Organiese chemie

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek

Organiese chemie is die wetenskaplike studie van die struktuur, eienskappe, samestelling, reaksies en sintese van organiese verbindings, oftewel chemiese verbindings wat koolstof bevat, met die uitsondering van karbonate, oksiede, sianiede, CO2 en CO. Hierdie samestellings kan 'n groot verskeidenheid ander elemente bevat, insluitend waterstof, stikstof, suurstof, halogene sowel as fosfor, silikon en swawel.

Die oorspronklike definisie van "organiese" chemie het gespruit uit die wanopvatting dat organiese samestellings altyd verwant was aan lewensprosesse. Daar is egter gevind dat nie-lewende prosesse organiese molekules kan produseer en dat die lewe soos ons dit ken ook staatmaak op anorganiese chemie. Baie ensieme maak byvoorbeeld staat op oorgangsmetale soos yster en koper, en materiale soos skulpe, tande en been bestaan deels uit organiese en deels uit anorganiese stowwe.

Organiese chemie moet nie verwar word met biochemie nie, wat hoofsaaklik behep is met die natuurlike chemie van biomolekules soos proteïene, nukleïese sure en suikers.

Onderverdelings van Organiese chemie[wysig]

Organiese sintesePolimeerchemieOrganometaalchemie

Organiese nomenklatuur[wysig]

Organiese nomenklatuur is die stelsel wat daargestel is vir die benaming van groepe organiese verbindings.

Alifatiese verbindings[wysig]

Alifatiese verbindings is organiese molekules wat nie aromatiese verbindings bevat nie.

Koolwaterstowwe - Alkane - Alkene - Diëne - Alkyne - Halogenoalkane - Alkohole - Merkaptane - Eters - Aldehiede - Ketone - Karboksielsure - Esters - KoolhidrateAlisikliese verbindings - Amiede - Amiene - Lipiede - Nitriele

Aromatiese verbindings[wysig]

Aromatiese verbindings is organiese molekules wat een of meer aromatiese ring bevat.

Benseen - Tolueen - Xileen - Anilien - Fenol - Asetofenoon - Bensonitriel - Halogenoarene - Naftaleen - Antraseen - Fenantreen - Benzopireen - Koroneen - Azuleen - Bifeniel - MTBE

Heterosikliese verbindings[wysig]

Heterosikliese verbindings is sikliese organiese molekules waarvan die ring(e) ten minste een hetero-atoom bevat.

Piridien - Pirrool - Tiofeen - Furaan - Imidasool

Polimere[wysig]

'n Polimeer is 'n besonderse tipe molekule. Oor die algemeen word polimere as "groot" molekules beskou en bestaan gewoonlik uit die herhaling van kleiner segmente. Wanneer die segmente chemies identies is word die polimeer 'n homopolimeer genoem en wanneer die segmente verskillend is word dit 'n hetero-polimeer genoem. Polimere word beskou as 'n subverdeling van die makromolekules wat 'n algemene klassifikasie vir alle molekules is wat as baie groot beskou word.

Polimere kan organies of anorganies wees. Die polimere wat 'n mens meestal teëkom is gewoonlik organies van aard (bv. Poli-etileen, polipropileen, Plexiglas, ens).

Begrippe[wysig]

Organiese nomenklatuur - Chemiese formuleStrukturele formule - Skeletale formuleOrganiese reaksie

Kenmerke van organiese stowwe[wysig]

Die rede waarom daar so baie organiese verbindings is, is dat koolstof die vermoë het om koolstofkettings van verskillende lengtes te vorm, asook ringe van verskillende groottes. Baie koolstofverbindings is uiters sensitief vir hitte en ontbind gewoonlik by temperature laer as 300 °C. Hulle is geneig om minder oplosbaar te wees in water in vergelyking met baie anorganiese soute. In teenstelling met die soute is hulle weer baie meer oplosbaar in organiese oplosmiddels soos eter of alkohol. Organiese stowwe se atome word kovalent verbind.

Die bepaling van die molekulêre struktuur van 'n organiese verbinding[wysig]

Tans bestaan daar verskeie metodes om 'n organiese verbinding te karakteriseer. Die tegnieke in algemene gebruik is as volg (in alfabetiese volgorde):

Sien Analitiese chemie vir verdere metodes.

Geskiedenis[wysig]

Dit word algemeen aanvaar dat Organiese chemie as 'n wetenskap in 1828 begin is deur Friedrich Woehler se sintese van die organiese, en biologies betekenisvolle stof, ureum deur per abuis 'n waterige oplossing van ammoniumsianaat (NH4OCN) te verdamp.

Eksterne Skakels[wysig]

Portaal oor organiese chemie (Engels)