Reg

Regstelsels van die wêreld.

Die reg is al die reëls in 'n samelewing wat deur bevoegde owerhede neergelê is om die gedrag van en verhouding tussen regsubjekte te reguleer deur middel van strawwe wat daarop gemik is om afwykende gedrag en versteurde verhoudings reg te stel.

Daar bestaan verskille in die benadering tot regspleging in die Engelse wêreld en dié van kontinentale Europa. Die kontinentale reg is hoofsaaklik gebaseer op gekodifiseerde reg, wat beteken dat die grootste deel van die reg vasgelê is in die wet ("Statutêre reg"). Die regter word hier tradisioneel gesien as die persoon wat die teks van die wet interpreteer en toepas, maar self maak hy geen regsreëls nie. Dit staan in teenstelling met die Engelse reg waar die regspraak ook bydra tot die skep van regspresedente en sodoende bydra tot die regstelsel – 'n stelsel wat bekend staan as die "gemenereg"-stelsel.

Etimologie

Die Afrikaanse woord reg kom, soos die Nederlandse recht en die Duitse Recht, van 'n Germaanse stam wat "reguit" of "wat reg is" beteken en dieselfde oorsprong as die woord regtig en die Latynse rectus ("reguit") het. Die Engelse law kom daarteenoor van die Oud-Noorse lǫg, waarvan die enkelvoud lag "iets wat neergelê of vasgestel is" beteken het.

Kodifisering van die reg

Reg is die formele kodifisering van gebruike wat aanvaarding as die afdwingbare norm in 'n samelewing bereik het. Hierdie aanvaarding word in die moderne samelewing versnel deur die bestaan van wetgewende liggame wat hul ten doel stel om die wette toe te pas.

Die kodifisering van die wet behels die wetgewing en regulasies van statute asook die bylê van geskilpunte. In die privaatregstelsel is die kodifisering 'n poging om die wet volgens fundamentele etiese beginsels te struktureer om sodoende 'n gevoel van orde en eenvoud te skep waar elke lid van die samelewing die wet kan verstaan en nie net die universiteitsopgeleide regsgeleerdes nie. Om die wet in eenvoudige en verstaanbare taal neer te skryf sodat die leek, sonder enige spesiale onderrig, dit kan verstaan, is die enigste manier waarop redelikerwys van mense verwag kan word om dit te gehoorsaam. Dan sal diegene wat die regsewewig versteur, dit aanvaar as hulle die gevolge van hulle dade moet dra.

Bogenoemde oorvleuel met die idee van 'n formele sosiale regstaal soos verstaan word in etiek. Dit mag dalk verstaanbaar wees vir die opgevoede leek maar dalk nie vir Jan Alleman nie. Dit mag byvoorbeeld makliker wees om die idee van presedent (sien ook stare decisis) te verduidelik as die begrip van die redelike persoon, maar dit is baie moeiliker om te verduidelik waarom presedent regverdig is teenoor 'n persoon sonder hoër onderwysopleiding.

Verdere bespreking

Die meeste wette en regstelsels — in die Westerse wêreld — is grootliks dieselfde ten opsigte van die kerntemas, wat spruit uit soortgelyke waardes en sosiale, ekonomiese en politieke omstandighede, en verskil minder in wese as in die tegniese terminologie en prosedures wat gebruik word.

Een van die fundamentele ooreenkomste tussen die verskillende regstelsels is dat vir die wet om algemeen aanvaar en nagekom te word, dit openbaar, effektief en geldig moet wees in die sin dat dit beskikbaar moet wees vir die gewone burger in plekke of middelle waarvan hy kennis dra. Verder moet daar maniere wees om die toepassing daarvan te verseker en moet dit deur middel van 'n formele prosedure deur 'n erkende gesaghebbende instansie uitgereik word.

In die konteks van die meeste regstelsels word wette uitgevaardig deur die prosesse van grondwet stigting, grondwet veranderinge, wetgewing, uitvoerende gesagsbevel, regulasies en hofbeslissing; binne gemeneregsgebiede speel laasgenoemde 'n belangrike rol in die vaslegging van addisionele wetlike regulasies.

