Seks

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Hierdie artikel handel oor geslagsomgang. Vir die Afrikaanse musiekgroep, sien Die Seks.
Heteroseksuele seks.
Homoseksuele seks tussen twee mans.
Homoseksuele seks tussen twee vroue.

Die term seks (afgelei van die Latynse sexus "geslag") verwys na die praktiese uitoefening van seksualiteit. In die algemene taalgebruik sluit die term seksuele handelings tussen twee of meer persone in, veral seksuele omgang en ander vergelykbare seksuele praktyke, in bepaalde gevalle ook selfbevrediging (masturbasie). Dit is ook onder verskeie ander name bekend, soos geslagsgemeenskap of koïtus.

Seks vervul ’n aantal verskillende funksies: Dit bevredig die seksdrang (libido), bewerkstellig deur middel van geslagsomgang voortplanting en speel ook ’n sentrale rol in liefdesverhoudings, waar dit 'n belangrike vorm van sosiale interaksie verteenwoordig en gevoelens van tederheid, geneentheid en liefde tot uitdrukking bring.

In die engste sin beteken seks die penetrasie van die vroulike vagina met die manlike penis. Dit is ook bekend as "vaginale seks".[1][2] Ander vorme van seks waarby penetrasie betrokke is, sluit in anale seks (penetrasie van die anus met die penis), orale seks (penetrasie van die mond met die penis of orale penetrasie van die vagina), vingerseks (penetrasie met die vingers) en penetrasie met behulp van ’n dildo.[3][4][5] Omdat mense die gevaar loop om seksueel oordraagbare infeksies op te doen tydens seks,[6][7] word veilige seks algemeen aanbeveel.[6]

Verskeie wette bestaan in talle lande teen sekere seksdade, soos bloedskande, seks met minderjariges, prostitusie, soöfilie, sodomie en voor- en buitehuwelikse seks. Godsdienssienings speel ook ’n rol in persoonlike besluite oor seksuele aktiwiteit, soos besluite oor maagdelikheid.[8] Hoewel sienings van seksualiteit baie verskil van godsdiens tot godsdiens, is daar sekere dade wat algemeen veroordeel word, soos owerspel.

Seksuele handelings is ook onderhewig aan die reg op seksuele selfbestemming, en in die meeste beskaafde lande word hierdie reg deur wette beskerm wat ’n straf oplê vir mense wat niekonsensuele seks en seksuele handelings soos verkragting uitoefen of probeer uitoefen.

Gedrag[wysig | wysig bron]

Definisies[wysig | wysig bron]

’n 19de-eeuse skildery van ’n paartjie wat vaginale omgang het, deur Achille Devéria.
’n 19de-eeuse erotiese vertolking van die Romeinse keiser Hadrianus en Antinous wat anale seks het, deur Édouard-Henri Avril.

Hoewel "seks", "seksuele omgang" of "gemeenskap" feitlik altyd dui op die penetrasie van die vagina met die penis,[9] kan "seks" ’n aansienlik breër betekenis hê en kan dit penetrerende en niepenetrerende seks tussen twee of meer mense insluit.[10] Die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) verklaar dat nie-Engelse tale en kulture verskillende woord vir seksuele aktiwiteit het, "met effens verskillende betekenisse".[10] Verskeie vulgêre woorde, slenguitdrukkings en eufemismes word vir seksuele omgang gebruik, soos "naai",[11] "mekaar bykom"[12] en "saamslaap".[13] Dit is ook onder die Latynse name immissio penis ("invoeging van die penis")[14] of coitio ("koïtus", "saamkom", "saamgaan") bekend.[15]

Vaginale, anale en orale seks word meer as enige ander seksuele aktiwiteit beskou as seksuele omgang.[16]

