Johannesburg

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Johannesburg
iRhawutini (xh) , iGoli (zu)
'n Uitsig oor Johannesburg vanaf Braamfontein
'n Uitsig oor Johannesburg vanaf Braamfontein
Vlag van Johannesburg
Vlag
Wapen van Johannesburg
Wapen
Bynaam: Joburg; Jozi; Egoli (Plek van Goud); Gauteng (Plek van Goud); Maboneng (Stad van die ligte)
Slagspreuk: "Unity in development"[1]
Ligging van Johannesburg op 'n kaart (Gauteng)
Johannesburg
Johannesburg
Ligging van Johannesburg op 'n kaart (Suid-Afrika)
Johannesburg
Johannesburg
Koördinate: 26°12′16″S 28°2′44″O
Land Vlag van Suid-Afrika Suid-Afrika
Provinsie Gauteng
Metropolitaanse Munisipaliteit Stad Johannesburg
Stigting 1886[2]
Stadstatus 5 September 1928
Regering
 - Burgemeester Parks Tau (ANC)[3]
Oppervlak[4]
 - Stedelik 508,69 km² (196,41 vk m)
 - Metro 1 644,96 km² (635,12 vk m)
Hoogte 1 753 m (5 751 vt)
Bevolking (2001 stad; 2011 metro)[5][6]
 - Stedelik 1 009 035
 - Stedelike bevolkingsdigtheid 2 000/km² (5 100/vk m)
 - Metropolitaans 4 434 827
 - Metrodigtheid 2 700/km² (7 000/vk m)
Tydsone SAST (UTC+2)
Skakelkode(s) 011
Commons Johannesburg
Webwerf: joburg.org.za

Johannesburg (Xhosa: iRhawutini; Zoeloe: iGoli, Plek van Goud) is die vernaamste sake- en bevolkingsentrum van Suid-Afrika met 'n oppervlakte van 1 645 vierkante kilometer en 3 888 180 inwoners (2007). Dit is die hoofstad van die provinsie Gauteng en setel van die Grondwetlike Hof van Suid-Afrika. Die huidige Groter Johannesburggebied sluit sowat vyfhonderd voorstede en dorpsgebiede in.

Johannesburg is ook die sentrum van 'n verstedelikte gebied met meer as 8 miljoen inwoners wat van Pretoria in die noorde tot by Vereeniging in die suide strek. Die stad is die derde grootste in Afrika na Kaïro en Lagos, en die enigste in Afrika wat as 'n wêreldstad of global city beskou word - onder meer danksy die plaaslike hoofkwartiere van mynboureuse wat globale betekenis het.[7] In argitektoniese opsig het Johannesburg nooit na die verlede teruggekyk nie. As een van die snelste groeiende metropole ter wêreld het Johannesburg dus ook nie geskroom om weg te doen met sy historiese erfenis nie. Historiese geboue moes plek maak vir nuwe wolkekrabbers, terwyl die implementering van die beleid van aparte ontwikkeling vir etniese groepe die sloping van hele woonbuurte soos Sophiatown beteken het.

Johannesburg is 'n smeltkroes van tale en kulture, met 'n groot kloof tussen arm en ryk. Die stad, wat nege persent van die vasteland van Afrika se bruto geografiese produk oplewer en vir sy bewoners 'n lewenstandaard bo die gemiddelde van Afrika verseker, ly onder 'n vlaag van geweld en misdaad - alhoewel die misdaadsyfer in die afgelope jare afgeneem het, word Johannesburg saam met ander Derde Wêreldmetropole soos Rio de Janeiro nog steeds as een van die gevaarlikste stede ter wêreld gereken.[8]

Geskiedenis[wysig]

Vroeë geskiedenis[wysig]

Die geskiedenis van die Johannesburgse gebied is duisende eeue oud. Omtrent 3,3 miljoen jaar gelede is die streek, waarna deesdae dikwels as die Wieg van die Mensdom verwys word, bewoon deur Australopithecus africanus, wat bevestig sou word deur 'n ontdekking by die Sterkfonteingrotte noordwes van Johannesburg in 1998.