"De facto"-wette kan egter ook ontstaan deur gebruike en tradisies. (Sien Gewoontereg; Anargiese reg.)

Die reg het ook 'n antropologiese dimensie. Om 'n regskultuur te hê, moet mense in 'n samelewing leef waar 'n regering bestaan wie se gesag moeilik is om te vermy en wat algemeen as wettig erken word. Mense sien af van weerwraak en eiegeregtigheid en kies eerder om hulle griewe voor die regering en sy agente vir beslegting te bring en vertrou dat die strawwe dienooreenkomstig afgedwing sal word.

Hierdie gedrag staan in kontras met 'n kultuur van eer, waar respek vir mense en groepe spruit uit die vrees vir wraak wat hulle, buite verhouding met die oortreding, kan neem as hulle persoon, eiendom of regte nie gerespekteer word nie. 'n Regskultuur moet onderhou word. Dikwels word die kultuur ondermyn deur 'n afnemende respek vir die reg, hetsy deur 'n swak regering wat nie in staat is om sy gesag uit te oefen nie, of deur die swaar las van 'n poging om gedrag te verbied wat algemeen in 'n kultuur of sub-kultuur voorkom. Wanneer die regskultuur dan agteruitgaan, bestaan daar die sterk moontlikheid dat 'n kultuur gebaseer op eer sal ontstaan om dié se plek in te neem.

Daar is verskeie onderskeibare wette en regstradisies en elke regsgebied het sy eie stel wette en regstelsel. Individueel gekodifiseerde wette staan bekend as statute en die versameling van wette wat op 'n onderwerp van toepassing is en sy oorsprong in een bron het, word gewoonlik deur 'n spesifieke verwysing aangedui. (Bv. Romeinse reg, Gemenereg en strafreg.)

Regsfilosofie

Die filosofie van die reg word gewoonlik die regsleer of jurisprudensie genoem. Normatiewe regsleer vra "wat behoort die reg te wees?", terwyl analitiese regsleer die vraag "wat is die reg?" stel.

Daar was al verskeie pogings om 'n algemeen aanvaarbare definisie van die reg te gee. Party skrywers meen dat so 'n definisie nie moontlik is nie, en Glanville Williams het aangevoer dat die betekenis van die woord "reg" van die verband afhang waarin dit gebruik word. Een definisie is dat die reg 'n stelsel reëls en riglyne is wat deur sosiale instellings afgedwing word om gedrag te reguleer. In The Concept of Law voer H. L. A. Hart aan dat die reg 'n "stelsel van reëls" is; vir John Austin was die reg "die bevel van 'n soewerein, gerugsteun deur die dreiging van 'n sanksie"; Ronald Dworkin beskryf dit as 'n "vertolkende begrip" wat op geregtigheid gerig is; en Joseph Raz sien die reg as 'n "gesag" wat tussen mense se belange bemiddel. Oliver Wendell Holmes het die reg gedefinieer as "die voorspellings van wat die howe in werklikheid sal doen, en niks meer aanmatigend nie". Thomas van Aquino voer in sy Verhandeling oor die wet aan dat die reg 'n redelike ordening van dinge is wat op die algemene welsyn gerig is en deur diegene afgekondig word wat vir die gemeenskap verantwoordelik is.

