Sponsdier

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Sponsdier
Tydperk: 635–0 m. jaar gelede
Ediacarium – tans
Aplysina archeri.
Wetenskaplike klassifikasie
Koninkryk: Animalia
Filum: Porifera
Grant, 1836
Klasse
  • Calcarea
  • Hexactinellida
  • Demospongiae
  • Homoscleromorpha
  • †Stromatoporoidea

Sponse of sponsdiere is die mees basale klade diere van die filum Porifera (betekenis: "spoordraers").[1] Hulle is veelsellige organismes van die subkoninkryk Parazoa, en hul lywe is vol porieë en kanale wat water daardeur laat sirkuleer.

Sponse het ongespesialiseerde selle wat in ander soorte selle kan verander en in die proses dikwels migreer tussen die hoof-sellae en die mesohyl (interne gelatienagtige stof). Sponse het nie senu-, verterings- of asemhalingstelsels nie. In plaas daarvan steun die meeste op die handhawing van ’n konstante watervloei deur hul lywe om kos en suurstof te kry en afvalstowwe te verwyder.

Oorsig[wysig | wysig bron]

Sponse in die water, onder meer geelbuissponse (Aplysina fistularis), persvaassponse (Niphates digitalis), rooikorssponse (Spiratrella coccinea) en grystousponse (Callyspongia-spesies).

Sponse stem met ander diere ooreen in die sin dat hulle meersellig en heterotroof (kan nie hul koolstofvoeding uit anorganiese verbindings trek nie) is, nie selwande het nie en spermselle vervaardig. Anders as ander diere het hulle nie ware weefsel, organe en liggaamsimmetrie nie. Die vorms van hul liggaam is aangepas vir die maksimum watervloei deur die sentrale opening, waar dit voedingstowwe deponeer. Die water verlaat weer die organisme deur ’n opening, die oskulum. Baie sponse het interne skelette van kollageenproteïen en/of sponsnaalde van kalsiumkarbonaat of silikondioksied. Alle sponse is onbeweeglike waterdiere. Hoewel sommige in varswater voorkom, is die meeste seewaterspesies.

Die meeste van die sowat 5 000 tot 10 000 bekende spesies leef van bakterieë en ander voedseldeeltjies in die water, maar sommige het fotosintetiese mikro-organismes as simbionte, en hierdie bondgenootskappe produseer dikwels meer kos en suurstof as wat dit gebruik. ’n Paar spesies wat in omgewings met min kos voorkom, het karnivore geword wat hoofsaaklik op klein skaaldiere aas.[2]

Die meeste spesies plant seksueel voort deur sperma in die water vry te stel om eiers te bevrug. Die eiers word by sommige spesies in die water vrygestel en by ander deur die "moeder" behou. Die bevrugte eiers bring larwes voort wat wegswem op soek na vasklouplek. Sponse kan ook voortplant deur deeltjies wat afbreek, maar dan moet dit die regte soort selle wees.

’n Paar spesies plant voort deur knopvorming. Wanneer toestande versleg, soos wanneer dit kouer word, kan baie varswaterspesies en ’n paar seesoorte gemmule voortbring; dit is "oorlewingspeule" van onbepaalde selle wat rustend bly todat toestande verbeter. Daaruit kan hele nuwe sponse voortkom, of dit kan die skelette van hul ouers rekoloniseer.[3]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. Pisani, Davide (15 Desember 2015). “Genomic data do not support comb jellies as the sister group to all other animals” (in en). Proceedings of the National Academy of Sciences 112 (50): 15402–15407. doi:10.1073/pnas.1518127112.
  2. (2004) “Prey capture and digestion in the carnivorous sponge Asbestopluma hypogea (Porifera: Demospongiae)”. Zoomorphology 123 (4): 179–190. doi:10.1007/s00435-004-0100-0.
  3. Bergquist, Patricia R. (1978). Sponges. Londen: Hutchinson. ISBN 0-520-03658-1. 

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]