Antioksidant

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
’n Model van die antioksidant metabolietglutatioon. Die geel sfeer is die redoksaktiewe swaelatoom wat antioksidant-aktiwiteit verskaf, terwyl die rooi, blou, wit en donkergrys sfere onderskeidelik suurstof-, stikstof-, waterstof- en koolstofatome voorstel.

’n Antioksidant is ’n molekule wat die oksidasie van ander molekules stuit. Oksidasie is ’n chemiese reaksie wat vrye radikale kan voortbring en dit kan lei tot kettingreaksies wat selle kan beskadig. Antioksidante soos tiols of askorbiensuur (vitamien C) beëindig hierdie kettingreaksies. Die term "antioksidant" word vir hoofsaaklik twee verskillende groepe stowwe gebruik: nywerheidschemikalieë wat by produkte gevoeg word om oksidasie te keer, en natuurlike chemikalieë wat in voedsel en liggaamsweefsel aangetref word en na bewering gesondheidsvoordele het.

Om die oksidatiewe toestand te balanseer, handhaaf plante en diere komplekse stelsels van oorvleuelende antioksidante, soos glutatioon en ensieme (byvoorbeeld katalase en superoksieddismutase) wat intern vervaardig word of die dieet-antioksidante: vitamien A, vitamien C en vitamien E.

Dieetaanvullings met antioksidante verbeter nie gesondheid en is nie doeltreffend in die voorkoming van siektes nie, soos bewys in proefnemings. Aanvullings van betakaroteen, vitamien A en vitamien E, apart of in verskillende kombinasies toegedien, het geen invloed op sterftesyfers[1][2] of die risiko vir kanker nie.[3][4] Aanvullings met seleen of vitamien E verlaag nie die risiko vir hartbloedvatsiektes nie.[5][6] Oksidatiewe stres kan beskou word as óf die oorsaak óf die gevolg van sekere siektes.

Nywerheidsantioksidante het uiteenlopende gebruike, soos as preserveermiddels in voedsel en grimering en as oksidantinhibeerders in brandstof.[7]

Gesondheid[wysig | wysig bron]

Dieet[wysig | wysig bron]

Hoewel sekere vlakke van antioksidant-vitamiene in die dieet nodig is vir goeie gesondheid, is daar ’n debat oor of antioksidantryke kos of aanvullings mense teen siektes beskerm. Verder is dit onduidelik, indien hulle voordelig is, watter antioksidant(e) uit ’n dieet nodig is en in watter hoeveelhede buite ’n tipiese dieet.[8][9][10] Sommige skrywers bevraagteken die hipotese dat antioksidant-vitamiene chroniese siektes kan voorkom,[8][11] terwyl ander glo so ’n moontlikheid is onbewese en uit die staanspoor misleidend.[12]

Polifenole, wat dikwels antioksidant-eienskappe in vitro het, is nie noodwendig antioksidante in vivo nie vanweë uitgebreide metabolisme.[13] In baie polifenole tree die katesjolgroep as elektronontvangers op en is dit dus verantwoordelik vir die antioksidant-aktiwiteit.[14] Hierdie katesjolgroep ondergaan egter uitgebreide metabolisme wanneer dit in die menslike liggaam opgeneem word en is dan nie meer in staat om as elektronontvangers op te tree nie. Baie polifenole het dalk nie-antioksidatiewe rolle in klein konsentrasies wat seine tussen selle, reseptorsensitiwiteit, ontstekingsensiem-aktiwiteit of geenregulasie beïnvloed.[15][16][17][18]

Hoewel dieet-antioksidante al ondersoek is vir ’n moontlike uitwerking op neurodegeneratiewe siektes soos alzheimers en parkinsons,[19][20] het hierdie studies nie uitsluitsel gegee nie.[21][22][23]

Kandidate vir medisyne[wysig | wysig bron]

Tirilazad is ’n atioksidatiewe steroïedderivaat wat die lipiedperoksidasie inhibeer wat vermoedelik ’n sleutelrol speel in neuronale sterftes ná beroertes of kopbeserings. Dit het voordele getoon in die geval van diere met beroerte,[24] maar by mense het dit geen uitwerking gehad op die sterftesyfer of op ander soorte bloeding nie[25] en in die geval van iskemiese beroertes het dit die resultate vererger.[26] Net so het die ontwerpte antioksidant NXY-059 ’n uitwerking by diere getoon, maar nie by mense nie.[27] Ander antioksidante word nog ondersoek.[28]

Gewone middels en aanvullings met antioksidant-eienskappe kan inmeng met die doeltreffendheid van sekere middels teen kanker en bestraling.[29][30] In 2016 is medisyne met antioksidante ondersoek as ekstra medikasie vir skisofrenie.[31] Daar was te min getuienis om te bepaal of dit voordelig is en daar was die moontlikheid van ’n nadelige uitwerking.[31]

Oefening[wysig | wysig bron]

Vrugte en groente is goeie bronne van die antioksidante vitamiene A, C en E.