Definisies van die reg laat dikwels die vraag ontstaan in watter mate die reg moraliteit insluit. John Austin se utilitaristiese antwoord was dat die reg bestaan uit "bevele, gerugsteun deur die dreiging van sanksies, van 'n soewerein aan wie mense gewoond is om gehoorsaam te wees". Natuurregdenkers soos Jean-Jacques Rousseau voer daarteenoor aan dat die reg wesenlik morele en onveranderlike natuurwette weerspieël. Die begrip natuurreg het in die antieke Griekse filosofie saam met en in verband met die begrip geregtigheid ontstaan en het deur die geskrifte van Thomas van Aquino weer in die hoofstroom van die Westerse denke gekom. Hugo Grotius, die grondlegger van 'n suiwer rasionalistiese stelsel van natuurreg, het aangevoer dat die reg sowel uit 'n sosiale drang – soos Aristoteles aangedui het – as uit die rede ontstaan. Immanuel Kant het gemeen dat 'n morele imperatief vereis dat wette gekies word "asof hulle as universele natuurwette moet geld", terwyl Jeremy Bentham en sy student Austin, in die voetspore van David Hume, geargumenteer het dat dié denke die "is" en die "behoort" met mekaar verwar – die grondslag van die regspositivisme, waarvolgens die werklike reg heeltemal van moraliteit geskei is.

Die regstaat

Nou verwant aan die vraag na die aard van die reg is dié van die regstaat: die beginsel dat almal, ook die owerheid self, aan die reg onderworpe is en dat mag nie willekeurig uitgeoefen mag word nie. In die formele opvatting daarvan gaan dit veral om die eienskappe van die reg self – dat reëls algemeen, openbaar, duidelik, vooruit bekend en nie terugwerkend moet wees nie, en dat onafhanklike howe hulle toepas. Die Engelse regsgeleerde A. V. Dicey het in die 19de eeu drie kenmerke uitgesonder: die afwesigheid van willekeurige mag, die gelykheid van almal voor die gewone reg, en die feit dat die grondbeginsels van die Engelse grondwet uit die beslissings van die howe voortvloei. Die materiële opvatting voeg daarby dat die reg ook bepaalde inhoudelike eise moet nakom, soos die eerbiediging van menseregte. Die Verenigde Nasies omskryf die regstaat as 'n beginsel waarvolgens alle persone, instellings en entiteite, ook die staat self, aan wette onderworpe is wat openbaar afgekondig, gelyk toegepas en onafhanklik beslis word.

Geskiedenis

Die Kode van Hammurabi is een van die vroegste wetskodes, uit die antieke Babilon

Die geskiedenis van die reg is nou aan die ontwikkeling van die beskawing verbonde. Die reg van Antieke Egipte, wat tot 3000 v.C. terugdateer, was op die begrip Maät gegrond en is deur tradisie, retoriese voordrag, sosiale gelykheid en onpartydigheid gekenmerk. Teen die 22ste eeu v.C. het die Sumeriese heerser Ur-Nammu die eerste wetskode opgestel, wat uit kasuïstiese stellings ("as ... dan ...") bestaan het. Omstreeks 1760 v.C. het koning Hammurabi die Babiloniese reg verder ontwikkel deur dit te kodifiseer en in klip te laat inskryf; hy het verskeie afskrifte van sy kode as klipstèles deur die hele koninkryk laat opstel sodat die hele publiek dit kon sien.

Die klein Griekse stadstaat Athene was van omtrent die 8ste eeu v.C. die eerste samelewing wat op die breë insluiting van sy burgery gegrond was, hoewel vroue en slawe uitgesluit is. Athene het geen regswetenskap of enkele woord vir "reg" gehad nie, maar het op 'n driedeling tussen goddelike reg (thémis), menslike besluit (nómos) en gewoonte (díkē) gesteun. Die Romeinse reg is sterk deur die Griekse filosofie beïnvloed, maar beroepsjuriste het die fyn reëls daarvan ontwikkel. Oor die eeue tussen die opkoms en die verval van die Romeinse Ryk is die reg by veranderende samelewingsomstandighede aangepas en onder Theodosius II en Justinianus I omvattend gekodifiseer.