Later, omtrent 10 000 na 25 000 jaar gelede, is Suider-Afrika deur die nomadiese San bewoon, en hulle het tot die 11de eeu na Christus, toe hulle deur migrerende Bantoevolke verdryf is, die oorheersende etniese groep in dié streek gebly.

In die vroeë 19de eeu is die omgewing ingeneem deur die gevreesde Ndebele-koning, Mzilikazi[9]. Hy het die vreedsame Tswana-nedersettings, geleë tussen hedendaagse Northcliff en Klipriviersberg in die jaar 1823 oorrompel en sy impis naby Heidelberg, omtrent 80 km suid van Johannesburg[10], gevestig.

Johannesburg omstreeks 1896

In die jare 1840 is De Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR), deur die Voortrekkers gestig met 'n hoofstad, Pretoria, omtrent 50 km noord van die gebied wat Johannesburg sou word. Die ZAR se eerste goudloop het omstreeks 1880 in Barberton, omtrent 200 km noordoos van Johannesburg, begin.

Goud is moontlik ook in die veertig jaar voor Johannesburg se stigting in die omgewing gevind. Carel Kruger, wat in 1834 in die gebied op jag uitgegaan het; John Henry Davis, 'n Engelse geoloog wat in 1852 in die omgewing van Krugersdorp as prospekteerder besig was; en Pieter Jacob Marais, wat in 1853 klein hoeveelhede goud in die Jukskeirivier digby Sandton se huidige noordelike grens ontdek het, word in dié verband genoem.

Goudstormloop in 1886[wysig]

Die plek van die eerste goudmyne van 1886

Johannesburg, soos dit vandag bekendstaan, is gestig ná die ontdekking van goud in 1886 deur 'n Australiese prospekteerder, George Harrison, op Gerhardus C. Oosthuizen se plaas Langlaagte. Delwerye het vinnig na die plase Braamfontein, Doornfontein, Randjieslaagte en Turffontein uitgebrei. Dit was hoofsaaklik mans wat na die goudvelde gestroom het - Engelssprekende gouddelwers uit die Verenigde Koninkryk, Australië en ander dele van die Britse Ryk, maar ook Amerikaners; 'n minderheid Afrikaanssprekendes wat 'n heenkome in Johannesburg se bou- en vervoerbedryf gevind het; Swart mynwerkers uit Mosambiek, Transvaal en die Kaap; en Swartes uit Natal wat as huisbediendes en klerewassers aangestel is.

Johannesburg was aanvanklik eerder 'n groot delwerskamp wat uit tente en ossewaens bestaan het. Die groeiende mynbedryf het 'n magtige stroom immigrante op die stad laat toesak, waaronder mynwerkers uit Cornwall en Australië, mynbouingenieurs en ander spesialiste uit Skotland en die Verenigde State, maar ook Franse, Italianers, Grieke en Jode uit Pole en Rusland wat weens armoede, werkloosheid en diskriminasie na Suid-Afrika geëmigreer het. Drie jaar ná sy stigting het die bevolking op 40 000 gestaan, en in 1904 op meer as 80 000. Dit het binne vyf dekades tot 'n stad met meer as 1 miljoen inwoners gegroei en noue bande met internasionale finansiële sentrums soos die City of London gehandhaaf.

In 1897 het Johannesburg se myne 27 persent van alle goud opgelewer wat wêreldwyd ontgin is. Die ongekende groei van die Goudstad was aan die sakevernuf van mynboumagnate soos Cecil John Rhodes en die sogenaamde Randlords te danke, maar ewe goed aan die beskikbaarheid van goedkoop mannekrag. In 1889 het Rhodes saam met ander magnate die Kamer van Mynwese tot stand gebring wat dekades lank indiensneming, loontariewe en werksomstandighede in plaaslike myne bepaal het. In 1893 is regulasies opgestel waarvolgens nie-blankes beperk sou bly tot ongeskoolde werk - een van die hoekstene van die latere beleid van rasseskeiding. Alhoewel die stad sy eie myne lankal laat vaar het, omdat die gouderts uitgeput is en nuwe afsettings elders gevind is, staan Johannesburg steeds in Zoeloe bekend as iGoli (plek van goud).

