Oos-Londen

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Oos-Londen
eMonti
East London
Die raadsaal van Oos-Londen
Die raadsaal van Oos-Londen
Ligging van Oos-Londen op 'n kaart (Oos-Kaap)
Oos-Londen
Oos-Londen
Koördinate: 32°59′S 27°52′O
Land Vlag van Suid-Afrika Suid-Afrika
Provinsie Oos-Kaap
Metropolitaanse Munisipaliteit Buffalo City
Stigting 1847
Oppervlak
 - Stad 168,86 km²  (65,2 vk m)
 - Metro 2 536 km² (979,2 vk m)
Bevolking (2011)
 - Stad 267 007
 - Digtheid 1 581/km² (4 094,8/myl2)
 - Metropolitaans 755 200
 - Metrodigtheid 297,8/km² (771,3/vk m)
Tydsone SAST (UTC+2)
Poskode Busse: 5200
Strate: 5200-5499
Skakelkode(s) 043
Webwerf: eastlondon.org.za

Oos-Londen (Engels: East London, Xhosa: eMonti) is 'n stad in die Oos-Kaapprovinsie van Suid-Afrika. Dit het sowat 267 000 inwoners (volgens die 2011-sensus) en vorm die belanglikste deel van die Buffalo City Metropolitaanse Munisipaliteit wat in totaal sowat 755 000 inwoners huisves, waarvan 642 750 swart was, 58 258 wit, 45 442 bruin en 6 241 Indiërs.[1] Dit lê aan die Indiese oseaankus, tussen die Buffelsrivier en die Nahoonrivier, en is die enigste stad in Suid-Afrika met 'n rivierhawe. Pynappels en mielies is belangrike plaaslike uitvoerprodukte. Die hawe beskik ook oor die grootste graansilos in die land, met 'n kapasiteit van tot 76 000 ton. Oos-Londen is 'n belangrike in- en uitvoerhawe vir nuwe motorvoertuie na die Amerikas, die Verenigde Koninkryk, Australië, Japan en Sjina. Koper uit Zambië en die Demokratiese Republiek van Kongo word ook per see uitgevoer.

Geskiedenis[wysig]

Die stad is in 1847 as 'n vesting gestig ('n kruithuis is die enigste oorblyfsel van die destydse Fort Glamorgan). Tien jaar ná die stigting van Oos-Londen vestig meer as 2 300 Duitse setlaars – oorwegend lede van die Duitse Legioen, wat in die Krimoorlog geveg het – in die gebied. Plekname soos Berlin, Hamburg en Döhne getuig van die Duitse erfenis, maar ook Oos-Londen en King William's Town het gebaat by hulle vaardighede en ondernemingsgees. In 1914 kry Oos-Londen stadstatus.

Vandag is Oos-Londen een van Suid-Afrika se gewildste toeristebestemmings met sowat sewe sonskynure per dag en talle sandstrande.

NG gemeente[wysig]

Vir die hoofartikel, sien NG gemeente Oos-Londen.

Die eerste Afrikaanse gemeente in Oos-Londen was nie 'n NG gemeente nie, maar wel die Vrije Hollandse Gemeente van Oost-Londen, ook gewoonweg genoem die Independente Gemeente, wat deur ds. Jooste van Transvaal gestig is en sy eerste kerkraadsvergadering op 6 April 1896 gehou het. Die gemeente het 'n sinkkerkie in St. Paulsweg opgerig waar die lekkergoedfabriek van Wilsons later jare sou staan. Die laaste kerkraadsvergadering van hierdie gemeente is op 21 November 1906 gehou.

Nou het die NG kerk oorgeneem en die eerste NG kerkraadsvergadering is op 1 Mei 1905 gehou. Ds. Andrew Murray McGregor word op 9 September 1905 bevestig en vertrek weer in 1909. Die tweede leraar, ds. J.P. van Huyssteen, is op 9 Julie 1910 bevestig.

Op 5 Oktober 1915 koop die kerk 'n erf in die hoofstraat aan vir die bou van 'n nuwe kerkgebou. Ds. Van Huyssteen, wat intussen na Riebeek-Wes vertrek het, gaan op versoek van die gemeente op reis deur die Vrystaat om by NG gemeentes geld vir die bou van die kerkgebou in te samel. Die gebou is op 8 April 1922 ingewy deur ds. A.J. Pienaar, moderator.

Weens die snelle uitbreiding van die stad, is die Wes-gemeente in 1941 afgestig en die Noord-gemeente in 1946. Deur die jare is vele ander gemeentes gestig, maar 'n paar is mettertyd weer by ander ingelyf of het saamgesmelt. In 2007 was daar: Buffelsrivier (1962), Cambridge (1952), De Brug (1993), Gonubie (1986), Nahoon (1960), die moedergemeente, Oos-Londen-Noord (1946) en Oos-Londen-Wesheuwels (1971). Die ring van Oos-Londen, wat die NG gemeente King William's Town insluit, het in 2007 sowat 1 200 belydende (volwasse) lidmate minder as in 1990 gehad.

Die NG Sendinggemeente Oos-Londen is in 1976 gestig, asook etlike gemeentes van die eertydse NG Kerk in Afrika, wat vandag almal onder die VGK val.

Infrastruktuur[wysig]

Die Princess Elizabeth-droogdok in Oos-Londen.
Die Oos-Londense lughawe

Oos-London beskik oor 'n lughawe wat hom met die ander groot stede in Suid-Afrika verbind. Daar is ook 'n hawe en spoorlyne verbind die stad met Gauteng, Port Elizabeth, Kaapstad en Durban. Die N2 nasionale pad verbind die stad met Durban en Port Elizabeth. Die N6 begin by Oos-London en verbind die stad noordwaarts via Queenstown met Bloemfontein en die N1 nasionale pad.

Besienswaardighede[wysig]

  • Die Raadsaal in die Victoriaanse renaissance-boustyl is 'n nasionale gedenkwaardigheid. Die kloktoring is aan die Britse koningin Victoria gewy.
  • Die Stasie van Oos-Londen is een van die oudste geboue in die stad en spog met die ou stoomlokomotief Stormberg, wat in 1903 in Engeland gebou is.
  • Die St. Peterskerk is 'n nasionale gedenkwaardigheid uit die jaar 1862.
  • Die Ann Bryant-kunsgalery van Oos-Londen toon skilderye van Suid-Afrikaanse en Britse kunstenaars.
  • 'n Gedenkteken van die Suid-Afrikaanse kunstenares Lippy Lipshitz herinner aan die Duitse setlaars, wat hulle hier ná die Krimoorlog in 1857 gevestig het en 'n groot bydrae tot die opbloei van handel en landbou in die gebied gelewer het.
  • Die Museum van Oos-Londen is die enigste plek ter wêreld waar 'n eier van die uitgestorwe reusevoël Dodo, wat in 1846 vanuit Mauritius na Suid-Afrika gebring is, op spesiale versoek besigtig kan word.
  • Die John Baillie-gedenkteken in die hawe herdenk die historiese gebeurtenis van November 1835, toe die Britse vlag vir die eerste keer in die gebied gehys is.
  • Een van die eerste privaat huise, wat aan die oostelike oewer van die Buffelsrivier opgerig is, huisves vandag die Historiese Museum van Gately-huis. Dit is die oorspronklike tuiste van John Gately, die stigter van Oos-Londen.
  • Die Hood Pointvuurtoring is in 1895 in gebruik geneem.

Susterstede[wysig]

Sien ook[wysig]

Bronne[wysig]

Verwysings[wysig]