Jacobus Revius

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Jacobus Revius
Jacobus Revius.jpg
Gebore
Jakob Reefsen

November 1586
Deventer, Overijssel
Sterf15 November 1658(1658-11-15)
Beroepdigter, teoloog, kerkhistorikus

Jacobus Revius (gebore Jakob Reefsen; November 158615 November 1658) was 'n Nederlandse digter, Calvinis teoloog en kerkhistorikus. Sy mees bekende versameling gedigte, die Over-ysselsche Sangen en Dichten (1630), is 'n hoogtepunt van die Nederlandse barokkuns. Volgens Pieter Geyl,

Cquote1.svg …die werklike gees van Calvinisme, in sy onberispelike soberheid, in sy wreedheid sowel as in die self-afwykende tendense daarvan, is in Revius verpersoonlik. […][1]
Cquote2.svg

Lewe[wysig | wysig bron]

Revius is gebore in Deventer, die seun van die burgemeester van die stad (Ryck Reefsen) tydens die Nederlandse Opstand. Nie lank na sy geboorte nie, in 1587, val Deventer in Spaanse hande en sy moeder vlug saam met hom na Amsterdam waar hy grootgeword het.[2] Hy is opgelei in Leiden (1604–07) en Franeker (1607–10), en besoek in 1610–1612 verskillende buitelandse universiteite, veral die Akademie van Saumur, Montauban, en Orléans. Hier het hy kennis gemaak met Renaissancepoësie wat 'n groot invloed op sy eie poësie sou hê. Na sy terugkeer na Nederland hou hy tydelike poste in Zeddam, Winterswijk, en Aalten in 1613, en teen Oktober 1614 word hy predikant in sy geboortestad Deventer, waar hy sewe-en-twintig jaar lank sou bly. In 1618 word hy aangestel as bibliotekaris van die Fraterhuis, en in dieselfde jaar gee die Sinode van Dordrecht 'n rol aan hom m.b.t. die hersiening van die Nederlandse vertaling van die Ou Testament; die Statenvertaling. Die komitee van vertalers en hersieners, wat in 1633-34 te Leiden vergader het, maak Revius sekretaris. Hy neem ook 'n aktiewe rol in die vestiging van die Athenaeum in Deventer in 1630, en was invloedryk in die uitroep van die eerste professore. Vanaf 1641 was hy regent by die Staatsseminarium aan die Universiteit van Leiden.[3]Sy afsluitingsjare is gekenmerk deur die opkoms van Cartesianisme waarteen hy heftig gekant was. Revius, wat 'n seldsame Hebreeuse geleerde was, was ook 'n produktiewe skrywer. Hy het egter 'n oorheersende ingesteldheid getoon en heftige polemiek uitgeoefen, soos blyk uit sy stryd met Cartesianisme en die Remonstrante. Terwyl hy probeer het om die kontemporêre kontroversie, betreffende die vraag of mans lang hare mag dra, te vermy, was hy verplig om sy gematigde posisie te verdedig.[3] Hy is in Leiden oorlede.

Gedagtes[wysig | wysig bron]

Die werk van Revius is soms hartstogtelik militant, en soms diep toegewyd en godsdienstig, Calvinisties, maar ook Renaissancisties. Sy Over-Ysselsche Sangen en Dichten van 1630 bevat beide 'n lang gedeelte gedigte oor Bybelse onderwerpe en gemengde sekulêre gedigte. Dit is sterk beïnvloed deur die Franse Katolieke letterkunde.[4]

Hy het teen die Remonstrante geskryf Schriftuurlijk tegen Bericht van de Leere der Gereformeerde Kerken aengaende de goddelijke Predestinatie ende andere aen-clevende Poineten (Deventer, 1617); hy het spesisiek teen die Kartesiane sy Statera philosophise Cartesiante (Leyden, 1650) en sy Theke, hoc eat levitas defensionia Cartesian (Brief, 1653) geskryf. Hy het die regte van die Kerk verdedig in sy Examen ... seu de potestate magistratuum reformatorum circa res erelesiastieas (Amsterdam, 1642), en sy Uittreksels ... over de macht der merheid in het afzetten van predikanten (Leyden, 1650).