Europese metropool in Afrika[wysig]

Pritchardstraat omstreeks 1910

Terwyl Johannesburg aan 'n verskeidenheid kulturele, ekonomiese en argitektoniese invloede uit ander dele van die Britse Ryk en elders blootgestel was, het die stad gaandeweg sy eie metropolitaanse karakter en leefstyl begin ontwikkel. Een van die hooftrekke van Johannesburg se stadskarakter was die groot invloed wat handel, mynbou en nywerhede op die argitektuur van die middestad uitgeoefen het. Die hoofkwartiere van banke en mynboumaatskappye, kantoorgeboue en klubs het die stadsbeeld gevorm. Afdelingswinkels het ingevoerde verbruikersgoedere uit Europa en Noord-Amerika verkoop, en daar was min nuwe oorsese tegnologiese ontwikkelings en uitvindings wat nie op een of ander manier in die Goudstad getoets is nie - winkels wat met voorafvervaardigde bouelemente opgerig is, gaslampe en later elektriese straatligte, telefoondrade wat die kantoorgeboue van finansiële ondernemings met mekaar verbind het, perdetrems wat passasiers na voorstede vervoer het en vanaf 1892 ook spoorweglyne na die kus.[11] Die eerste elektriese trems is in 1906 in bedryf gestel.[12]

Straatbeeld in Johannesburg in 1970

Die ingewikkelde sosiale strukture en stadsbeplanning is vir die grootste deel van die 20ste eeu deur twee beslissende faktore oorheers: klas en velkleur. Omstreeks 1900 het Johannesburg reeds die tipiese kenmerke van 'n rasgebaseerde stedelike nedersetting in Suid-Afrika getoon. Swart werkers was verplig om passe te dra, is van sypaadjies en openbare ruimtes verban, is net in veewaens deur die Rand-trems vervoer, het geen toegang tot openbare vervoergeriewe gehad nie en was grotendeels beperk tot substandaardbehuising soos enkelgeslag-mynkoshuise en die bediendekamers van wit woonhuise. Hul toegang tot alkoholiese dranke is beperk, hulle moes lang ure fisies hard werk vir lae lone en is hoegenaamd geen politieke regte toegestaan nie. Kenmerkend genoeg is swart Suid-Afrikaners in Johannesburg tot en met 1927 onder dieselfde administrasie ('n munisipale komitee) geplaas as dieretuine.[13]

Sosio-ekonomiese ongelykheid was desondanks geen kwessie van velkleur nie. Ook blanke werkersklas- en laer-middelklas-gesinne, waaronder baie Afrikaanssprekende armblankes, is uit hul tradisionele woonbuurte in die middestad verdryf en in westelike voorstede hervestig. Sanitasie en openbare gesondheid is as hoofredes aangevoer wanneer krotbuurte gesloop is. In die vroeë 20ste eeu het Johannesburg reeds uit funksionele sones bestaan waarby 'n hoofroete, wat in wes-oostelike rigting geloop het, die Engels- en Afrikaanssprekende laer middelklas van mekaar geskei het. Mynbousones het as cordon sanitaire tussen die digbevolkte suidelike voorstede en die uitgestrekte welvarende wit voorstede in die noorde gefungeer. Swart, bruin en Asiatiese bewoners is in etniese woonbuurte gehuisves.

