Galaktiese filament

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Die heelal binne 500 miljoen ligjare van die Aarde af wat die naaste galaktiese mure aandui.

Galaktiese filamente (ook genoem superswermkomplekse, groot mure of groot aantrekkers)[1][2] is die grootste bekende strukture in die waarneembare heelal. Hulle is massiewe, stringagtige formasies met ’n tipiese lengte van 50 tot 80 megaparsek wat die grense skep tussen groot leemtes in die heelal.[3] Filamente bestaan uit sterrestelsels wat deur swaartekrag gebind word; dele waar ’n groot aantal stelsels baie na aan mekaar lê (in kosmiese terme) word superswerms genoem.

Die ontdekking van strukture groter as superswerms het in die 1980's begin. In 1987 het die sterrekundige R. Brent Tully van die Universiteit van Hawaii se Sterrekunde-instituut waargeneem wat hy die "Pisces-Cetus-superswermkompleks" genoem het. In 1989 is die Groot Muur ontdek,[4] gevolg deur die Groot Muur van Sloan in 2003.[5] Op 11 Januarie 2013 het navorsers onder leiding van Roger Clowes van die Universiteit van Sentraal-Lancashire die ontdekking aangekondig van ’n groot kwasargroep, die U1.27, wat voorheen ontdekte filamante verdwerg het met sy grootte.[6] In November 2013 het sterrekundiges danksy gammaflitse die Groot Muur in Hercules-Corona Borealis, ’n moontlike enorme filament, ontdek. As dit bestaan, sal dit meer as 10 miljard ligjare lank wees.[7][8][9]

Lys[wysig | wysig bron]

Drie soorte galaktiese filamente word onderskei:

Filamente[wysig | wysig bron]

Hul lang en kort as is min of meer ewe lank.

Mure[wysig | wysig bron]

Dié soort galaktiese filamente se lang as is aansienlik langer as die kort as.

Groot kwasargroepe[wysig | wysig bron]

Dit is proto-superswermkomplekse en van die grootste strukture bekend.[23]

