Kofia

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Fes.jpg

‘n Kofia (soms ook fes genoem) is die tradisionele hoofbedekking van die Kaapse Maleiers.

Vorm en kleur[wysig | wysig bron]

‘n Kofia is ‘n stywe regop hoedjie in die vorm van ‘n vingerhoed. Dit het dus die vorm van ‘n afgeknotte kegel en geen rand nie. Oorspronklik is die hoedjie gemaak van bokleer en later van ander materiale, maar teenswoordig meesal van vilt. Gewoonlik is hulle rooi van kleur en het soms ‘n tossel of kwassie.

Geskiedenis[wysig | wysig bron]

Die waarskynlike oorsprong van die kofia is die Antieke Griekeland, die Balkan en Oostenryk. Toe neem die Turke dit aan en word dit mettertyd ‘n gewilde en tradisionele hoofbedekking in die Ottomaanse Ryk. Dit word nou nog in Egipte, Tunisië, Libië, Marokko en Algerië gedra. Dit was dus deel van die alledaagse drag van die Islamitiese volkere van Noord-Afrika en die Nabye Ooste. In 1826 verplig sultan Mahmut II alle Turkse amptenare en soldate om ‘n fes te dra alhoewel die imams sterk daarteen gekant was. Mettertyd verander die geestelikes van houding en word die fes tans wêreldwyd beskou as ‘n kulturele en religieuse simbool van die Islam. Na die ontbinding van die Ottomaanse Ryk kom pres. Mustafa Kemal Atatürk in Turkye aan die bewind met sy beleid van verwestering en verbied daarom die dra van ‘n fes. Die koning van Marokko en sy amptenare is die enigste Arabiese leiers wat dit nog dra. Teenswoordig word die fes in sekere kringe as ‘n simbool van onderdrukking gesien. Ander beskou dit juis weer as ‘n simbool van hul nasionalisme.

Kaapstad[wysig | wysig bron]

Tot aan die einde van die 19de eeu het die aanhangers van die Islam die toering, ‘n punthoed, gedra. ‘n Groep Turkse sendelinge het in 1861 die Kaap besoek om ondersoek in te stel na die stand van hul geloof in die omgewing. Hulle adviseer hul geloofsgenote om ‘n fes te dra, want dan kan die hoof bedek bly as die gelowige bid en die vloer raak met die voorkop. Die dra daarvan is egter nie verpligtend gemaak nie en dit het ook ‘n vyftig jaar geduur voordat die dra daarvan ingeburger en gewild geraak het. Veral die hadji’s, persone wat die heilige Islamitiese plekke besoek het, het dit gedra. Rooi is ook in Suid-Afrika die gewildste kleur, maar ander skakerings van rooi en selfs bruin en swart kom voor. Moslems in Durban het ‘n voorkeur aan liggrys gegee. Die gebruik van ‘n tossel is vir die hadji’s voorbehou. Gewoonlik was dit swart. ‘n Blou tossel is ‘n simbool van ‘n geleerde Moslem.

Etimologie[wysig | wysig bron]

Aanvanklik was hierdie hoofbedekking bekend as tarboosh of tarbouche. Toe die Turke dit oorneem, noem hulle hul variasie ‘n fes, omdat dit by Fes in Marokko gemaak is en waar die bessies gegroei het wat die rooi kleurstof daarvoor voorsien het. In Kaapstad gebruik die Maleiers die woord kofia (of kafia). Dit is ontleen aan die Arabiese woord kaffiyah. In moderne Swahili verwys die woord kofia na ‘n hoed.

Bibliografie[wysig | wysig bron]

  • Ensiklopedie van die Wêreld, deel 4. Stellenbosch: Albertyn-uitgewers,1993. ISBN 0-949948-10-1
  • Green, Lawrence G.: Grow lovely, growing old. The story of Cape Town’s three centuries – the streets, the houses, the characters, the legends, traditions and folklore, the laughter and tears. Kaapstad: Howard B. Timmins, 1951.
  • Hendrickson, Robert: The encyclopedia of word en phrase origin. Londen: MacMillan. 1987. ISBN 0-333-46089-8
  • Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 7. Kaapstad: Nasou, 1972. ISBN 0-625-0032303