Johannesburg in die nuwe Suid-Afrika: Verval en stedelike regenerasie[wysig]

'n Straattoneel in die middestad

Ná die einde van die rasseskeiding in 1990 het die middestad ten opsigte van sy sosiale en ekonomiese samestelling asook sy voorkoms ingrypende veranderings ondergaan. Dit was nie langer 'n periferiese Europese besigheidsdistrik in Afrika nie nadat groot getalle swart Suid-Afrikaners hulle hier gevestig het. Hierdie proses het ongekontroleerd plaasgevind en gepaard gegaan met sosiale verval en armoede, omgewingsagteruitgang, toenemende misdaad en geweld. Die sakewêreld - naas winkels en kantore ook die Johannesburgse Effektebeurs - het homself in die noordelike voorstad Sandton hervestig. Die stadsregering en privaat ondernemings stel nogtans belang in die hernuwing van die middestad.

Newtown, 'n uitgestrekte stadsdeel in die middestad wat deur spoorweglyne in die noorde, die M2-snelweg in die suide en in die ooste en weste deur respektiewelik West- en Quinnstraat begrens word, staan sentraal in hierdie pogings. Die nuwe Nelson Mandela-brug, wat Newtown met Braamfontein verbind en sowat 3 000 motors per uur kan dra, dien as 'n maklike toegangspoort na die herontwikkelde stadsdeel. Newtown is tans 'n gebied met gemengde gebruik wat danksy sy kulturele lewe 'n besondere karakter het. Hier is die befaamde Markteater (Market Theatre) geleë wat sedert 1974 as 'n skouburg vir nie-rassiese toneelkuns bekendheid verwerf het. Die teater, wat in 'n verlate Edwardiaanse markgebou ontstaan het, het tot 'n eersterangse instelling gegroei waar sommige van Suid-Afrika se voorste akteurs en toneelskrywers 'n platvorm gekry het.

Vandag huisves die kompleks drie teaters en twee kunsgalerye. Op Saterdae word 'n weeklikse vlooimark by die teater gehou. Vlakby die kompleks lok Oriental Plaza met talle winkels besoekers.

Johannesburg is steeds besig om uit te brei en nuwe aankomelinge lok, alhoewel ook hierdie proses met onsekerhede en konflikte gepaard gaan. Op 11 Mei 2008 is buitelandse immigrante uit buurlande soos Zimbabwe en Mosambiek in die Swart woonbuurt Alexandra deur 'n woedende skare aangerand. Geweldpleging het in die volgende dae ook na die middestad en ander Swart woonbuurte versprei en altesaam meer as vyftig menselewens geëis. Buitelanders word daarvan beskuldig dat hulle Suid-Afrikaners van skaars werkgeleenthede, behuising en voordele ontneem en word daarnaas geblameer vir baie voorvalle van misdaad.[14]

'n Tweede kenmerk van Johannesburg se sosiale ontwikkeling sedert 1994 is die ontstaan van omheinde woonbuurte en kantoorkomplekse. So is 'n groot aantal werksgeleenthede in diensgebaseerde kantoorgeboue in die noordelike voorstede geskep. Opvallend is die toenemende polarisering van inwoners volgens inkomste en beroep, terwyl velkleur as derde faktor 'n steeds minder belangrike rol speel hoe meer 'n nuwe swart middelklas tot stand kom. Na hierdie ekonomiese en demografiese prosesse, wat aan die stad 'n sterk polisentriese karakter gee, het navorsers as sitadelisering (citadelization) verwys.[15]

Geografie en klimaat[wysig]

Sonop in die Goudstad
Johannesburg soos gesien van die ISS

Johannesburg lê in die oostelike deel van die Hoëveldplato, die sentrale plato van Suid-Afrika. Johannesburg strek van Orange Farm in die suide tot by Midrand in die noorde en grens aan twee ander metropolitaanse gebiede - Pretoria (Tshwane) in die noorde en Ekurhuleni in die ooste. Met 'n oppervlakte van 1 645 km² het Johannesburg se stadsgebied uitgebrei soos dié van ander groot westerse metropole soos Sydney, Londen, New York en Los Angeles.

Johannesburg is op 'n gemiddelde hoogte van 1 753 meter bo seevlak geleë. Dit is naas Meksiko-Stad en Phoenix in Arizona (Verenigde State) een van min metropole wat nóg aan die see nóg teen 'n rivier of ander water lê.