Hoewel die kodes gedurende die vroeë Middeleeue deur gewoonte en regspraak vervang is, is die Romeinse reg omstreeks die 11de eeu herontdek toe middeleeuse regsgeleerdes die Romeinse kodes begin navors en hulle begrippe by die kanonieke reg aangepas het, wat die ius commune laat ontstaan het. In middeleeuse Engeland het die koninklike howe 'n liggaam van presedente ontwikkel wat later die gemenereg geword het. 'n Europa-wye handelsreg is gevestig sodat handelaars onder gemeenskaplike standaarde kon handel dryf eerder as onder die versplinterde plaaslike regstelsels; dié handelsreg, 'n voorloper van die moderne kommersiële reg, het die vryheid om te kontrakteer en die vervreembaarheid van eiendom beklemtoon. Met die opkoms van die nasionalisme in die 18de en 19de eeu is dit in die plaaslike reg van die state opgeneem onder nuwe siviele kodes, waarvan die Napoleontiese en die Duitse kode die invloedrykste geword het.

Antieke Indië en China verteenwoordig afsonderlike regstradisies met hulle eie skole van regsteorie en -praktyk. Die Arthashastra en die Manusmriti was grondliggende verhandelinge in Indië. Met die Moslemverowerings in die Indiese subkontinent is die sjaria deur die Moslemsultanate en -ryke gevestig, en in Indië is sowel die Hindoe- as die Islamitiese regstradisie deur die gemenereg verdring toe die land deel van die Britse Ryk geword het. Japan was die eerste land wat sy regstelsel volgens Westerse lyne begin moderniseer het, deur dele van die Franse maar hoofsaaklik van die Duitse burgerlike wetboek in te voer, en die tradisionele Chinese reg het in die laaste jare van die Tjingdinastie eweneens vir verwestersing plek gemaak.

Regstelsels

Regstelsels word oor die algemeen tussen siviele-reg- en gemeneregstelsels verdeel, met godsdienstige reg as 'n derde soort. Moderne navorsers voer aan dat die belang van dié onderskeid geleidelik afgeneem het: die talle regsoorplantings wat vir die moderne reg kenmerkend is, het meegebring dat baie kenmerke wat tradisioneel met die een of die ander stelsel verbind is, nou gedeel word. Watter stelsel in 'n bepaalde land geld, word dikwels deur sy geskiedenis, sy bande met ander lande of sy aansluiting by internasionale standaarde bepaal, en die bronne wat 'n regsgebied as gesaghebbend en bindend aanvaar, is die bepalende kenmerk van enige regstelsel.

Siviele reg

Die eerste bladsy van die Franse Code Civil van 1804

Die siviele reg is die stelsel wat vandag in die meeste lande ter wêreld gebruik word. Hierin word hoofsaaklik wetgewing – veral kodifikasies in grondwette of statute – en gewoonte as gesaghebbend erken. Moderne siviele stelsels stam in wese van die wetskodes af wat die Bisantynse keiser Justinianus I in die 6de eeu uitgereik het en wat in die 11de eeu in Italië herontdek is. Tussen 529 en 534 n.C. het Justinianus die Romeinse reg gekodifiseer en gekonsolideer, sodat net omtrent 'n twintigste van die vroeëre massa regstekste oorgebly het; dié versameling het as die Corpus Iuris Civilis bekend geword. Wes-Europa het intussen op 'n mengsel van die Theodosiaanse kode en Germaanse gewoontereg gesteun tot die Justiniaanse kode herontdek is, waarna geleerdes aan die Universiteit van Bologna dit gebruik het om hulle eie reg te vertolk. In die 19de eeu het sowel Frankryk met die Code Civil as Duitsland met die Bürgerliches Gesetzbuch hulle kodes gemoderniseer, en dié twee kodes het nie net die reg van kontinentale Europa nie, maar ook die Japanse en Koreaanse tradisies sterk beïnvloed. 'n Sentrale leerstuk in die kontinentale denke, wat uit die Duitse regsleer kom, is dié van die Rechtsstaat: dat almal, en veral regerings, aan die reg onderworpe is.