Hoewel niepenetrerende seks as seksuele omgang beskou kan word,[3][4][17] kan hulle ook beskou word as ’n manier om maagdelikheid te bewaar.[18] Somige gay mans beskou die teenmekaarvryf van penisse of orale seks as ’n manier om maagdelikheid te bewaar, terwyl ander dit kan beskou as hulle belangrikste seksuele aktiwiteit.[19][20][21] Lesbiërs kan orale en vingerseks as seksuele omgang beskou en dus as ’n vorm van die verlies van hulle maagdelikheid,[19][22] of nie.[23][24]

Studies oor die betekenis van seksuele omgang verskil soms. Terwyl die meeste penis-vaginale seks as seksuele omgang beskou, is die vraag of anale of orale seks wel omgang is debatteerbaarder, met orale seks die laagste op die ranglys.[25][26]

Stimulasie[wysig | wysig bron]

Seksuele omgang of enige ander seksuele aktiwiteit kan verskeie seksueel stimulerende faktore (fisiologies of sielkundig) insluit, soos verskillende seksposisies (waarvan die sendelingposisie die algemeenste is) of die gebruik van seksspeelgoed.[1][4][27] Voorspel kan sommige seksuele aktiwiteite voorafgaan en dit lei dikwels tot seksuele prikkeling van die seksmaats, en dus ’n ereksie van die manlike penis of vaginale smering.[28] Dit is ook algemeen dat mense seksueel bevredig kan word deur gesoen, eroties aangeraak of vasgehou te word.[29]

Édouard-Henri Avril se uitbeelding van die vrou in die boonste posisie, waarmee die kans groter is dat die klitoris gestimuleer word.[30]

Gedurende koïtus plaas seksmaats hulle heupe in so ’n posisie dat die penis heen en weer in die vagina kan beweeg om weerstand te skep, gewoonlik sonder om die penis heeltemal uit die vagina te haal. So stimuleer hulle mekaar en hulleself, en dit kan lei tot ’n orgasme by een of albei.[17][31]

Die stimulasie van die klitoris speel by vroue ’n groot rol in seksuele aktiwiteit; 70-80% van vroue benodig regstreekse klitorale stimulasie om ’n orgasme te bereik,[32][33] hoewel indirekte stimulasie (deur byvoorbeeld vaginale omgang) ook genoeg kan wees vir ’n orgasme.[34][35] As gevolg hiervan kan die vrou ’n posisie bo die man inneem vir die beste klitorale stimulasie.[4][30][36]

Anale seks behels die stimulasie van die anus, anale opening, sluitspier of rektum; dit behels gewoonlik die penetrasie van die anus deur die penis, maar kan ook met seksspeelgoed, die tong (anilingus) of die vingers gedoen word.[37]

Orale seks bestaan uit al die aktiwiteite waarby die gebruik van die mond en keel betrokke is om die geslagsdele of anus te stimuleer. Dit word soms as die enigste seksuele aktiwiteit gedoen en kan die insluk van semen tydens fellatio of vaginale vloeistowwe tydens cunnilingus insluit.[1][38]

Vingerseks sluit in die manipulasie van die klitoris, res van die vagina of anus met die doel van seksuele prikkeling of stimulasie; dit kan die hele seksdaad uitmaak of deel wees van wedersyde masturbasie, voorspel of ander seksuele aktiwiteite.[39][40][41]

Voortplanting[wysig | wysig bron]

Voortplantingstelsel in die vrou:
1. Nier; 2. Nierbekken; 3. Urienleier; 4. Eierleier; 5. Eierstok; 6. Baarmoeder; 7. Blaas; 8. Serviks; 9. Vagina

Natuurlike menslike voortplanting behels penis-vaginale penetrasie[42] waartydens semen, wat manlike gamete bekend as sperma bevat, deur ejakulasie van die penis in die vagina gestort word. Die sperma beweeg deur die vaginale kanaal en die serviks na die baarmoeder en dan die eierleiers.