Volgens ’n verslag van 2000 het vitamien E-aanvullings geen voordele vir fisieke oefening onder atlete ingehou nie.[32] Aanvullings met antioksidante kan die hartbloedvatvoordele van oefening verminder.[33]

In kos[wysig | wysig bron]

Antioksidant-vitamiene kom voor in groente, vrugte, eiers, peulplante en neute. Vitamiene A, C en E kan vernietig word deur kos te lank te bêre of kook.[34] Die uitwerking van kookprosesse en voedselpreservering is ingewikkeld, aangesien dit ook die biobeskikbaarheid van antioksidante kan vergroot, soos sekere karotenoïede in groente.[35] Geprosesseerde kos bevat minder antioksidant-vitamiene as vars en ongekookte kos, want bereiding stel kos bloot aan hitte en suurstof.[36]

Antioksidant-vitamiene Kos met hoë vlakke van antioksidant-vitamiene[37][38][39]
Vitamien C (askorbiensuur) Vars of bevrore vrugte en groente
Vitamien E (tokoferole en tokotrinole) Groente-olies, neute en sade
Karotenoïede (karotene soos provitamien A) Vrugte, groente en eiers

Ander antioksidante word nie uit die dieet verkry nie, maar in die liggaam vervaardig.

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (2013) “Meta-regression analyses, meta-analyses, and trial sequential analyses of the effects of supplementation with beta-carotene, vitamin A, and vitamin E singly or in different combinations on all-cause mortality: do we have evidence for lack of harm?”. PLoS ONE 8 (9): e74558. doi:10.1371/journal.pone.0074558.
  2. (Jul 2011) “Vitamin E and all-cause mortality: a meta-analysis”. Current Aging Science 4 (2): 158–70. doi:10.2174/1874609811104020158.
  3. (2012) “Drugs for preventing lung cancer in healthy people”. The Cochrane Database of Systematic Reviews 10: CD002141. doi:10.1002/14651858.CD002141.pub2.
  4. (2010) “Efficacy of antioxidant vitamins and selenium supplement in prostate cancer prevention: a meta-analysis of randomized controlled trials”. Nutrition and Cancer 62 (6): 719–27. doi:10.1080/01635581.2010.494335.
  5. (2013) “Selenium supplementation for the primary prevention of cardiovascular disease”. The Cochrane Database of Systematic Reviews 1 (1): CD009671. doi:10.1002/14651858.CD009671.pub2.
  6. (Apr 2004) “Effect of supplemental vitamin E for the prevention and treatment of cardiovascular disease”. Journal of General Internal Medicine 19 (4): 380–9. doi:10.1111/j.1525-1497.2004.30090.x.
  7. "Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry".. (2007). DOI:10.1002/14356007.a16_719.pub2. ISBN 3-527-30673-0. 
  8. 8,0 8,1 (May 2004) “A review of the epidemiological evidence for the 'antioxidant hypothesis'”. Public Health Nutrition 7 (3): 407–22. doi:10.1079/PHN2003543.
  9. (Feb 2006) “The key role of micronutrients”. Clinical Nutrition 25 (1): 1–13. doi:10.1016/j.clnu.2005.11.006.
  10. (Nov 2005) “Micronutrients: dietary intake v. supplement use”. The Proceedings of the Nutrition Society 64 (4): 543–53. doi:10.1079/PNS2005464.
  11. Food, Nutrition, Physical Activity, and the Prevention of Cancer: a Global Perspective. World Cancer Research Fund (2007). ISBN 978-0-9722522-2-5.
  12. (Jul 2008) “Cancer chemoprevention: a radical perspective”. Free Radical Biology & Medicine 45 (2): 97–110. doi:10.1016/j.freeradbiomed.2008.04.004.
  13. "Flavonoids". Linus Pauling Institute, Oregon State University, Corvallis. 2016. Verkry op 24 July 2016. 
  14. (2016) “Comparative Evaluation of Total Antioxidant Capacities of Plant Polyphenols”. Molecules 21 (2): 208. doi:10.3390/molecules21020208.
  15. (Apr 2004) “Flavonoids: antioxidants or signalling molecules?”. Free Radical Biology & Medicine 36 (7): 838–49. doi:10.1016/j.freeradbiomed.2004.01.001.
  16. (May 2006) “Molecular targets of dietary agents for prevention and therapy of cancer”. Biochemical Pharmacology 71 (10): 1397–421. doi:10.1016/j.bcp.2006.02.009.
  17. (Jul 2007) “Molecular mechanism of alpha-tocopherol action”. Free Radical Biology & Medicine 43 (1): 16–21. doi:10.1016/j.freeradbiomed.2007.03.013.