Gemenereg en billikheid

Die Kanselaryhof in Londen, waaruit die billikheidsreg ontwikkel het

In gemeneregstelsels word hofbeslissings uitdruklik as reg erken op gelyke voet met wetgewende statute en uitvoerende regulasies. Die leerstuk van presedent, of stare decisis ("om by beslissings te staan"), beteken dat die beslissings van hoër howe die laer howe bind sodat soortgelyke sake soortgelyke uitkomste bereik. In siviele stelsels is die wetgewende statute daarteenoor gewoonlik uitvoeriger en die hofbeslissings korter, omdat die regter net oor 'n enkele saak beslis en nie 'n redenasie neerlê om toekomstige howe te rig nie.

Die gemenereg het in Engeland ontstaan en is deur bykans elke land wat ooit aan die Britse Ryk verbonde was, oorgeërf – met uitsonderings soos Malta, Skotland, die Amerikaanse staat Louisiana en die Kanadese provinsie Quebec. In middeleeuse Engeland het die reg van graafskap tot graafskap gewissel en uiteenlopende stamgewoontes weerspieël; die begrip van 'n gemene reg het onder Hendrik II in die laat 12de eeu ontwikkel, toe hy regters aangestel het met die bevoegdheid om 'n regstelsel te skep deur die reg te verenig.

Godsdienstige reg

Godsdienstige reg is reg wat op heilige skrifte gegrond is. Die kanonieke reg van die Katolieke Kerk is een van die oudste nog werkende regstelsels ter wêreld en het die ontwikkeling van die Europese reg diep beïnvloed. Die sjaria is die Islamitiese reg, wat uit die Koran en die tradisies van Mohammed afgelei word; dit geld in verskillende mate in 'n aantal lande, soms naas siviele of gemeneregstelsels in gemengde stelsels. Sosialistiese regstelsels, wat in die Sowjetunie ontstaan het, gee weer voorkeur aan die administratiefreg bo private regte.

Regsmetodes

Daar word onderskei tussen metodes van regsredenering – die toepassing van die reg – en metodes van regsuitleg. Die eerste sluit die regsillogisme in, wat in siviele stelsels die botoon voer, die analogie, wat veral in gemeneregstelsels voorkom, en argumentatiewe teorieë wat in albei stelsels gebruik word. Die tweede bestaan uit verskillende reëls van uitleg, soos taalkundige, teleologiese en sistemiese uitleg, sowel as meer bepaalde reëls. Die regsprofessor Edward H. Levi het opgemerk dat "die grondpatroon van regsredenering redenering aan die hand van voorbeelde is" – dit wil sê deur die uitkomste in sake wat soortgelyke regsvrae opgelos het, met mekaar te vergelyk. Wette kan in sommige gevalle onbedoelde gevolge, verkeerde aansporings of teenproduktiewe uitwerkings hê. Jurimetrie is die formele toepassing van kwantitatiewe metodes, veral waarskynlikheidsleer en statistiek, op regsvrae.

Regsinstellings

Die Huis van Verteenwoordigers van Japan. Verkose parlemente maak wette namens die burgers.

Die hoofinstellings van die reg in geïndustrialiseerde lande is onafhanklike howe, verteenwoordigende parlemente, 'n verantwoordbare uitvoerende gesag, die weermag en die polisie, burokratiese organisasie, die regsberoep en die burgerlike samelewing self. John Locke in sy Twee verhandelinge oor die regering en die baron De Montesquieu in Die gees van die wette het 'n skeiding van magte tussen die wetgewende, die uitvoerende en die regsprekende gesag bepleit (die trias politica). Hulle beginsel was dat geen persoon al die magte van die staat aan hom moet kan toe-eien nie, in teenstelling met die absolutistiese teorie van Thomas Hobbes se Leviathan. Max Weber en ander het die denke oor die uitbreiding van die staat hervorm: die moderne militêre, polisiële en burokratiese mag oor die daaglikse lewe van gewone burgers stel besondere probleme van verantwoordbaarheid wat vroeër skrywers soos Locke of Montesquieu nie kon voorsien nie.

Die regbank

Die regbank bestaan uit 'n aantal howe wat die reg toepas en geskille besleg. Die meeste regstelsels het 'n hiërargie van howe, met 'n hooggeregshof of konstitusionele hof aan die spits, wat die finale gesag oor die uitleg van die reg het. Die onafhanklikheid van die regbank – dat regters sonder vrees vir of guns van die ander staatsgesagte kan beslis – word algemeen as 'n voorwaarde vir die regstaat beskou.