Miljoene sperma kom in elke ejakulasie voor om die kans van bevrugting te vergroot, maar net een hoef ’n eiersel te bereik vir bevrugting om plaas te vind. Wanneer ’n vrugbare eiersel in die eierleier teenwoordig is, versmelt die manlike gameet met die eiersel vir bevrugting en die vorming van ’n nuwe embrio. Wanneer ’n bevrugte eiersel die baarmoeder bereik, heg dit vas aan die slymvlies aan die wand daarvan en swangerskap begin.[42][43]

Die kans op swangerskap is die grootste tussen sowat vyf dae voor en een tot drie dae ná ovulasie.[44] Om die moontlikheid van swangerskap te verhoog word seksuele omgang elke een tot twee dae aanbeveel,[45] of elke twee of drie dae.[46] Navorsing het getoon die seksposisie maak nie ’n aansienlike verskil in die moontlikheid van bevrugting nie, solank semen in die vagina gestort word.[47]

Wanneer ’n spermskenker seks met ’n vrou het wat nie sy maat is nie met die blote doel om haar swanger te maak staan dit bekend as natuurlike inseminasie, in teenstelling met kunsmatige inseminasie. Laasgenoemde is ’n metode om swangerskap te bewerkstellig op kunsmatige of halfkunsmatige maniere.[48] Vir kunsmatige bevrugting kan spermskenkers hulle sperma skenk deur ’n spermbank, en die inseminasie word gedoen met die uitsluitlike doel om die vrou te bevrug; in dié mate is dit die mediese ekwivalent van seksuele omgang.[49][50]

Ook gay en lesbiese pare kan van kunsmatige bevrugting gebruik maak. Soms verkies gay mans om ’n surrogaatma te gebruik; lesbiërs kan kies tussen skenkerinseminasie of ’n surrogaatma.[51][52]

Veilige seks en geboortebeperking[wysig | wysig bron]

Daar is verskeie maniere waarop veilige seks deur hetero- en homoseksuele paartjies beoefen kan word, insluitende niepenetrerende seks,[53][54] en heteroseksuele paartjies kan orale en anale seks gebruik as ’n manier van geboortebeperking.[55][56] Swangerskap kan egter steeds met anale en ander vorme van seks voorkom as die penis naby die vagina kom en die sperma naby die ingang tot die vagina beland; daar is ook die risiko van bevrugting al is die penis nie naby die vagina nie, want sperma kan na die opening van die vagina oorgedra word deurdat die vagina in aanraking kom met vingers of ander niegenitale liggaamsdele wat in kontak met semen was.[57][58]

Kondome kan ook gebruik word as ’n vorm van veilige seks en geboortebeperking. Dit word algemeen aanbeveel vir die voorkoming van seksueel oordraagbare siektes.[6][59] Volgens verslae van die Amerikaanse Nasionale Gesondheidsinstitute en die WGO verlaag die korrekte en volgehoue gebruik van latekskondome die risiko van die oordrag van MIV/vigs met sowat 85-99% in verhouding met wanneer seks sonder beskerming beoefen word.[60][61] Kondome word selde vir orale seks gebruik en daar is min navorsing daaroor.[62] Die doeltreffendste manier om seksueel oordraagbare infeksies te vermy is om ’n mens te onthou van seks, veral vaginale, anale en orale seks.[59]

Besluite en opsies aangaande geboortebeperking kan deur kulturele, genderrol-, folklore- en godsdienstige oorwegings beïnvloed word.[63] In die oorwegend Katolieke lande Ierland, Italië en die Filippyne word klem gelê op vrugbaarheidsbewustheid en die ritmemetode, terwyl ander geboortebeperkingsmetodes afgekeur word.[64] Wêreldwyd is sterilisasie ’n algemener manier van geboortebeperking,[64] terwyl die gebruik van die intra-uteriene apparaat (IUA) ’n algemene vorm van omkeerbare geboortebeperking is.[64][65]

Bevrugting en geboortebeperking is veral ’n saak van lewe en dood in ontwikkelende lande, waar een uit elke drie voue voor 20 ’n kind kry; 90% van onveilige aborsies in hierdie lande kan voorkom word deur doeltreffende geboortebeperking.[64]

Voorkoms[wysig | wysig bron]

’n Deursneeaansig van ’n man en vrou om te wys wat in die liggaam gebeur tydens koïtus (c. 1492 deur Leonardo da Vinci.

