Loit Sôls

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
(Aangestuur vanaf Loit Sols)
Jump to navigation Jump to search

Aloysius A. Sauls (Loit Sôls in die volksmond, op fonetiese wyse, gebore 14 Februarie 1957) is ’n Suid-Afrikaanse skrywer. Hy is in Retreat, 'n voorstad van Kaapstad, gebore as een van vyf kinders van 'n wit pa en bruin ma.

Lewe en werk[wysig | wysig bron]

Hy word in 'n weeshuis groot en op vyftienjarige ouderdom verlaat hy die weeshuis en die skool nadat hy standerd sewe slaag. Hy doen allerhande los werkies om aan die lewe te bly, soos afleweringsbode, boodskapper, skoonmaker, rak pakker en versendingsklerk. Dan word hy aangestel as vensteruitstaller by Pep Stores, wat hom die geleentheid gee om meer van die land te sien. Hierna kom hy in aanmerking vir 'n staatsbeurs en hy studeer grafiese ontwerp en beeldhouwerk aan die Technikon Skiereiland en werk daarna as grafiese ontwerper by die tydskrif You. Hy is verantwoordelik vir die ontwerp van die tydskrif se logo en korporatiewe beeldmateriaal. Na ses jaar bedank hy en word straatmusikant, waar hy eers by die Waterfront en later oral in Kaapstad sing.

In sy eerste jaar van hierdie lewenswyse ontmoet hy vir Phil Bancroft van Skotland, 'n mediese student aan die Universiteit van Kaapstad wat sy inkomste aanvul deur ook musiek op straat te maak. Saam met Phil vertrek hy na Skotland waar hy vir agt maande bly en ook in 1993 optree by die Edinburgh International Arts Festival. Hy skop amper nes in Skotland en werk onder andere hier om pos te sorteer, maar kom in 1994 terug om te stem in die eerste demokratiese verkiesing in Suid-Afrika.[1] Vir 'n ruk is hy getroud en hy het twee seuns. Later verdien hy sy brood en botter deur te sing, hoofsaaklik as straatmusikant. Hy woon eers op straat in Tafelsig, een van die rofste gebiede van Mitchells Plein op die Kaapse Vlakte, maar verhuis dan na 'n huis in Bellville, wat hy met vriende deel. Later verhuis hy na 'n woonstel in die Bo-Kaap, voordat hy hom aan die Weskus vestig. Na die terreuraanvalle in Amerika op 9 September 2001 word hy dikwels op straat weens sy fisiese voorkoms aangesien vir die berugte Osama bin Laden.[2] Hy is baie betrokke by kwessies rondom !Khoe-identiteit,[3] !Khoe-taal en konstitusionele behuising vir die !Khoe-gemeenskappe.[4]

Sy eerste digbundel ontstaan nadat hy as lid van Tyrone Appolis se Kaapse Klopse-orkes by die Afrikaanse Skrywersvereniging se simposium op Saldanha optree. Dr. Annari van der Merwe, bestuurder van Kwela Boeke, en dr. Jakes Gerwel, oud-professor in Afrikaans en een van Kwela se raadgewers, teken daarna met Loit 'n kontrak. Vanaf 1997 onderneem hy verskeie reise en hy tree op in Nederland, Engeland, Indonesië, meeste van Suid-Afrika en Botswana. Sy musiek word bewaar in die argief van die SABC en in die International Library for African Music by Rhodes Universiteit. Hy word in 1999 genooi om in Nederland aan die internasionale Winternachten – poësiefees in Den Haag deel te neem en in 2001 na die Jakarta International Poetry Reading in Java, Indonesië. Verder tree hy onder andere op by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees in 1999, ook in 1999 by die Poetry Africa in Durban en in 2002 by die Cape Town Festival. In 2004 tree hy by die Suidoosterfees in Kaapstad op met sy vertoning “Sierjis kakpraat”. By die Klein Karoo Nasionale Kunstefees is hy per geleentheid beoordelaar vir die Kanna-prys vir kontemporêre musiek.[5]

Skryfwerk[wysig | wysig bron]

Sy eerste digbundel, “My straat en anne praat-poems”,[6] word in 1999 in aanmerking geneem by die toekenning van die Ingrid Jonker-prys.[7] Hierdie gedigte moet hardop gelees word om die betekenis en ritme daarvan te snap, want selfs bekende woorde word geskryf soos dit klink in die Kaapse spreektaal (hy noem die taal “ghoema”) en kom vreemd vir die oog voor. Dit is dus in alle opsigte werklik “praat-poems”. Hierdie onkonvensionele aanbiedingswyse verberg die diepte van hierdie gedigte, wat handel oor dinge so divers as die skepping en ander Bybelse temas, die geskiedenis en sy onregte en die filosofieë van die gewone mens.[8]

Die faraway klanke vanne hadeda” is sy opvolg bundel, wat tematies en stilisties by sy eerste bundel aansluit. Die bundel bevat drie afdelings, “Die anne halfte”, “ 'n Dying bizniz” en “Prêntsies”. “Die anne halfte” bevat gedigte oor sosiale euwels soos vigs, tienerswangerskappe en bendegeweld vir diegene wat hulle in die minder bevoorregte helfte van die samelewing bevind. Sy gedigte word vertaal in Nederlands, Frans en Bahasa Indonesian en word in verskeie bloemlesings opgeneem, waaronder “A Century of South African Poetry”, “Groot verseboek”, “Die Afrikaanse poësie in 'n duisend en enkele gedigte”, “Nuwe verset” en die Nederlandse “O wye en droewe land”. Hy publiseer ook in Tydskrif vir Letterkunde.[9]

Publikasies[wysig | wysig bron]

  • 1998 - My straat en anne praat-poems
  • 2006 - Die faraway klanke vanne hadeda

Ander verwysings[wysig | wysig bron]

  • Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 3” Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006
  • Willemse, Hein “Aan die ander kant” Protea Boekhuis Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 2007
  • Du Plessis, Clinton V. “Straatwyse stem skryf landskap al oper” “Rapport” 11 Februarie 2007
  • Engelbrecht, Theunis “Net 'n bietjie k*kpraat” “Kaap-Rapport” 1 Augustus 2004

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. Whitebooi, Melvin “Loit Sôls, die swerwer” “Ons leer mekaar” Julie/Augustus 1998
  2. Cloete, Salet “Loit Sôls op straat aangesien vir Osama bin Laden” “Die Burger” 3 Oktober 2001
  3. Versindaba: http://versindaba.co.za/gedigte/loit-sols/
  4. Malan, Mariana Die Burger: http://m24arg02.naspers.com/argief/berigte/dieburger/2004/09/08/TB/15k/01.html
  5. Beyers, Susanne “Gladdebek-Loit” “Die Burger” 3 September 2004
  6. Du Plessis, Hans “Beeld” 3 Augustus 1998 Olivier, Fanie “Rapport” 4 Oktober 1998
  7. Wasserman, Herman Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1998/05/12/4/9.html
  8. Baron, Kupido Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1998/05/07/2/46.html
  9. Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005