Johannesburg het 'n subtropiese hooglandklimaat met 'n gemiddelde maksimale temperatuur van 26 °C in Januarie en 16 °C in Junie. Wintertemperature kan tot vriespunt daal, alhoewel daar byna geen sneeuval is nie - die stad lê in 'n somerreënstreek. Sneeuvlokkies het wél in die winters van 1981 en 2006 geval. Die gemiddelde jaarlikse reënval is 713 millimeter.

Weergegewens vir Johannesburg
Maand Jan Feb Mar Apr Mei Jun Jul Aug Sep Okt Nov Des Jaar
hoogste maksimum (°C) 35,4 33,5 31,9 29,3 26,4 23,1 24,4 26,2 30,0 32,2 32,9 32,4 35,4
gemiddelde maksimum (°C) 25,6 25,1 24,0 21,1 18,9 16,0 16,7 19,4 22,8 23,8 24,2 25,2 21,9
gemiddelde temperatuur (°C) 20,1 19,6 18,5 15,7 13,0 10,0 10,4 12,8 16,0 17,5 18,4 19,5 16,0
gemiddelde minimum (°C) 14,7 14,1 13,1 10,3 7,2 4,1 4,1 6,2 9,3 11,2 12,7 13,9 10,0
laagste minimum (°C) 7,2 6,0 2,1 0,5 -2,5 -8,2 -5,1 -5,0 -3,3 0,2 1,5 3,5 -8,2
neerslag (mm) 125 90 91 54 13 9 4 6 27 72 117 105 713
sonskynure (u/d) 10,9 10,5 9,4 7,8 6,6 5,8 6,2 6,8 7,5 9,0 10,3 10,8 8,5
reëndae (d) 15,9 11,2 11,9 8,6 2,9 2,0 1,0 2,1 3,7 9,8 15,2 14,9 99,2
humiditeit (%) 69 70 68 65 56 53 49 46 47 56 65 66 59,1
bron: World Meteorological Organization[16] NOAA[17]

Demografie[wysig]

Meerderheidstale in Johannesburg

   Afrikaans

   Engels

   Suid-Ndebele

   Xhosa

   Zoeloe

   Noord-Sotho

   Sotho

   Tswana

   Venda

   Tsonga

   Geen meerderheidstaal

73% van die stad se bevolking is swartes, 16% is blankes, 6% Kleurlinge en 4% Asiërs. 42% van die inwoners is jonger as 24 jaar, en 6% is ouer as 60 jaar. 37% van die Johannesburgers is werkloos (97% van die werkloses is swart). Vroue maak 43% van die werkende bevolking uit.

34% van Johannesburg se inwoners praat Nguni-tale as hulle huistaal, 26% Sotho-tale, 19% Engels en 8% Afrikaans. 29% van die volwassenes het matriek, 14% 'n tersiêre opleiding (universiteit of technikon), 15% het 'n basiese skoolopleiding en 7% van die bevolking is ongeletterd.

Jaar Totaal Swartes Blankes Bruines Asiërs Nie gespesifiseer
1996 2 756 000 1 932 000 528 000 172 000 98 000 26 000
2001 3 225 000 2 370 000 515 000 206 000 134 000 -
2011 4 434 827 3 389 278 544 530 247 276 216 198 37 545
Verandering
1996-2011
+60,9% +75,4% +3,1% +43,8% +220,6% +44,4%

Voorstede[wysig]

Sedert 1994, het munisipale Johannesburg uitgebrei om elf gebiede in te sluit wat voorheen onafhanklike plaaslike owerhede gehad het, naamlik:

