Scheeliet

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Scheeliet
Scheelite, quartz 1.JPG  
Scheeliet op kwarts 
Formule CaWO4 
Onsuiwerhede Mo,Nb, Ta 
Nickel-Strunz (10) 7.GA.05  
Kleur taankleurig, goudgeel, kleurloos, wit[1] 
Streep wit 
Hardheid 4,5 - 5 (Mohs) 
Digtheid 6,1 g/cm3 
Dubbelbreking eenassig (+) 
RI-waardes nω = 1.918 - 1.921 nε = 1.935 - 1.938 
Ruimtegroep I4₁/a 
Strukturbericht-kode H4 
Eenheidsel a = 5.2429(3) Å, c = 11.3737(6) Å 
CaWO4.tif
* Lys van minerale
Fluorite, calcite, scheelite, quartz.jpg
Fluoriet, kalsiet, scheeliet en kwarts
Fluorite, calcite, scheelite, quartz sous UV.jpg
Dieselfde kristal onder UV-lig

Scheeliet is 'n mineraal met die chemiese formule CaWO4. Dit is 'n wolfram-erts. Een van sy kenmerke is dat dit blou fluoresseer onder UV-lig.

Scheeliet is genoem na die Sweede chemikus Karl Wilhelm Scheele (1742-1786) wat ook die element wolfram hieruit vrygestel het.

Dit kom in hornfels in kontak met metamorfe gesteentes, in graniet-pegmatiete en in epitermiese are voor. Dit vorm 'n oplossingsreeks met powelliet (CaMoO4).[2]

Kristalstruktuur[wysig | wysig bron]

Scheeliet se tetragonale struktuur is die argetipe van die strukturbericht-klassifikasie se H4-struktuur.[3]In hierdie struktuur het die wolframatoom ongeveer 'n tetraëdriese koördinasie deur suurstof en hierdie WO4-tetraëder vorm 'n wolframaatioon. Die kalsiumatome het 'n agtvoudige koördinasie en is omring deur 'n vervormde vierkante antiprisma van suurstofatome. Die wolframaatione deel net hoekpunte met die CaO8-antiprisma's. Die antiprima's deel rande met mekaar en vorm ovale ringe met ses lede rondom die wolframaatione.[4] Daar is talle wolframate en ander verbindings wat die scheeliet-tipe struktuur het.

Fase-oorgang[wysig | wysig bron]

Sintetiese enkelkristalle van scheeliet kan m.b.v. die Czochralski-metode vervaardig word. Navorsing aan sintetiese scheeliet by hoë druk het uitgewys dat by 'n druk van 11,3 GPa 'n fase-oorgang plaasvind na die fergusoniet-struktuur wat van die tweede orde en daarmee volledig omkeerbaar is. Die nuwe struktuur het 'n laer monokliene struktuur. Die wolframaat-tetraëders vervorm effens, maar die groot verandering is in die kalsium-omringing. Twee van die agt suurstofatome verkry 'n baie groter afstand tot die kalsiumatoom en die omringing word effektief sesvoudig pleks van agtvoudig. Die vervorming vind vanweë die twee orde-aard van die oorgang geleidelik plaas. Sintetiese SrWO4-kristalle wat ook die H4-struktuur het, ondergaan dieselfde oorgang by 'n effens laer druk van 10,1 GPa.[5]

Verwysings[wysig | wysig bron]