Sien ook[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. R.G.Clowes; "Large Quasar Groups – A Short Review"; 'The New Era of Wide Field Astronomy', ASP Conference Series, Vol. 232.; 2001; Astronomical Society of the Pacific; ISBN 1-58381-065-X ; Bibcode2001ASPC..232..108C
  2. Boris V. Komberg, Andrey V. Kravtsov, Vladimir N. Lukash; "The search and investigation of the Large Groups of Quasars"; arΧiv:astro-ph/9602090 ; Bibcode1996astro.ph..2090K ;
  3. Bharadwaj, Somnath; Bhavsar, Suketu; Sheth, Jatush V. The Size of the Longest Filaments in the Universe. Astrophys.J. 606 (2004) 25-31
  4. M. J. Geller & J. P. Huchra, Science 246, 897 (1989).
  5. Sky and Telescope, "Refining the Cosmic Recipe", 14 November 2003
  6. Wall, Mike (2013-01-11). "Largest structure in universe discovered". Fox News. 
  7. (2014) “Possible structure in the GRB sky distribution at redshift two”. Astronomy & Astrophysics 561: id.L12. doi:10.1051/0004-6361/201323020. Besoek op 24 Januarie 2014.
  8. Horvath I., Hakkila J., and Bagoly Z. (2013). “The largest structure of the Universe, defined by Gamma-Ray Bursts”. 7th Huntsville Gamma-Ray Burst Symposium, GRB 2013: paper 33 in eConf Proceedings C1304143 1311: 1104.
  9. Klotz, Irene (2013-11-19). "Universe's Largest Structure is a Cosmic Conundrum". discovery. Besoek op 2013-11-22. 
  10. The Astronomical Journal, 115:1745-1777, 1998 Mei; The Star Formation Properties Of Disk Galaxies: Hα Imaging Of Galaxies In The Coma Supercluster
  11. 'Astrophysical Journal', Part 1 (0004-637X), vol. 299, 1 Desember 1985, bl. 5-14. "A possible 300 megaparsec filament of clusters of galaxies in Perseus-Pegasus" 12/1985 Bibcode1985ApJ...299....5B
  12. 'The Astrophysical Journal Supplement Series', vol. 121, uitg. 2, ble. 445-472. "Photometric Properties of Kiso Ultraviolet-Excess Galaxies in the Lynx-Ursa Major Region" 04/1999 Bibcode1999ApJS..121..445T
  13. Nasa, Giant Galaxy String Defies Models Of How Universe Evolved, 7 Januarie 2004
  14. 'The Astrophysical Journal', vol. 602, uitg. 2, ble. 545-554. The Distribution of Lyα-Emitting Galaxies at z=2.38 02/2004 Bibcode2004ApJ...602..545P doi:10.1086/381145
  15. 15,0 15,1 Chin. J. Astron. Astrophys. vol. 6 (2006), No. 1, 35–42 PDF-dokument
  16. 'Scientific American', vol. 280, No. 6, bl. 30-37 PDF-dokument 06/1999 Bibcode1999SciAm.280f..30L
  17. 17,0 17,1 17,2 Unveiling large-scale structures behind the Milky Way. Astronomical Society of the Pacific Conference Series, vol. 67; Proceedings of a workshop at the Observatoire de Paris-Meudon; 18–21 Januarie 1994; San Francisco: Astronomical Society of the Pacific (ASP); c1994; red. Chantal Balkowski en R.C. Kraan-Korteweg, bl. 21 ; Visualization of Nearby Large-Scale Structures ; Fairall, A.P., Paverd, W.R., & Ashley, R.P. ; 1994ASPC...67...21F
  18. 18,0 18,1 18,2 18,3 'Astrophysics and Space Science', vol. 230, uitg. 1-2, bl. 225-235 Large-Scale Structures in the Distribution of Galaxies 08/1995 Bibcode1995Ap&SS.230..225F
  19. World Science, Wall of galaxies tugs on ours, astronomers find 19 April 2006
  20. 'The Astronomical Journal', vol. 120, uitg. 5, bl. 2331–2337. B3 0003+387: AGN-Marked Large-Scale Structure at Redshift 1.47? 11/2000 Bibcode2000AJ....120.2331T doi:10.1086/316827
  21. FermiLab, Astronomers Find Wall of Galaxies Traversing the Hubble Deep Field, DARPA, 24 Januarie 2000
  22. 'The Astronomical Journal', vol. 119, uitg. 6, bl. 2571–2582 ; QSOS and Absorption-Line Systems surrounding the Hubble Deep Field ; 06/2000 ; doi:10.1086/301404 ; Bibcode2000AJ....119.2571V ;
  23. 23,0 23,1 Clowes, Roger G.; Harris, Kathryn A.; Raghunathan, Srinivasan; Campusano, Luis E.; Soechting, Ilona K.; Graham, Matthew J.; "A structure in the early universe at z ~ 1.3 that exceeds the homogeneity scale of the R-W concordance cosmology"; Bibcode2012arXiv1211.6256C ; doi:10.1093/mnras/sts497 ; Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 11 Januarie 2013
  24. ScienceDaily, "Biggest Structure in Universe: Large Quasar Group Is 4 Billion Light Years Across", Royal Astronomical Society, 11 Januarie 2013 (besoek op 13 Januarie 2013)

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]

Verdere leesstof[wysig | wysig bron]

  • arXiv, PDF-dokument, Kevin A. Pimbblet, 14 Maart 2005
Sterrestelsels
Soorte stelsels   Elliptiese sterrestelselLensvormige sterrestelselSpiraalsterrestelselOnreëlmatige sterrestelselDwergsterrestelselSteruitbarsting-sterrestelselDonker sterrestelsel
Strukture   Supermassiewe swartkolkGalaktiese uitbultingStaafSkyfSpiraalarmGalaktiese haloInterstellêre mediumKwasar
Interaktiewe stelsels   SterrestroomAktiewe sterrestelselInteraktiewe sterrestelselSatelliet-sterrestelselSterrestelselswermSuperswermGalaktiese filamentGroot kwasargroep