Voorstede van Johannesburg
Maudestraat in die voorstad Sandton
  • Diepsloot, Kya Sands
  • Ivory Park, Midrand
  • Bryanston, Randburg, Sandton
  • Northcliff, Parktown, Rosebank
  • Constantia Kloof, Northgate, Roodepoort
  • Dobsonville, Doornkop, Protea Glen, Soweto
  • Alexandra, Bruma, Wynberg
  • Johannesburg (Sentralesakegebied)
  • Aeroton, City Deep, Johannesburg South, Southgate
  • Diepkloof, Meadowlands
  • Ennerdale, Lenasia, Orange Farm

Ekonomie[wysig]

Johannesburg is die ekonomiese en finansiële sentrum van Suid-Afrika waar die hoofkwartiere van sowat driekwart van die land se groot maatskappye gesetel is. Die Goudstad genereer 16% van die bruto nasionale produk en dra sowat 40% van Gauteng se ekonomie by. Die Johannesburgse Effektebeurs is met 'n kapitalisering van sowat 155 miljard Amerikaanse dollar (2005) die grootste in Afrika. Van die Johannesburgse beroepsbevolking is sowat 5 persent in die mynbou, 16 persent in die nywerheid, 33 persent in dienste en administrasie, 21 persent in die handel, 13 persent in die finansiële sektor en 6 persent in die vervoerbedryf werksaam.

Ekonomiese ontwikkeling[wysig]

Ná die ontdekking van goud in die Witwatersrandgebied in 1886 het Johannesburg in 'n relatief kort tydperk tot die industriële finansiële en kommersiële sentrum van Suider-Afrika ontwikkel. Binne 'n dekade het die delwerskamp tot 'n moderne stad volgens westerse standaarde met kantoorgeboue langs die strate van sy middestad gegroei. In 1896 was daar spoorverbindings na Kaapstad, Durban en Lourenço Marques, en Johannesburg het gaandeweg tot die ekonomiese middelpunt van Suid-Afrika ontwikkel.

In die 1920's het dit by Kaapstad verbygesteek as die grootste stedelike nedersetting in Suid-Afrika. In 1936 is na Johannesburg ter geleentheid van die Britse Rykstentoonstelling as die grootste en mees digbevolkte Europese stad in Afrika verwys.[18]

Vanweë die destydse beleid van rasseskeiding en die stryd daarteen het die internasionale waarneming vanaf die 1970's steeds meer op die etniese en politieke verdeling gefokus. Terselfdertyd het meer swart bewoners begin om vanuit die voorstede na die middestad te migreer. Maar vanaf die laat 1980's het 'n veranderende wêreldekonomie net soos ekonomiese sanksies en groeiende politieke druk van opposisiegroepe, wat onder meer stakings georganiseer het, hul tol geëis. Die gepaardgaande agteruitgang het daartoe gelei dat Johannesburg se ekonomie nie meer in staat was om vir alle bewoners 'n heenkome te bied nie.

Die eerste dekades ná die vrye verkiesing van 1994 was deur ingrypende strukturele veranderings gekenmerk. Terwyl in 1951 nog 'n derde van alle plaaslike werknemers in diens van die mynboubedryf was, het hierdie sektor vanaf die 1990's 'n steeds kleiner rol in die plaaslike ekonomie begin speel. Alhoewel die bedryf in absolute terme nog belangrik genoeg is om sowat 18 persent tot die metropool se bruto geografiese produk (BGP) by te dra, word Johannesburg se ekonomiese lewe intussen deur ander sektore soos handel (20 persent) en finansiële en sakedienste (byna 30 persent) oorheers. Vervoer, kommunikasie en die openbare sektor lewer tien persent van die BGP op.

Die informele sektor het die mees dinamiese groei getoon nadat alle sakegebiede vir swartes toeganklik geword het. Die groot stroom nuwe bewoners uit swart woongebiede na die middestad het egter met fisiese verval, verskuiwing van sakebedrywighede na die noordelike voorstede en ras-gebaseerde stereotipering gepaard gegaan. Die stadsregering het dus stappe onderneem om die sakekern te herontwikkel en Johannesburg se posisie as 'n voortuitstrewende Afrika-metropool en deel van die globale hoofstroomekonomie te verseker.