Sy bekendste gedig is Hy droegh onse smerten (Hy dra ons sorge) met die eerste lyn "T' en sijn de Joden niet, Heer Jesu, die u cruysten" (Dit is nie die Jode, Here Jesus, wat u gekruisig het nie). Alhoewel dit blyk dat Revius in die gedig vir die Jode opstaan, word daar geglo dat hy antisemities was, aangesien dit van 'n Christen, en veral in daardie dae 'n Calvinis, verwag is. Baie van Revius se ander werke is antisemitisme van aard.

Erfenis[wysig | wysig bron]

In sy eie tyd was Revius nie gewild nie en was hy meestal bekend vir sy kontroversiële geskrifte en sy geskiedenis van Deventer; Daventriae illustratae (1651). Vandag is hy een van die weinige 17de eeuse Nederlandse digters wie se werk nog gelees en gesing word. Het Liedboek voor de Kerken , die mees gebruikte boek in Nederland, bevat sewe van sy gedigte in gemoderniseerde spelling. Baie dorpe in Nederland se strate is na hom vernoem, soos Reviusdreef (Reviuslaan) in Leiderdorp, Reviusplein in Maassluis, Reviusstraat in Hazerswoude- Rijndijk en de Jacobs Reviuslaan (die Jacob Reviuslaan) in Eindhoven.

Geraadpleegde werke[wysig | wysig bron]

  • Suarez repurgatus sive syllabus Disputationum metaphysicarum, Lugduni, 1648.
  • Methodi Cartesianæ consideratio theologica, Lugduni, 1648.
  • Statera philosophiae Cartesianae, Lugduni, 1650.
  • Selected Poems of Jacobus Revius, Dutch Metaphysical Poet, Detroit, Wayne State University Press, 1968.
  • Keur uit die Nederlandse poësie, A.P. Grové, J.L. Steyn (samestellers),(Nasou Beperk), ISBN 0 625 00160 5 , Twaalfde druk, November 1979

Voorbeelde van sy poësie[wysig | wysig bron]

Gods besluyt

Gelijck als in een colck een steentgen valt te gronde
Het water werpt terstont een ringsken in het ronde,
  En van het eene comt een ander schieten uyt,
  Waer van een ander strax, en weer een ander spruyt,
Soo dat in corten tijdt de oogen daer op dwalen,
De grootte noch t'getal niet connend' achterhalen:
  Soo gatet oock met my, o grootte God en Heer,
  Van doe mijn tong began te stamelen u eer,
Het eene denck ik na, het ander valt my inne,
U wijsheyt, u gericht, u waerheyt, uwe minne
  Omringen my te saem in eenen oogenslach:
  En, wil ick van het een of t' ander doen gewach,
U raet en u besluyt my so geheel verslinden
Dat ick daer in noch gront noch oever weet te vinden.

Hemelsche Wandelinge
Gods kinderen altijt de werelt soo betreden
Dat hare sinnen niet en hechten hier beneden:
  Gelijck een ronden cloot loopt op een vlacke baen
  En met een stip alleen deselve roeret aen.


Notas[wysig | wysig bron]

  1. Pieter Geyl, History of the Dutch-Speaking Peoples 1555-1648 (2001 edition), bl. 352.
  2. http://www.prozamusica.nl/revius-carol-p- 1887.html
  3. 3,0 3,1 "Page 8". www.ccel.org.
  4. Maria A. Schenkeveld, Dutch Literature in the Age of Rembrandt: Themes and Ideas (1991), bl. 47.

Verdere leeswerk[wysig | wysig bron]

  • Aza Goudriaan (redakteur), Jacobus Revius, a Theological Examination of Cartesian Philosophy: Early Criticisms (1647), Leiden: Brill, 2002.

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]