Penis-vaginale penetrasie is die algemeenste vorm van seksuele omgang.[2][66] Studies wys die meeste heteroseksuele paartjies beoefen feitlik elke keer vaginale seks.[66] Die Nasionale Opname van Seksuele Gesondheid en Gedrag (NSSHB) het in 2010 berig vaginale seks is "die algemeenste seksuele gedrag tussen mans en vroue van alle ouderdomme en etnisiteite".[66] Volgens Clint E. Bruess et al. is dit "die gedrag wat die meeste bestudeer word" en "dikwels die fokus van seksopvoedingsprogramme vir die jeug".[67] Weiten et al. sê dit is die "algemeens onderskryfde en beoefende seksdaad in ons gemeenskap".[24]

Oor orale en anale seks sê die Sentrums vir Siektebeheer en -Voorkoming (CDC) in 2009: "Studies dui aan orale seks word algemeen beoefen deur seksueel aktiewe man-vrou- en selfdegeslagpaartjies van verskillende ouderdomme, insluitende tieners."[68] Orale seks is aansienlik algemener as anale seks.[24][26] Die NSSHB-studie van 2010 het bevind mans beoefen vaginale seks meer dikwels as penetrerende anale seks, maar dat 13-15% van mans tussen 25 en 49 penetrerende anale seks het. Dit is minder algemeen dat mans die passiewe maat in anale seks is; sowat 7% van mans tussen 14 en 94 het gesê hulle was al die passiewe maat. Volgens die studie beoefen vroue minder anale seks as mans, maar die praktyk is nie ongewoon onder hulle nie; daar is geraam 10-14% van vroue tussen 18 en 39 het in die vorige 90 dae anale seks beoefen, en die meeste vroue het gesê hulle het een keer per maand of ’n paar keer per jaar anale seks.[66]

Ouderdom met eerste omgang[wysig | wysig bron]

Die voorkoms van seksuele omgang is al tussen kulture vergelyk. In 2003 het Michael Bozon van die Franse Institut national d'études démographiques ’n studie gedoen oor die ouderdom waarop vroue en mans hulle eerste seksuele omgang gehad het. In die eerste groep wat hy bestudeer het, mense van Afrika suid van die Sahara (Mali, Senegal en Ethiopië), het geblyk die mans was ouer as die vroue toe hulle die eerste keer seks gehad het, maar dit was dikwels buite die huwelik. Die studie het die Indiese subkontinent as deel van die studie beskou, maar net data van Nepal was beskikbaar.[69][70]

In die tweede groep het geblyk families moedig hulle dogters aan om eers later in hulle lewe te trou en om hulle tot dan van seks te onthou. Seuns word egter aangemoedig om voor hulle troue ondervinding met ouer vroue en prostitute op te doen. Die ouderdom van mans in hierdie groep was laer as dié van vroue. Die groep het Latynse kulture ingesluit, van beide Suid-Europa (Portugal, Griekeland en Roemenië) en Latyns-Amerika (Brasilië, Chili en die Dominikaanse Republiek). Die studie het gereken baie Asiatiese gemeenskappe val ook in dié groep, maar net data van Thailand was beskikbaar.[69][70]