Wetgewer en uitvoerende gesag

'n Wetgewende liggaam is die instelling wat wette maak. In demokrasieë bestaan dit uit verkose verteenwoordigers, dikwels in twee kamers, en die wetsontwerpe wat dit aanvaar, word statute of wette genoem. Die uitvoerende gesag is die politieke leierskap van die staat: dit voer die wette uit, stel ondergeskikte wetgewing en regulasies op en verteenwoordig die staat in internasionale betrekkinge. In parlementêre stelsels is die uitvoerende gesag uit die wetgewer self saamgestel en aan die parlement verantwoordbaar, terwyl dit in presidensiële stelsels afsonderlik verkies word.

Polisie en burokrasie

Lede van die Suid-Afrikaanse Polisiediens. Die polisie is die vernaamste instelling wat die strafreg in die praktyk toepas.

Die polisie is die staatsdiens wat met die handhawing van openbare orde en die opsporing van misdaad belas is, en die weermag met die verdediging van die staat; albei se bevoegdhede word deur die reg omskryf en beperk. Die burokrasie – die staatsdiens – pas die reg in die daaglikse bestuur toe deur lisensies uit te reik, belasting in te vorder en regulasies af te dwing, en word self deur die administratiefreg gebind. Die gewoontes en praktyke van die regsberoep, wat gewoonlik uit prokureurs en advokate bestaan, is 'n belangrike deel van mense se toegang tot geregtigheid, terwyl die burgerlike samelewing na die sosiale instellings, gemeenskappe en verbintenisse verwys wat die politieke grondslag van die reg vorm.

Regsgebiede

Die Universele Verklaring van Menseregte van 1948, die grondslag van die internasionale menseregtereg

Die reg word tradisioneel in 'n aantal groot gebiede verdeel, hoewel die grense daartussen nie skerp is nie en 'n enkele saak dikwels verskeie gebiede raak.

Vertakkinge van die reg

Wat hier volg is nie 'n omvattende lys nie.

• Administratiefreg verwys na die versameling wette wat die burokratiese- en bestuursprosedures van 'n regsgebied beheer en word geadministreer deur die uitvoerende gesag van 'n staat; eerder as deur die wetgewende gesag (indien die gesag geskei is in terme van die trias politica leerstuk, in daardie regsgebied). Hierdie vertakking reguleer internasionale handel, vervaardiging, besoedeling, belasting en so meer. Dit word somtyds gesien as 'n onderafdeling van burgerlike reg en word ook publieke reg genoem aangesien dit bemoeid is met die regulering van openbare instansies.
• Gewysdes of presedente (hofuitsprake) reguleer hoe wette verstaan moet word deur middel van presedentskepping. Gewysdes word deur regsgeleerdes geïnterpreteer om die presedente wat in hofuitsprake geskep word en wat in die reg nagevolg gaan word, af te lei. Die primêre bron van gewysdes is die hooggeregshof.
• Privaatreg reguleer die verhoudinge tussen regsubjekte en kan die staat insluit. Voorbeelde sluit kontrakte en eise in. Ingevolge die privaatreg kan 'n persoon wie se regte geskend is, genoegdoening van 'n ander party eis. Waar geldelike skadevergoeding ontoereikend blyk te wees, mag 'n siviele hof ander remedies beskikbaar stel, soos om iemand te verbied om iets te doen of deur iemand se wetlike status formeel te verander (bv; skeisake).
• Kommersiële reg, dikwels beskou as deel van privaatreg dek besigheids- en handelsverhoudinge insluitende verkope en besigheidsentiteite.
• Gemenereg is afgelei van die Angel-Saksiese gewoontereg en is byvoorbeeld deur die eeue heen in Engelse howe ontwikkel en word ook regter-gemaakte wette genoem omdat die besluite van regters swaar beïnvloed en soms selfs gebind word deur die presedente wat regters in voorafgaande beslissings oor verwante aangeleenthede gemaak het.
• Strafreg is die versameling wette wat strafmaatreëls deur die regering reguleer (soos gevangenisskap en/of boetes) as vergelding vir misdade wat teen die sosiale orde gepleeg is.
• Internasionale reg beheer die verhoudinge tussen state of tussen burgers van verskillende state of internasionale organisasies. Die primêre bronne hier is gewoontereg en verdrae.
• Prosesreg is die reëls en regulasies wat in 'n regstelsel gevind word wat toegang tot regsinstansies soos die howe reguleer, insluitende die indien van private regsgedinge. Die behandeling van verweerders en veroordeeldes deur die openbare, kriminele regstelsel. Sake soos arrestasies, bewyse, geregtelike opdragte en pleidooie word deur die wette afgedwing.
• Sien verder ook die Bronne van die Suid-Afrikaanse Reg.