Omgewingsake[wysig]

Vir die ontginning van goud en uraan is aan die Witwatersrand twyfelagtige metodes soos byvoorbeeld suur myndreinering gebruik - ondergrondse water, wat met sure en swaar metale besoedel en soms radioaktief is, is uit die myne gepomp en in groot bekkens gestoor. Daagliks word sowat 100 miljoen liter giftige onbehandelde en ongefiltreerde water vrygestel.

Groot hoeveelhede suur water was in Augustus 2010 nog sowat 600 meter benede die oppervlak, maar het op hierdie tydstip reeds met tussen 0,6 en 0,9 meter per dag na bowe gestyg. Dit hou 'n bedreiging vir die sentrale besigheidsdistrik van Johannesburg en die Witwatersrand se watervoorrade in.[19]

Vervoer[wysig]

Lughawens[wysig]

Die internasionale lughawe van Johannesburg is die besigste op die vasteland

Johannesburg se internasionale lughawe is die grootste op die vasteland van Afrika, en die jaarlikse aantal passasiers het in 2006 tot 16 miljoen gestyg.

Die lughawe is in 1952 as "Jan Smuts-lughawe" naby Kemptonpark aan die Oos-Rand gestig. Tussen 1994 en vroeg 2006 staan dit as die Internasionale Lughawe van Johannesburg bekend. Dit word in Julie 2006 herdoop as OR Tambo Internasionale Lughawe. Dit is die basis van die nasionale lugvaartmaatskappy Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) en 'n aantal kleiner nasionale maatskappye.

Jan Smuts was in die 1970's 'n toetslughawe vir die Frans-Britse supersoniese Concorde-vliegtuig. In 1996 het Johannesburg se lughawe dié van die Egiptiese hoofstad Kaïro as die besigste op die Afrika-vasteland verbygesteek. Dit is nou een van die eenhonderd besigste lughawens ter wêreld, en daar word verwag dat dit in die jaar 2010 meer as 21 miljoen passasiers sal hanteer. Nogtans word die lughawe deur slegs een Amerikaanse lugvaartmaatskappy, Delta Airlines, op die roete na Atlanta (Georgia) bedien.

Daar is egter 'n groter aantal verbindings met Europese lande, waaronder sewe daaglikse verbindings vanaf Londen in die Verenigde Koninkryk met Boeing 747-400-makrostralers. Johannesburg sal moontlik ook 'n bestemming vir Europa se nuwe Airbus A380-straler wees en is deur Airbus reeds as een van min lughawens wêreldwyd gelys wat hierdie groot passasiersvliegtuig kan hanteer.

Padnetwerk[wysig]

Johannesburg is baie goed met die res van Suid-Afrika verbind. Die N1, N3, N12, N14 en N17 nasionale paaie is verbind met die stad se paaie; die meeste met die Ringpad. Die ringpad is 'n snelweg reg rondom Johannesburg en bestaan uit die Westelike Verbypad, die Oostelike Verbypad en die Suidelike Verbypad.

Toerisme[wysig]

Gold Reef City se mynskag.

Die stad het min besienswaardighede en staan nie as 'n gewilde reisbestemming bekend nie. Danksy die internasionale lughawe is dit egter die aankoms- en vertrekpunt vir 'n groot aantal toeriste uit die buiteland. Besoekers uit ander Afrika-lande bestee jaarliks sowat 1,5 miljard Amerikaanse dollar in Johannesburg se winkelsentrums. Die besienswaardighede wat wel die moeite werd is, sluit in:

Universiteite[wysig]

'n Wolkekrabber in die sakesentrum
Die Soccer City-stadion

Johannesburg se moderne hoëronderwys-stelsel spog met vier instansies: die Universiteit van die Witwatersrand, die Universiteit van Johannesburg, Monash Universiteit ('n satellietkampus van die bekende tersiêre instelling in Melbourne, Australië) en Midrand Universiteit.

