Selakant
| Selakant | ||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Latimeria chalumnae
|
||||||||||||||||||||||||
| Bewaringstatus | ||||||||||||||||||||||||
| Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||
| Binomiale naam | ||||||||||||||||||||||||
| Latimeria chalumnae J. L. B. Smith, 1939 |
Die Selakant (Latimeria chalumnae) is 'n vis wat in die Indiese Oseaan voorkom en is bekend as 'n 'lewende fossiel'. In Engels is dit bekend as die Coelacanth.
Inhoud |
[wysig] Agtergrond
Fossiele van die Selakant was lank reeds bekend; 120 is reeds gevind en die ouderdom van die fossiele wissel van 380 – 70 miljoen jaar en die vis was as uitgesterf beskou. Die eerste fossiel is in 1882 in Engeland gevind. Ander was daarna ontdek in Europa, Noord- en Suid-Amerika, Groenland en Australië terwyl drie fossiel spesies in Suid-Afrika ontdek is, een naby Port Alfred.
Marjorie Courtenay-Latimer was die kurator van die Oos-Londen Museum. Sy het ‘n ooreenkoms met die plaaslike vissers gehad dat enige vreemde visse wat gevang word deur hulle onder haar aandag gebring sal bring. Na weer so ‘n oproep op 22 Desember 1938 van Hendrik Goosen, kaptein van die vissersboot Nerine, ontdek sy die Selakant op die vissersboot en besef onmiddellik dat dié vangs iets besonders is. Sy doen moeite om die vis van (1.5 m) te bewaar sodat prof. JLB Smith, 'n Igtioloog (viskenner), dit kan ondersoek. Hy identifiseer die vis as ‘n Selakant en klassifiseer dit as Latimeria chalumnae.
Onmiddellik begin hy met ‘n soektog na die tuiste van die Selakant. Hy laat 'n pamflet verspei wat in drie tale: Engels, Frans en Portugees 'n beloning van ₤100 uitloof aan enige persoon wat twee spesies vind. Kaptein Eric Hunt het namens prof. Smith die pamflette in die Comore-eilande versprei. Veertien jaar later word sy moeite beloon toe ‘n Selakant op 20 Desember 1952 gevang word by Anjouan in die Comore-eilande. Hunt het onmiddelik vir prof. Smith laat weet van die vangs. Die vis was aan die plaaslike bevolking bekend as die gombessa maar hulle het die vis nie geëet omrede dit baie olierig was of daarmee handel gedryf nie.
Sedertdien, na baie navoring, is bykans 200 van die visse gevang en afgeneem in hulle natuurlike habitate naby Madagaskar, Kenia, Indonesië en in Jessor Canyon naby Sodwanabaai. Die klein duikboot Geo was gebruik om die Selakant te studeer naby die Comore gedurende Januarie 1987.
DNA toetse het bewys dat die Selakant wat by die eiland Sulawesi naby Indonesië gevang is 'n ander spesie as Latimeria chalumnae is.
[wysig] Voorkoms
Die kop en liggaam is donker, amper metaalagtig blou en die liggaam is oortrek met onreëlmatge wit of ligte blou spikkels. Na die vis vrek verander die kleur na 'n donker, swart-bruin. Die vis word sowat 1.8 m lank en week 98 kg. Die Selakant het twee dorsale vinne, twee pektorale vinne, twee bekken vinne en twee anale vinne. Na aanleiding van die bekken en anale vinne het die vis die bynaam Old fourlegs (vierbeen) gekry. Die kieue is redelik klein wat wys dat die vis 'n lae suurstof verbruik het.
[wysig] Habitat en gewoontes
Die Selakant is naglewend en rus bedags in grotte en canyons in groepe van 2 - 16. Hulle verkies diep water selfs tot by 600 m. In die nag kan hulle tot 8 km swem. Wanneer hulle kos soek neem hulle 'n bykans vertikale posisie aan, die kop naby die bodem en die stert aan die bokant. Hulle bly vir 2 -3 minute in die posisie.
[wysig] Voortplanting
Die Selakant is eier-lewendbarend (ovivivipaar). Die eiers word binne in die wyfie bevrug en die kleintjies word gebore nadat hulle in die wyfie uitgebroei het. Die kleintjies word gebore nadat hulle sowat 36 - 38cm lank geword het. Die eiers is sowat 9 cm in deursnee en weeg 325 g elk. Dit is die grootse eier van enige vis.
Dit is onwettig om Selakante te vang of om daarmee handel te dryf.
[wysig] Sien ook
[wysig] Bronne
- Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. ISBN 1-920033-01-7
- Ensiklopedie van Suidelike Afrika. Eric Rosenthal. 1967.
- Dierkunde: 'n Funksionele Benardering. PAJ Ryke. Tweede Uitgawe. 1982. ISBN 0-409-09201-0
- QUEST: Science for South Africa. Volume 8. Number 1. ISSN 1729-830X
