Papier

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
'n Vel wit papier.

Papier is ‘n dun materiaal wat hoofsaaklik gebruik word om op te skryf, om drukwerk op te doen of vir verpakking. Dit word vervaardig deur die saamstelling van vesels, tipies plantvesels wat uit sellulose bestaan wat deur waterstofbinding aanmekaar gehou word. Die vesels vir die maak van papier is gewoonlik van natuurlike oorsprong maar daar bestaan ook ‘n verskeidenheid sintetiese vesels wat gebruik kan word, soos byvoorbeeld polipropileen en poli-etileen kan ook by die pulpmengsel ingesluit word om die verlangde eienskappe aan die papier te verleen. Die algemeenste bron van hierdie soort vesels is houtpulp vanaf bome wat geskik is vir pulphout. Plantvesels soos katoen, hemp, linne en rys kan ook gebruik word.

Geskiedenis[wysig]

Stuk van 'n manuskrip op papirus.

Papirus en perkament[wysig]

Buite Egipte is perkament of kalfsvel gebruik wat vervaardig uit die skaap- of kalfshuid gemaak is in plaas van papirus aangesien die plant subtropiese toestande vir groei vereis het.

In die Amerikas bestaan daar argeologiese bewyse wat daarop dui dat soortgelyke perkamentmateriale deur die Maya rondom die 5de eeu n.C. gemaak is. .[1] Die perkament was gemaak deur die binneste bas van bome te kook totdat die materiaal geskik was om op te skryf of te teken.

Papiervervaardiging in Sjina[wysig]

‘’’Papiervervaardiging’’’ word as een van die vier groot uitvindings van Antieke Sjina beskou, aangesien die eerste papiermaakproses in Sjina ontwikkel is tydens die vroeë 2de eeu n.C. Tydens die Shang-dinastie (1600 v.C. – 1050 v.C.) en die Zhou-dinastie (1050 v.C. – 256 v.C.) is dokumente gewoonlik gemaak van been of bamboes. Sy, ‘n ligte materiaal is ook soms gebruik, maar was gewoonlik te duur. Die hofamptenaar, Cai Lun, uit die Han-dinastie word gewoonlik beskou as die eerste om moderne papiermaaktegnieke te bemeester uit houtpulp in 105 v.C. Die ontdekking van monsters met geskrewe Sjinese karakters daarop in 2006 in die noordooste van Sjina se Gansu-provinsie dui egter daarop dat papier deur die antieke Sjineses leër gebruik is meer as ‘n 100 jaar voor Cai in 8 v.C.[2] Argeologiese bewyse van ware papier in Sjina dateer egter uit die heerskappy van Keiser Wu van die Han dinastie in die 2de eeu v.C. en is gebruik om delikate bronspieëls toe te draai en te beskerm. .[3] Dit is ook gebruik vir veiligheid, soos in die geval waar giftige medisynes toegedraai is en beskryf is deur amptelike historici van daardie tydperk. Papier is ook in die 3de eeu algemeen gebruik vir skryfdoeleindes.

Dit wil voorkom asof toiletpapier ook al in die 6de eeu n.C. in gebruik was. In 589 n.C. het die Sjinese geleerde Yan Zhitui (531-591 n.C.) geskryf: “Papier waarop daar aanhalings en kommentaar vanuit die Vyf Klassieke werke of die name van die wysgere geskryf is, durf ek nie vir toiletdoeleindes gebruik nie”. ‘n Arabiese reisiger na Sjina het ook eens geskryf oor die vreemde tradisie van Sjinese toiletpapier in 851 n.C. waar hy gesê het: “Hulle is nie baie nougeset op hulle sindelikheid nie en was hulself nie met water as hulle klaargemaak het met die nodige nie; maar vee hulself net met papier af”.

Tydens die Tang-dinastie (618-907 n.C.) is papier gevou en gestik om vierkantige sakke te vorm vir die bewaring van die smaak van tee. In dieselfde tydperk is aangeteken dat tee bedien op mandjies met veelkleurige papierkoppies en papierservette van verskillende groottes en vorme. Tydens die Song-dinastie (960-1279) het die regering nie net die eerste gedrukte geld op papier bekendgestel nie, maar ook die papiergeld in spesiale papierkoeverte toegedraai om verdienstelike regeringsamptenare te beloon.

Die gebruik van papier het stadig buite Sjina versprei aangesien die Sjinese geheimsinnig was oor die vervaardigingsproses wat gebruik is. Die papier wat hulle gemaak het was baie dun en deurskynend en daarom is daar slegs op die een kant van die papier geskryf. Die tegnologie is rondom 604 na Korea uitgevoer en vandaar deur Boedistiese monnike na Japan uitgevoer waar vesels van die moerbeiboom gebruik is.

Papiervervaardiging in die Midde-ooste[wysig]

As gevolg van handel en die nederlaag van die Sjinese tydens die Slag van Talas in 751 het die ontdekking na die Midde-Ooste versprei.[4] Vervaardiging is aanvanklik in Baghdad begin waar die Arabiere ‘n tegniek ontwikkel het om dikker velle papier te vervaardig. Vervaardiging het tydens die Eerste Kruistog in 1096 reeds na Damaskus versprei maar die oorloë het die vervaardig daarvan onderbreek. In Kaïro is dikker papier steeds vervaardig. Iran het die middelpunt geword vir die vervaardiging van dunner papier, vanwaar die tegnieke ook na Indië versprei het.

Papiervervaardiging in Europa[wysig]

Die eerste papiermeule in Europa was in Spanje, by Xátiva, die moderne Valencia in 1120. Meur meulens het hul verskeining tydens die 13de eeu in Fabriano, Italië gemaak waar dit vanaf die Islamitiese deel van Spanje af ingevoer is. Hemp en linne is gebruik as bron vir die vesels. Die oudste bekende papierdokument in die Weste is die Mozarabiese misboek van Silos uit die 11de eeu en is waarskynlik in die Islamitiese deel van Spanje geskryf. Die vervaardiging van papier in Italië en Duitsland is teen 1400 opgeteken, rondom dieselfde tyd as wat die houtsnee drukwerktegniek vanaf materiaal na papier oorgedra is. Die eerste kommersiëel suksesvolle papiermeule in Engeland is deur John Spilman in 1588 naby Dartford in Kent oopgemaak en het swaar op Duitse vaardigheid ten opsigte van papiervervaardiging gesteun.

Verwysings[wysig]

  1. http://www.mathcs.duq.edu/~tobin/maya/ The Construction of the Codex In Classic- and post classic-Period Maya Civilization
  2. http://news.xinhuanet.com/english/2006-08/08/content_4937457.htm
  3. Needham, Volume 4, 122.
  4. Meggs, Philip B. A History of Graphic Design. John Wiley & Sons, Inc. 1998. (pp 58) ISBN 0-471-291-98-6