Grondwetlike reg

Die Grondwet van Indië, die langste geskrewe grondwet ter wêreld

Die grondwetlike reg handel oor die struktuur van die staat, die verhouding tussen sy gesagte en die fundamentele regte van die burgers. 'n Grondwet omskryf en beperk die bevoegdhede van die verskillende staatsgesagte en staan gewoonlik bo die gewone wetgewing, sodat 'n wet wat daarmee in stryd is, ongeldig verklaar kan word. Sommige grondwette is in 'n enkele dokument vervat, terwyl dié van lande soos die Verenigde Koninkryk uit 'n aantal wette, hofbeslissings en konvensies bestaan. Die meeste moderne grondwette bevat ook 'n handves van regte wat die individu teen die staat beskerm.

Straf- en privaatreg

'n Misdaad bestaan gewoonlik uit 'n verbode handeling saam met 'n bepaalde vorm van skuld – opset of nalatigheid – en dit is die staat, en nie die slagoffer nie, wat die oortreder vervolg; die maatstaf van bewys is boonop strenger as in siviele sake. In die privaatreg is die kontraktereg dié deel wat regsgevolg aan ooreenkomste gee wat vrywillig tussen partye gesluit is, terwyl die deliktereg – in gemeneregstelsels die tort-reg – 'n eis om skadevergoeding verleen aan iemand wat deur die onregmatige en skuldige optrede van 'n ander benadeel is, ook sonder enige voorafgaande ooreenkoms. Die eiendomsreg bepaal weer wat as saak of goed kan geld, hoe eiendomsreg oorgedra word en watter bevoegdhede die eienaar teenoor die wêreld het. In gemeneregstelsels het die billikheidsreg daarby remedies soos die trust ontwikkel, waar die een persoon goed ten behoewe van 'n ander hou, wat die streng reg aanvul.

Verdere gebiede

Die maatskappyreg reël die stigting, bestuur en ontbinding van regspersone soos maatskappye en die verhouding tussen aandeelhouers, direkteure en skuldeisers. Die arbeidsreg reguleer die driehoeksverhouding tussen werkgewer, werknemer en vakbond, met inbegrip van diensbeskerming, billike arbeidspraktyke en kollektiewe bedinging. Die menseregtereg beskerm die fundamentele regte van die individu, sowel binnelands as ingevolge internasionale verdrae. Binne die internasionale reg word onderskei tussen die openbare internasionale reg, wat die betrekkinge tussen state en internasionale organisasies reël, en die private internasionale reg, wat bepaal watter land se reg in 'n grensoorskrydende geskil geld en watter hof jurisdiksie het. Die bewysreg bepaal welke inligting 'n hof mag oorweeg en hoe dit voorgelê moet word.