In die derde groep was die ouderdomme van mans en vroue nader aan mekaar; daar was egter twee subgroepe. In nie-Latynse, Katolieke lande (Pole en Litaue word genoem), was die ouderdom met die eerste seks hoër, wat dui op huwelike later in die lewe en die bewaring van mans en vroue se maagdelikheid. Dieselfde patroon van later huwelike en die bewaring van maagdelikheid het in Singapoer en Sri Lanka voorgekom. China en Viëtnam is as deel van die groep beskou, maar data was nie beskikbaar nie.[69][70] In Noord- en Oos-Europese lande was die ouderdom met die eerste seks laer, met mans en vroue wat albei voor die huwelik seksuele omgang gehad het. Die studie het Switserland, Duitsland en Tsjeggië by die groep ingesluit.[69][70]

Wat data in die VSA betref, het die Nasionale Sentrum vir Gosondheidstatistieke in 2010 berig die ouderdom met die eerste seksuele omgang is 17,1 jaar vir beide mans en vroue.[71]

Invloed op gesondheid[wysig | wysig bron]

Voordele[wysig | wysig bron]

Seksuele omgang en aktiwiteit het volgens berig word voordele vir die gesondheid so uiteenlopend soos ’n groter immuniteit deur die liggaam se vervaardiging van teenliggaampies te verhoog en ’n gepaardgaande laer bloeddruk,[72][73] en ’n kleiner kans op prostaatkanker.[72]

Seksuele intimiteit en orgasmes verhoog vlakke van die hormone oksitosien (ook bekend as "die liefdeshormoon"), wat mense kan help bande smee en vertroue opbou.[73][74] Oksitosien het vermoedelik ’n groter impak op vroue as op mans, wat die rede kan wees dat vroue seksuele aantrekking of aktiwiteit meer as mans met romanse en liefde verbind.[75]

