Bokwark

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
(Aangestuur vanaf Bo-kwark)
Spring na: navigasie, soek

Die bokwark of t-kwark (simbool: t, van die Engelse top quark) is die swaarste van al die kwarke, ’n soort elementêre deeltjie, en ’n hoofbestanddeel van materie. Nes ander kwarke is die bokwark ’n elementêre fermion wat al vier fundamentele kragte: swaartekrag, elektromagnetisme, swak kernkrag en sterk kernkrag ervaar. Die antideeltjie van die bokwark is die anti-bokwark (of anti-bo), waarvan sekere eienskappe dieselfde magnitude maar teenoorgestelde teken het. Bokwarke het ’n spin van +12,[1] 'n elektriese lading van +23 e[2] en ’n massa van 172,9±1,5 GeV/c2.[3]

Die bokwark was eers in die Standaardmodel, wat in die 1970's ontwikkel is, voorgestel. Dit is die swaarste kwark en is in 1995 waargeneem met behulp van die D0-detektor en die CDF-detektor in Fermilab se Tevatron-versneller. Die bo-kwak is vervaardig in die natuur in die termosfeer wanneer kosmiese bestraling met ione bots. Op die oomblik is slegs die energie van die Tevatron-versneller en CERN se Groot Hadronversneller hoog genoeg om bokwarke in 'n laboratorium te produseer.[4]

Die bokwark se wisselwerking is hoofsaaklik deur die sterk krag gedryf waar kwarks in pare geproduseer is, naamlik 'n bokwark en 'n anti-bokwark. Wanneer die bokwark se wisselwerking deur die swak krag gedryf is, word enkele kwarks geproduseer. Kwarks verval byna uitsluitlik tot ’n W-boson en ’n onderkwark (99,8%), maar dit kan ook soms in ’n W-boson en ’n vreemdkwark (0,17%) of in ’n W-boson en ’n afkwark (0,007%) verval. Volgens die Standaardmodel is sy leeftyd rofweg 5×10−25 s.[5][4] Dit is 20 keer korter as die tyd vir sterk wisselwerkings en daarom vorm hulle nie hadrone nie – dit bied wetenskaplikes dus ’n unieke geleentheid om ’n "naakte" kwark te sien. (Alle ander kwarke kan net in hadrone gevind word.)

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. C.R. Nave. "Quarks". HyperPhysics. Department of Physics and Astronomy, Georgia State University. Verkry op 2014-06-20. 
  2. S. Willenbrock (2003). “The Standard Model and the Top Quark”, In H.B Prosper and B. Danilov (red.): Techniques and Concepts of High-Energy Physics XII, NATO Science Series. Kluwer Academic. p. 1–41. ISBN 1-4020-1590-9. 
  3. K. Nakamura et al. (Particle Data Group) (2011). "PDGLive Particle Summary 'Quarks (u, d, s, c, b, t, b', t', Free)'" (PDF). Particle Data Group. Verkry op 2011-08-08. 
  4. 4,0 4,1 "Evidence for production of single top quarks and first measurement of". Fermilab. 2006. Verkry op 2014-06-20.  Text "V_tb" ignored (help); Text ": Plain English Summary " ignored (help)
  5. A. Quadt (2006). “Top quark physics at hadron colliders”. European Physical Journal C 48 (3): 835–1000. doi:10.1140/epjc/s2006-02631-6.

Crystal txt.png Hierdie artikel is oorspronklik vertaal uit die Engelse Wikipedia