Ander regsonderwerpe

Administratiefreg – Burgerregte – Kommersiële reg – Gewoontereg – Kontrakte – Grondwetlike reg – Koöperatiewe reg – Kriminele reg – Verkiesingsreg – Omgewingsreg – Billikheidsreg – Bewyse – Gesinsreg – Menseregte – Immigrasie – Intellektuele Goederereg – Agentskap – Arbeidswet – Militêre reg – Regspleging – Privaatreg – Eiendomsreg – Openbare gesondheidswet – Belastingwetgewing – Trusts en boedels – Kuberwet – Waterwet

Raakvlakke met ander vakgebiede

Die ekonomiese analise van die reg gebruik ekonomiese begrippe om regsreëls te verklaar en te evalueer, veral die aansporings wat hulle skep; die vakgebied is veral sedert die 1960's invloedryk in die studie van die eiendomsreg, die deliktereg en die mededingingsreg. Die regsosiologie ondersoek weer die reg as 'n sosiale verskynsel: hoe regsinstellings werklik funksioneer, wie toegang daartoe het en hoe die reg sosiale verhoudinge vorm en self daardeur gevorm word. Max Weber se onderskeid tussen tradisionele, charismatiese en rasioneel-wettige gesag bly een van die vertrekpunte van dié studieveld.

Die reg in Suid-Afrika

Die Suid-Afrikaanse reg is 'n gemengde of hibridiese stelsel wat elemente van sowel die siviele as die gemeneregtradisie bevat. Die grondslag daarvan is die Romeins-Hollandse reg wat die Nederlandse besetting van die Kaap die Goeie Hoop van 1652 af saamgebring het – die Romeinse reg soos dit in die Nederlande van die 17de en 18de eeu ontwikkel en deur skrywers soos Hugo Grotius en Johannes Voet uitgelê is. Ná die Britse oorname van die Kaap aan die begin van die 19de eeu is die Engelse reg in groot mate op die prosesreg, die bewysreg, die maatskappyreg en die kommersiële reg afgedruk, terwyl die Romeins-Hollandse beginsels in die privaatreg – die kontraktereg, die deliktereg en die eiendomsreg – behoue gebly het. Anders as in die siviele stelsels van Europa is die Suid-Afrikaanse privaatreg nooit in 'n kode vervat nie: dit bly ongekodifiseerde gemenereg wat deur die howe ontwikkel word, en soos in die gemeneregstelsels geld die leerstuk van presedent.

Die Grondwet van Suid-Afrika van 1996 is die hoogste reg van die land: enige wet of optrede wat daarmee onbestaanbaar is, is ongeldig. Die Handves van Regte in hoofstuk 2 daarvan bind die wetgewende, uitvoerende en regsprekende gesag sowel as, in bepaalde omstandighede, private persone. Die Konstitusionele Hof is sedert 2013 die hoogste hof in alle sake, met die Hoogste Hof van Appèl daaronder, gevolg deur die afdelings van die Hooggeregshof en die laer howe. Die Grondwet erken uitdruklik ook die inheemse gewoontereg, onderworpe aan die Grondwet self en aan wetgewing wat daarop betrekking het, sodat dié reg naas die gemenereg 'n selfstandige bron van die Suid-Afrikaanse reg is.

Die bronne van die Suid-Afrikaanse reg is dus die Grondwet, wetgewing, die regspraak van die howe, die gemenereg, die inheemse gewoontereg, ou gesaghebbende skrywers en – in 'n beperkte mate – gewoontes en internasionale reg. Sien verder Bronne van die Suid-Afrikaanse Reg.

Verdere leeswerk

• Cheyenne Way: Conflict & Case Law in Primitive Jurisprudence, Karl N. Llewellyn and E. Adamson Hoebel, University of Oklahoma Press, 1983, trade paperback, 374 pages, ISBN 0-8061-1855-5
• The Bilingual LSP Dictionary. Principles and Practice for Legal language, Sandro Nielsen, Gunter Narr Verlag 1994.
• Ander boeke deur Karl N. Llewellyn^{[dooie skakel]}

Eksterne skakels

• Law & Legal News & Reference Geargiveer 6 April 2019 op Wayback Machine
• Essentials of Law-Related Education. ERIC Digest.
• WorldLII – The World Legal Information Institute