’n Langtermynstudie met 3 500 mense tussen 18 en 102 deur die kliniese neuropsigoloog David Weeks het op grond van onpartydige beoordelings van die mense se foto's, aangedui seks op ’n gereelde basis help mense chronologies aansienlik jonger lyk.[76]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. 1,0 1,1 1,2 Wayne Weiten; Margaret A. Lloyd; Dana S. Dunn; Elizabeth Yost Hammer (2008). Psychology Applied to Modern Life: Adjustment in the 21st Century. Cengage Learning. pp. 422–423. ISBN 978-0495553397. Besoek op 5 Januarie 2012.
  2. 2,0 2,1 Sandra Alters; Wendy Schiff (2012). Essential Concepts for Healthy Living. Jones & Bartlett. pp. 180–181. ISBN 978-1449630621. Besoek op 31 Augustus 2013.
  3. 3,0 3,1 "Sexual Intercourse". Discovery.com. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 22 Augustus 2008. Besoek op 12 Januarie 2008.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Nilamadhab Kar; Gopal Chandra Kar (2005). Comprehensive Textbook of Sexual Medicine. Jaypee Brothers Publishers. pp. 107–112. ISBN 978-8180614057. Besoek op 4 September 2012.
  5. Virginia Rutter; Pepper Schwartz (2011). The Gender of Sexuality: Exploring Sexual Possibilities. Rowman & Littlefield. p. 76. ISBN 978-0742570054. Besoek op 21 Oktober 2015.
  6. 6,0 6,1 6,2 "Global strategy for the prevention and control of sexually transmitted infections: 2006–2015. Breaking the chain of transmission" (PDF). World Health Organization. 2007. Besoek op 26 November 2011.
  7. "Sexually Transmitted Disease Surveillance" (PDF). Centers for Disease Control and Prevention (CDC). 2008. Besoek op 6 Desember 2011. sien ook Fact Sheet
  8. Bryan Strong; Christine DeVault; Theodore F. Cohen (2010). The Marriage and Family Experience: Intimate Relationship in a Changing Society. Cengage Learning. p. 186. ISBN 978-0-534-62425-5. Besoek op 8 Oktober 2011.
  9. 10,0 10,1 {{cite web|title=Defining sexual health: Report of a technical consultation on sexual health|publisher=[[WGO|date=Januarie 2002|accessdate=5 September 2012|page=4|url=http://www.who.int/reproductivehealth/topics/gender_rights/defining_sexual_health.pdf}}
  10. "Naai (1)" in die HAT. Aanlyn by viva-afrikaans.org (intekening nodig).
  11. "Bykom" (11) in die WAT. Aanlyn by viva-afrikaans.org (intekening nodig).
  12. "Saamslaap" in die Departement van Kuns en Kultuur se Meertalige MIV/VIGS-terminologielys. Aanlyn by viva-afrikaans.org (intekening nodig).
  13. "Intromission".. URL besoek op 26 Desember 2012. 
    • "Coitus".. URL besoek op 6 September 2012. 
  14. 17,0 17,1 Ada P. Kahn; Jan Fawcett (2008). The Encyclopedia of Mental Health. Infobase Publishing. p. 111. ISBN 978-0816064540. Besoek op 5 September 2012.
  15. 19,0 19,1 Laura M. Carpenter (2005). Virginity Lost: An Intimate Portrait of First Sexual Experiences. New York University. pp. 295 pages. ISBN 978-0-8147-1652-6. Besoek op 9 Oktober 2011.
  16. Joseph Gross, Michael (2003). Like a Virgin. The Advocate. Here Publishing. pp. 44–45. 0001-8996. Besoek op 13 Maart 2011.
  17. Dolby, Tom (Februarie 2004). "Why Some Gay Men Don't Go All The Way". Out. pp. 76–77. Besoek op 12 Februarie 2011.
  18. Richard M. Lerner; Laurence Steinberg (2004). Handbook of Adolescent Psychology. John Wiley & Sons. pp. 193–196. ISBN 978-0471690443. Besoek op 29 April 2013.
  19. Jerrold S. Greenberg; Clint E. Bruess; Sarah C. Conklin (2007). Exploring the Dimensions of Human Sexuality. Jones & Bartlett Learning. p. 429. ISBN 978-0-7637-4148-8. 9780763741488. Besoek op 19 Desember 2010.
  20. 24,0 24,1 24,2 Wayne Weiten; Dana S. Dunn; Elizabeth Yost Hammer (2016). Psychology Applied to Modern Life: Adjustment in the 21st Century. Cengage Learning. p. 349. ISBN 978-0-7637-4148-8. 1305968476. Besoek op 27 Desember 2017.
  21. UD, TK (2014). Promoting Healthy Behaviour: A Practical Guide. Routledge. pp. 243–248. ISBN 1317818873.
  22. 26,0 26,1 Aggleton P, Ball A, Mane P (2013). Sex, Drugs and Young People: International Perspectives. Routledge. pp. 74–75. ISBN 1134333102.