  18. (Nov 2008) “Regulation of cellular signals from nutritional molecules: a specific role for phytochemicals, beyond antioxidant activity”. Free Radical Biology & Medicine 45 (9): 1205–16. doi:10.1016/j.freeradbiomed.2008.08.001.
  19. (Apr 2003) “Biochemical and therapeutic effects of antioxidants in the treatment of Alzheimer's disease, Parkinson's disease, and amyotrophic lateral sclerosis”. Current Drug Targets. CNS and Neurological Disorders 2 (2): 95–107. doi:10.2174/1568007033482959.
  20. (Oct 2002) “Role of oxidative stress and antioxidants in neurodegenerative diseases”. Nutritional Neuroscience 5 (5): 291–309. doi:10.1080/1028415021000033767.
  21. (Sep 2013) “Dietary antioxidants, cognitive function and dementia--a systematic review”. Plant Foods for Human Nutrition 68 (3): 279–92. doi:10.1007/s11130-013-0370-0.
  22. (2014) “Vitamin A and carotenoids and the risk of Parkinson's disease: a systematic review and meta-analysis”. Neuroepidemiology 42 (1): 25–38. doi:10.1159/000355849.
  23. (2012) “A critical review of vitamin C for the prevention of age-related cognitive decline and Alzheimer's disease”. Journal of Alzheimer's Disease 29 (4): 711–26. doi:10.3233/JAD-2012-111853.
  24. (Feb 2007) “Systematic review and meta-analysis of the efficacy of tirilazad in experimental stroke”. Stroke; A Journal of Cerebral Circulation 38 (2): 388–94. doi:10.1161/01.STR.0000254462.75851.22.
  25. (2010) “Tirilazad for aneurysmal subarachnoid haemorrhage”. The Cochrane Database of Systematic Reviews (2): CD006778. doi:10.1002/14651858.CD006778.pub2.
  26. (2001) “Tirilazad for acute ischaemic stroke”. The Cochrane Database of Systematic Reviews (4): CD002087. doi:10.1002/14651858.CD002087.
  27. (Aug 2009) “Effects of NXY-059 in experimental stroke: an individual animal meta-analysis”. British Journal of Pharmacology 157 (7): 1157–71. doi:10.1111/j.1476-5381.2009.00196.x.
  28. (Apr 2005) “Free radical trapping as a therapeutic approach to neuroprotection in stroke: experimental and clinical studies with NXY-059 and free radical scavengers”. Current Drug Targets. CNS and Neurological Disorders 4 (2): 109–18. doi:10.2174/1568007053544156.
  29. (Sep 2014) “Potential interactions of prescription and over-the-counter medications having antioxidant capabilities with radiation and chemotherapy”. International Journal of Cancer. Journal International Du Cancer 137 (11): 2525–33. doi:10.1002/ijc.29208.
  30. (2005) “Use of antioxidants during chemotherapy and radiotherapy should be avoided”. CA: A Cancer Journal for Clinicians 55 (5): 319–21. doi:10.3322/canjclin.55.5.319.
  31. 31,0 31,1 (2016) “Antioxidant treatments for schizophrenia”. Cochrane Database of Systematic Reviews 1: CD008919.pub2.
  32. (Feb 2000) “Vitamin E supplementation and endurance exercise: are there benefits?”. Sports Medicine 29 (2): 73–83. doi:10.2165/00007256-200029020-00001.
  33. Gavura S. "Antioxidants and Exercise: More Harm Than Good?". Science Based Medicine. Verkry op 19 December 2011. 
  34. (2003) “Food carotenoids: analysis, composition and alterations during storage and processing of foods”. Forum of Nutrition 56: 35–7.
  35. (Sep 2009) “Carotenoids: actual knowledge on food sources, intakes, stability and bioavailability and their protective role in humans”. Molecular Nutrition & Food Research 53 Suppl 2: S194–218. doi:10.1002/mnfr.200800053.
  36. (Feb 2002) “Nutritional losses and gains during processing: future problems and issues”. The Proceedings of the Nutrition Society 61 (1): 145–8. doi:10.1079/PNS2001142.
  37. (Oct 2003) “Overview of dietary flavonoids: nomenclature, occurrence and intake”. The Journal of Nutrition 133 (10): 3248S–3254S.
  38. "Antioxidants and Cancer Prevention: Fact Sheet". National Cancer Institute. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 4 March 2007. Verkry op 27 February 2007. 
  39. (Dec 2006) “Importance of functional foods in the Mediterranean diet”. Public Health Nutrition 9 (8A): 1136–40. doi:10.1017/S1368980007668530.

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]