Transvaalkolonie

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Transvaal Colony
Transvaalkolonie
Flag of Transvaal.svg
1877–1881
1902–1910
Flag of Transvaal.svg
Red Ensign of South Africa (1910-1912).svg

Flag of Transvaalkolonie

Vlag

Volkslied:
God Save the King (1902–1910)
God Save the Queen (1877–1881)
Ligging of Transvaalkolonie
Ligging van die Transvaalkolonie, ca. 1890
Hoofstad Pretoria
25°44′S 28°11′O / 25.733°S 28.183°O / -25.733; 28.183Koördinate: 25°44′S 28°11′O / 25.733°S 28.183°O / -25.733; 28.183
Taal/Tale Nederlands (geskryf), Afrikaans (gepraat), Engels (amptelik), Tswana, Zoeloe, Suid-Sotho
Godsdiens Nederduitse Gereformeerde Kerkfamilie, Anglikaanse Kerk
Regering Monargie
Monarg
 - 1902–1910 Edward VII
 - 1910 George V
Eerste minister
 - 1907–1910 Louis Botha
Goewerneur
 - 1902–1905 Alfred Milner
 - 1905–1910 William Palmer
Historiese tydperk Wedloop om Afrika
 - Stigting 12 April 1877
 - Konvensie van Pretoria 3 Augustus 1881
 - Verdrag van Vereeniging 31 Mei 1902
 - Stigting van die Unie van Suid-Afrika 31 Mei 1910
 - Stigting van die Transvaal-provinsie 31 Mei 1910
Bevolking
 - 1904[1] skatting 1 268 716 
Geldeenheid Pond sterling

Die Transvaalkolonie (Engels: Transvaal Colony) is 'n voormalige kolonie van die Verenigde Koninkryk wat tussen 1902 en 1910 bestaan het. Dit moet onderskei word van "Transvaal" wat so genoem is toe Theophilus Shepstone 'n soortgelyke gebied in 1877 geannekseer het. Daar is ook die provinsie van Suid-Afrika wat "Transvaal" genoem is. Dan kan mens die geografiese gebied wat noord van die Vaalrivier ook "Transvaal" noem.

Goudmyne. Lugfoto geneem deur Eduard Spelterini in Julie 1911.

Ingevolge die Verdrag van Vereeniging, onderteken deur die regering van die Zuid-Afrikaansche Republiek namens sy burgers, het hulle koning Edward VII as hul soewereine heerser erken. Hul gebied sou voortaan die Transvaalkolonie genoem word. In Junie 1902 is Sir Alfred Milner aangestel as goewerneur van die Transvaalkolonie. Die regeringstrukture is neergelê in 'n koninklike ope brief gedateer 23 September 1902. Ingevolge daarvan is 'n genomineerde uitvoerende- en wetgewenderaad in die lewe geroep.[2]

Boereleiers het in 1904 hul eie politieke party gestig en dit Het Volk genoem. Louis Botha is as leier verkies. Die party het selfregering vir die Transvaal bepleit.[3] In 1905 het William Waldegrave Palmer die goewerneur van die Transvaal geword.

Die Liberale Party in Brittanje het die 1906 verkiesing gewen. Hulle het nog dieselfde jaar selfregering ("responsible government") aan die Transvaal toegeken. Die wetgewende liggaam  sou uit twee kamers bestaan. Die "Legislative Council" sou 15 lede bevat en hulle sou deur die goewerneur aangewys word. Die "Legislative Assembly" sou 69 verkose lede hê. Volwasse blanke mans wat reeds ses maande in die kolonie woonagtig was, sou die stemreg hê. Daar sou 6 ministers wees en hulle moes natuurlik die vertroue van die "Legislative Assembly" geniet. Die amptelike taal van die parlement sou Engels wees, maar toesprake kon ook in Hollands gemaak word. Sekere magte is nietemin deur die goewerneur behou.[4]

Die verkiesing is in 1907 gehou. Het Volk het 37 van die 69 kiesafdelings verower en Louis Botha het eerste minister geword.

Die Transvaalkolonie het in 1910 deel van die Unie van Suid-Afrika geword.

Demografie[wysig | wysig bron]

Rasverdeling[wysig | wysig bron]

Bevolkingsgetalle volgens die 1904-sensus:[5]

Bevolkingsgroep Getal Persent
(%)
Swartes 937 127 73,79
Blankes 297 277 23,40
Bruines 24 226 1,90
Asiërs 11 321 0,89
Totaal 1 269 951 100,00

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (en) Census of the British empire. 1901”. Openlibrary.org: 1906. URL besoek op 30 September 2014.
  2. (en) Hahlo & Kahn, Union of South Africa, Juta & Company, Ltd, 1960, bl. 111.
  3. (en) Hahlo & Kahn, supra, bl. 111.
  4. (en) Hahlo & Kahn, supra, bl. 112
  5. (en) Smuts I: The Sanguine Years 1870–1919, W.K. Hancock, Cambridge University Press, 1962, bl. 219