Sport[wysig]

Johannesburg is die tuiste van die krieketspan die Highveld Lions, die rugbyspan die Goue Leeus, en ten minste drie vooraanstaande sokkerspanne, naamlik Jomo Cosmos, Kaizer Chiefs en Orlando Pirates.

Bekende bakens[wysig]

Die Hillbrow-toring is een van die hoogste geboue in Afrika. Die ander hoë toring in die stad is die 240 meter hoë Sentech-toring. Die Nelson Mandelabrug wat Braamfontein en Newtown verbind, is in 2003 voltooi.

Susterstede[wysig]

Bekende persone, wat hier gewerk het[wysig]

  • Mahatma Gandhi, Menseregte en vryheidsvegter, het tussen 1893 en 1915 in Johannesburg gewoon.
  • Nelson Mandela, Suid-Afrika se eerste swart president en Nobelprys vir Vrede wenner, het gewoon en gewerk in Soweto, woon in Houghton, Johannesburg.
  • Desmond Tutu, Anglikaanse aartsbiskop en wenner van die Nobelprys vir Vrede, het in Soweto gewoon.

Verwysings[wysig]

  1. Johannesburg (South Africa)”. Crwflags.com. URL besoek op 14 Julie 2012. (en)
  2. Chronological order of town establishment in South Africa based on Floyd (1960:20-26)”. pp. xlv-lii (en)
  3. City of Johannesburg Metropolitan Municipality”. Gauteng Department of Local Government. URL besoek op 14 Julie 2012. (en)
  4. Municipal Demarcation Board, South Africa Besoek op 14 Julie 2012. (en)
  5. Census 2001 — Statistics for Main Place
  6. Statistics South Africa, Community Survey, 2007, Basic Results Municipalities (pdf-file) Retrieved on 2008-03-23.
  7. Bundeszentrale für politische Bildung - Dossier Afrika: Großstädte Afrikas - Kairo, Lagos und Johannesburg
  8. Godwin, Peter: Stadt der Hoffnung - Stadt der Angst. In: National Geographic Deutschland, April 2004, bl. 134
  9. www.sahistory.org.za: Mzilikazi
  10. www.joburg.org.za: Vroeë geskiedenis
  11. Sarah Nuttall en Achille Mbembe: Johannesburg: The Elusive Metropolis. Durham en Londen: Duke University Press 2008, bl. 19
  12. Lis Lange: White, Poor and Angry. White Working Class Families in Johannesburg. Aldershot: Ashgate Publishing 2003, bl. 22
  13. Nuttall en Mbembe (2008), bl. 20
  14. Der Fischer Weltalmanach 2009. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2008, bl. 19
  15. Nuttall en Mbembe (2008), bl. 14
  16. World Weather Information Service - Johannesburg”. World Meteorological Organization. URL besoek op 8 April 2014.
  17. Johannesburg/Jan Smuts Climate Normals 1961–1990”. National Oceanic and Atmospheric Administration. URL besoek op 8 April 2014.
  18. Izak van der Merwe en Arlene Davids: Demographic Profiles of Cape Town and Johannesburg. In: Simon Bekker en Anne Leildé (reds.): Reflections on Identity in Four African Cities. African Minds 2006, bl. 29
  19. www.eco-h2o.co.za: Rising acid mine water could be 'catastrophic' for Johannesburg

Ander bronliteratuur

  • Early Johannesburg, Its Buildings and People. Hannes Meiring, Human & Rousseau. 1986. 143 bladsye. ISBN 0-7981-1456-8
  • Gold! Gold! Gold! The Johannesburg Gold Rush. Eric Rosenthal, AD. Donker, 1970, ISBN 0-949937-64-9
  • Johannesburg: The Elusive Metropolis. Sarah Nuttall. Duke University Press. 9 January 2005. 210 bladsye. ISBN 0-8223-6610-X.
  • The Corner House: The Early History of Johannesburg. Alan Patrick Cartwright. MacDonald. 1965. 293 bladsye.

Eksterne skakels[wysig]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan:
Johannesburg (kategorie)