (gebore Pellissier), die Akademie se eerste vroulike lid.
  • Pres. M.T. Steyn (1909-1916)
  • Prof. Adriaan Moorrees (1917-1922)
  • Dr. F.V. Engelenburg (1923-1925)
  • Prof. D.F. Malherbe (1925-1927)
  • Sen. F.S. Malan (1927-1930)
  • Dr. F.V. Engelenburg (1930-1932)
  • Prof. D.F. Malherbe (1932-1934)
  • Sen. F.S. Malan (1936-1936)
  • Dr. E.G. Jansen (1937-1938)
  • Dr. S.H. Pellissier (1939-1946)
  • Dr. J.K. Marais (1946-1949)
  • Prof. S.P.E. Boshoff (1949-1950)
  • Prof. T.H. le Roux (1950-1952)
  • Dr. T.E.W. Schumann (1952-1955)
  • Prof. F.E.J. Malherbe (1955-1958)
  • Dr. F.J. de Villiers (1958-1961)
  • Prof. P.F.D. Weiss (1961-1963)
  • Dr. A.J.A. Roux (1963-1965)
  • Prof. P.J. Nienaber (1965-1967)
  • Dr. S.M. Naudé (1967-1969)
  • Prof. G. Cronjé (1969-1971)
  • Prof. H.L. de Waal (1971-1973)
  • Prof. Gerhard J. Beukes (1973-1975)
  • Dr. C van der Merwe Brink (1975-1977)
  • Prof. A.P. Grové (1977-1979)
  • Prof. H.W. Snyman (1979-1981)
  • Prof. F.C. Fensham (1981-1983)
  • Dr. C.F. Garbers (1983-1985)
  • Prof. J.a. Heyns (1985-1987)
  • Dr. R.R. Arndt (1987-1989)
  • Prof. Elize Botha (1989-1991) (Eerste vroulike voorsitter)
  • Dr. L. Alberts (1991-1993)
  • Prof. W.T. Claassen (1993-1995)
  • Prof. F.P. Retief (1995-1997)
  • Prof. L.M. Brümmer (1997-1999)
  • Prof. P.H. Kapp (1999-2001)
  • Prof. T. Erasmus (2001-2003)
  • Prof. T. Erasmus (2003-2005)
  • Prof. H.P. van Coller (2005-2009)
  • Dr. W. van Zyl de Villiers (2009-2011)
  • Prof. W.A.M. Carstens (2011-)

Bronne[wysig]

  • Combrinck, Johan en Spies, Johan. Sakboek van regte Afrikaans, Tafelberg, Kaapstad, 1994.
  • Schirmer, Peter. Die beknopte geïllustreerde ensiklopedie van Suid-Afrika, Central News Agency (Pty.) Ltd. Johannesburg, 1981.
  • Kapp, Pieter (P.H.). Draer van 'n droom: Die geskiedenis van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns 1909-2009, Hemel & See Boeke, Hermanus, 2009.

Eksterne skakels[wysig]