Henri Poincaré

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Henri Poincaré
PSM V82 D416 Henri Poincare.png
Henri Poincaré
(photograph published in 1913)

Gebore (1854-04-29)29 April 1854
Nancy, Meurthe-et-Moselle, Frankryk
Oorlede 17 Julie 1912 (op 58)
Parys, Frankryk
Blyplek Frankryk
Nasionaliteit Frans
Vakgebied Mathematics and physics
Instelling(s)
Alma mater
Doktorale student(e)
Ander bekende student(e)
Bekend vir
Beïnvloed deur
Invloed op
Toekennings
Handtekening Henri Poincaré Signature.svg
notas Pierre Boutroux se oom

Jules Henri Poincaré (29 April 1854 – 17 July 1912) was 'n Franse wiskundige, teoretiese fisikus, ingenieur, en wetenskapsfilosoof. Hy word dikwels beskryf as 'n polimaat aangesien hy op alle terreine van wiskunde uitgeblink het.

As 'n wiskundige en fisikus het hy talle oorspronklike en fundamentele bydraes gelewer tot suiwer- en toegepaste wiskunde, wiskundige fisika en sterremeetkunde. Hy het een van die bekendste lank-onopgeloste probleme in wiskunde, die Poincaré probleemstelling, formuleer, wat eers in 2003 deur Grigori Perelman opgelos is. In sy navorsing oor die drie-liggaam probleem was Poincaré die eerste persoon wat 'n chaotiese deterministiese stelsel ontdek het, wat sodoende die grondslag van moderne chaosteorie gelê het. Hy word ook beskou as een van die stigters van die veld van wiskundige topologie.

Poincaré het klem gelê op die belangrikheid daarvan om aandag te gee aan die invariansie van fisiese wette onder verskillende transformasies en was die eerste persoon om die Lorentz-transformasies in hul moderne simmetriese vorm aan te bied. Poincaré het verskeie relativistiese sneltransformasies ontdek, soos in 1905 in 'n brief aan Hendrik Lorentz aangeteken. Hy het ook 'n belangrike stap in die formulering van die teorie van spesiale relatiwiteit voltooi deur perfekte invariansie van Maxwell se vergelykings te bepaal. In 1905 het Poincare voorgestel dat swaartekraggolwe uit 'n liggaam voortspruit teen die spoed van lig, soos deur die Lorentz-transformasies voorgestel.

Die Poincaré groep in fisika en wiskunde is na hom vernoem.

Lewe[wysig | wysig bron]

Poincaré is op 29 April 1854 gebore te Cité Ducale, Nancy, Meurthe-et-Moselle tot 'n invloedryke familie.[2] Sy pa, Leon Poincaré (1828–1892) was 'n mediese professor by die Universiteit van Nancy.[3] Sy jonger suster, Aline, was getroud met die spirituele filosoof Emile Boutroux. Sy neef was Raymond Poincaré, 'n lid van die Académie française, 'n kanidaat vir president van Frankryk tussen 1913 en 1920.[4] Poincaré is Rooms-Katoliek grootgemaak.[5][6][7]

Opvoeding[wysig | wysig bron]

Henri Poincaré se geboorteplek te huis nommer 117, Grande Rue in die stad Nancy.

Tydens sy kinderjare was hy ernstig siek met witseerkeel (difterie) en is deur sy ma, Eugénie Launois (1830–1897), tuis geskool.

In 1862 het Henri by Lycée Nancy ingeskryf, nou genaamd Lycée Henri Poincaré. (Daar is ook 'n aparte Universiteit van Henri Poincaré in Nancy, maar dit is nie die een waar hy studeer het nie). Hy het elf jaar by die Lycée deurgebring en gedurende hierdie tyd was hy een van die topstudente in al sy vakke, van skryfwerk tot wiskunde. Sy wiskunde-onderwyser het hom as 'n "wiskundemonster" beskryf en hy het eerste prys in 'n kompetisie tussen die top-leerlinge van alle Lycées in Frankryk gewen. Sy swakste vakke was musiek en liggaamlike opvoeding, waar hy as "gemiddeld op sy beste" beskryf is. [8]

Hy studeer in 1871 aan die Lycée met 'n baccalaureusgraad in skryfwerk en wetenskap.

Tydens die Frans-Duitse Oorlog van 1870 het hy saam met sy pa in die Ambulanskorps gedien.

Poincaré het in 1873 by École Polytechnique ingeskryf en in 1875 gegradueer in wiskunde as 'n student van Charles Hermite. Hy het sy eerste referaat ("Demonstration nouvelle des proprietés de l'indicatrice d'une surface") in 1874 publiseer. Tussen November 1875 tot Junie 1878 voltooi hy studies in mynbou-ingenieurswese en wiskunde aan École des Mines en ontvang sy gewone mynbou-ingenieursgraad in Maart 1879.[9]

As 'n gegradueerde van die École des Mines, het hy by die Corps des Mines aangesluit as inspekteur vir die Vesoul streek in Noordoos-Frankryk. Op die toneel van 'n mynramp Augustus 1879 ter Magny waar 18 mynwerkers gesterf het, het hy die amptelike ondersoek op 'n kenmerkend deeglike- en menslike wyse uitgevoer.

Tydens hierdie periode werk hy ook aan sy Doktorsgraad onder Charles Hermite. Sy doktorale proefskrif was in oor differensiaalvergelykings ("Sur les proprietes die fonctions definitions par lesquations aux differsions partielles"). Poincaré het 'n nuwe manier om die eienskappe van hierdie vergelykings te bestudeer, voorgestel. Hy was die eerste persoon om die algemene meetkundige eienskappe van integrale te bestudeer en het besef dat hulle gebruik kan word om die gedrag van verskeie liggame in vrye beweging in die sonnestelsel te modelleer. Poincaré het in 1879 aan die Universiteit van Parys gegradueer.

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. "Poincaré's Philosophy of Mathematics": entry in the Internet Encyclopedia of Philosophy.
  2. Belliver, 1956
  3. Sagaret, 1911
  4. The Internet Encyclopedia of Philosophy Jules Henri Poincaré article by Mauro Murzi – Retrieved November 2006.
  5. Joseph McCabe (1945). A Biographical Dictionary of Ancient, Medieval, and Modern Freethinkers. Haldeman-Julius Publications. Retrieved 10 April 2012.
  6. Poincaré, Henri (1 January 1913). Dernières Pensées. p. 138. soos op 10 April 2012.
  7. Weinstein, Galina (2012). "A Biography of Henri Poincaré - 2012 Centenary of the Death of Poincaré". [physics.hist-ph]. 
  8. O'Connor et al., 2002
  9. F. Verhulst