Supermassiewe swartkolk
’n Supermassiewe swartkolk is ’n swartkolk met ’n massa van tussen 105 en 1010 sonmassas. Wetenskaplikes is oortuig daarvan daar is supermassiewe swartkolke in die middel van die meeste sterrestelsels, ook ons eie Melkweg.
Vorming
[wysig | wysig bron]Hoe supermassiewe swartkolke vorm, is nog onduidelik. Astrofisici stem saam dat wanneer ’n swartkolk in die middel van ’n sterrestelsel voorkom, dit kan groei deur materie aan te trek en met ander swartkolke saam te smelt. Die vorming van gewone (stergrootte) swartkolke wat ontstaan nadat ’n ster ingeplof het, is wyd bestudeer en deur waarnemings bevestig.
Dit lyk egter of daar ’n gaping tussen stellêre en supermassiewe swartkolke is. Eersgenoemde word gevorm wanneer ’n ster die einde van sy leeftyd bereik en kan tot sowat 33 sonmassas wees. Die minimum grootte van ’n supermassiewe swartkolk is ’n paar honderdduisend sonmassas. Dit lyk of daar baie min swartkolke tussen hierdie uiterstes voorkom, wat daarop dui dat hulle op verskillende maniere gevorm word. Daar is ook aanduidings dat supermassiewe swartkolke redelik vroeg in die heelal ontstaan het, toe dit minder as ’n miljard jaar oud was. Sommige sterrekundiges verwys na swartkolke groter as 5 miljard sonmassas as ultramassiewe swartkolke,[3] maar die term word nie algemeen gebruik nie. Moontlike voorbeelde sluit in die swartkolke in die kern van TON 618, NGC 6166, ESO 444-46 en NGC 4889;[4] hulle is van die grootste swartkolke bekend.
Sterrekundiges is seker daarvan ’n supermassiewe swartkolk kom in die middel van die Melkweg voor.[5] Dit is sowat 26 000 ligjare van ons sonnestelsel af, in ’n streek genaamd Sagittarius A*.
Verwysings
[wysig | wysig bron]- ↑ Oldham, L. J.; Auger, M. W. (Maart 2016). "Galaxy structure from multiple tracers - II. M87 from parsec to megaparsec scales". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 457 (1): 421–439. arXiv:1601.01323. Bibcode:2016MNRAS.457..421O. doi:10.1093/mnras/stv2982.
- ↑ https://www.theguardian.com/science/2019/apr/10/black-hole-picture-captured-for-first-time-in-space-breakthrough
- ↑ Natarajan, Priyamvada; Treister, Ezequiel (2009). "Is there an upper limit to black hole masses?". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 393 (3): 838–845. arXiv:0808.2813. Bibcode:2009MNRAS.393..838N. doi:10.1111/j.1365-2966.2008.13864.x. S2CID 6568320.
- ↑ "Massive Black Holes Dwell in Most Galaxies, According to Hubble Census". HubbleSite.org (in Engels). Besoek op 21 Augustus 2022.
- ↑ Henderson, Mark (2008). "Astronomers confirm black hole at the heart of the Milky Way" (in Engels). Londen: Times Online. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 16 Desember 2008. Besoek op 17 Mei 2009.
Skakels
[wysig | wysig bron]
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
