Dertigjarige Oorlog

Dertigjarige Oorlog
Die inname van Maagdenburg in 1631
Datum 1618 – 1648 Ligging Europa (hoofsaaklik Duitsland) Resultaat Vrede van Wesfale Habsburg-superioriteit ingekort Opkoms van die Bourbon-dinastie Opkoms van die Sweedse Ryk as grootmagte Desentralisasie van die HRR Frans-Spaanse Oorlog tot 1659
Strydende partye
Protestantse State en Geallieerdes Swede Frankryk Boheme Denemarke-Noorweë (1625-1629) Sakse Verenigde Provinsies Rynse Palts Brunswyk-Lüneburg Engeland Skotland Brandenburg-Pruise Transsilvanië Zaporozhiese Cossack Ottomaanse Ryk	Rooms-Katolieke State en Geallieerdes Heilige Romeinse Ryk Katolieke Liga Oostenryk Beiere Spanje Denemarke-Noorweë (1643-1645)
Bevelvoerders
Gustav II Adolf (†) Johan Banér Lennart Torstenson Carl Gustaf Wrangel Carl X Gustav Lodewik XIII Kardinal Richelieu Marquis de Feuquieres (↑) Lodewik II de Bourbon Henri de la Tour d'Auvergne Frederik V Jindrich Matyas Thurn Christiaan I Christiaan I Bernhard van Sakse-Weimar Johann Georg I Maurice van Nassau Piet Pieterszoon Hein William van Nassau Frederik Hendrik Maarten Tromp Ernst Casimir Hendrik Casimir I George Villiers Alexander Leslie Gabriel Bethlen Ernst von Mansfeld Christiaan van Brunswick Bohdan Khmelnytsky	Johann Tserclaes (↑) Albrecht von Wallenstein Ferdinand II Ferdinand III Franz von Mercy (↑) Johann von Werth Gottfried Heinrich Graf zu Pappenheim Maximilian I Philip Count-Duke van Olivares Gonzalo Fernández de Córdoba Ambrogio Spinola Cardinal-Infante Ferdinand Gómez Suárez de Figueroa Fadrique de Toledo Antonio de Oquendo Francisco de Melo Diego Felipez de Guzmán
Sterkte
Totaal: 495 000 150 000 Swede 20 000 Dene 75 000 Nederlanders 100 000 Duitsers 150 000 Franse 6 000 Transsilvaniërs 20 000-30 000 Hongaarse soldate	TotaaL: 450 000 300 000 Spanjaarde 100 000-200 000 Duitsers ± 20,000 Hongaarse en Kroatiese kavallerie

Die Dertigjarige Oorlog (1618–1648) was een van die verwoestendste konflikte in Europese geskiedenis. Die oorlog is hoofsaaklik (dog nie uitsluitlik) in Duitsland geveg en het met tye die meeste lande van Europa betrek. Seeoorlogvoering het ook oor die seë gereik en die koloniale vorming van toekomstige nasies beïnvloed.

Die oorsprong van die konflik en die doele van die deelnemers is ingewikkeld en daar kan nie na één spesifieke geval verwys word as die hoofrede vir die geveg nie. Die oorlog was oorspronklik geveg as 'n godsdienstige konflik tussen Protestante en Katolieke in die Heilige Romeinse Ryk, alhoewel geskille oor die interne politiek en balans van mag binne-in die Ryk ook 'n belangrike rol gespeel het. In hierdie fase het die oorlog 'n voortsetting geword van die Bourboun-Habsburg-wedywering vir Europese politieke superioriteit, wat weer gelei het tot verdere oorlogvoering tussen Frankryk en die Habsburg-magte, met minder klem op godsdiens.

Een van die grootste impakte van die Dertigjarige Oorlog was die uitgebreide verwoesting van algehele streke; tallose gebiede is uitgetrap deur plunderende troepe. Die bevolkings van die Duitse state, die Lae Lande en Italië het aansienlik afgeneem as gevolg van voorvalle van hongersnood en siekte, terwyl vegtende magte bankkrotskap in die gesig gestaar het.

In die 17de eeu was daar van leërs verwag om hul fondse grotendeels te verkry uit buit of huldeblyke (wat afgedwing is in die gebiede waar hulle gestasioneer is). Hierdie metode het 'n soort wetteloosheid aangemoedig, wat 'n swaar las vir inwoners van die beleërde gebiede was. Die Dertigjarige Oorlog is amptelik beëindig met die verdrae van Osnabrück en Münster, as deel van die groter Vrede van Wesfale.