  23. Taormino, Tristan (2009). The Big Book of Sex Toys. Quiver. p. 52. ISBN 978-1-59233-355-4. Besoek op 9 Junie 2014.
  24. Wayne Weiten; Dana S. Dunn; Elizabeth Yost Hammer (2011). Psychology Applied to Modern Life: Adjustment in the 21st Century. Cengage Learning. pp. 384–386. ISBN 978-1-111-18663-0. Besoek op 5 Januarie 2012.
  25. Sandra Alters; Wendy Schiff (2011). Essential Concepts for Healthy Living Update. Jones & Bartlett Publishers. p. 154. ISBN 978-1449653743. Besoek op 9 Desember 2014.
  26. 30,0 30,1 Keath Roberts (2006). Sex. Lotus Press. p. 145. ISBN 978-8189093594. Besoek op 17 Augustus 2012.
  27. Cecie Starr; Beverly McMillan (2008). Human Biology. Cengage Learning. p. 314. ISBN 978-0495561811. Besoek op 30 April 2013.
  28. Joseph A. Flaherty; John Marcell Davis; Philip G. Janicak (1993). Psychiatry: Diagnosis & therapy. A Lange clinical manual. Appleton & Lange. pp. 544 pages. ISBN 978-0-8385-1267-8.
  29. (7 Januarie 2001) “The nature of human orgasm: a critical review of major trends”. Clinical Psychology Review 21 (6): 823–856. doi:10.1016/S0272-7358(00)00069-6.
  30. Elisabeth Anne Lloyd (2005). The case of the female orgasm: bias in the science of evolution. Harvard University Press. p. 53. ISBN 978-0-674-01706-1. Besoek op 5 Januarie 2012.
  31. (Oktober 2005) “Anatomy of the clitoris”. The Journal of Urology 174 (4 Pt 1): 1189–95. doi:10.1097/01.ju.0000173639.38898.cd.
  32. (1995) “The coital alignment technique and directed masturbation: a comparative study on female orgasm”. Journal of Sex & Marital Therapy 21 (1): 21–29. doi:10.1080/00926239508405968.
  33. Barry R. Komisaruk; Beverly Whipple; Sara Nasserzadeh; Carlos Beyer-Flores (2009). The Orgasm Answer Guide. Johns Hopkins University Press. pp. 108–109. ISBN 978-0-8018-9396-4. Besoek op 6 November 2011.
  34. Paula Kamen (2000). Her Way: Young Women Remake the Sexual Revolution. New York University Press. pp. 74–77. ISBN 978-0814747339. Besoek op 5 September 2012.
  35. Human Kinetics (2009). Health and Wellness for Life. Human Kinetics. p. 207. ISBN 978-0736068505. Besoek op 11 Oktober 2013.
  36. Hite, Shere (2003). The Hite Report: A Nationwide Study of Female Sexuality. New York, NY: Seven Stories Press. pp. 512 pages. ISBN 978-1-58322-569-1. Besoek op 2 Maart 2012.
  37. Carroll, Janell L. (2009). Sexuality Now: Embracing Diversity. Cengage Learning. pp. 118, 252, and 264. ISBN 978-0-495-60274-3. Besoek op 23 Junie 2012.
  38. 42,0 42,1 Richard Evan Jones; Kristin H. López (2006). Human Reproductive Biology. Academic Press. pp. 604 pages. ISBN 978-0120884650. Besoek op 8 November 2012.
  39. Cecie Starr; Beverly McMillan (2015). Human Biology. Cengage Learning. p. 339. ISBN 978-1305445949. Besoek op 27 Desember 2017.
  40. Pages.242,374 in: Weschler, Toni (2002). Taking Charge of Your Fertility (Revised uitg.). New York: HarperCollins. pp. 359–361. ISBN 978-0-06-093764-5.
  41. "How to get pregnant". Mayo Clinic. 2016-11-02. Besoek op 2018-02-16.
  42. "Fertility problems: assessment and treatment, Clinical guideline [CG156]". National Institute for Health and Care Excellence. Besoek op 2018-02-16. Gepubliseer: Februarie 2013.
  43. Dr. Philip B. Imler & David Wilbanks. "The Essential Guide to Getting Pregnant" (PDF). American Pregnancy Association.
  44. James Bobick; Naomi Balaban (2008). The Handy Anatomy Answer Book. Visible Ink Press. pp. 306–307. ISBN 978-1578593286. Besoek op 21 Augustus 2013.
  45. R.K. Sharma (2007). Concise Textbook Of Forensic Medicine & Toxicology. Elsevier India. pp. 113–116. ISBN 978-8131211458. Besoek op 13 Oktober 2013.
  46. Mosby, Marie T. O'Toole (2013). Mosby's Medical Dictionary. Elsevier Health Sciences. p. 138. ISBN 978-0323112581. Besoek op 13 Oktober 2013.
  47. (2007) “Gay Men: Negotiating Procreative, Father, and Family Identities”. Journal of Marriage and Family 69 (2): 366–381. doi:10.1111/j.1741-3737.2007.00371.x.
  48. Joan M. Burda (2008). Gay, lesbian, and transgender clients: a lawyer's guide. American Bar Association. pp. 69–74. ISBN 978-1-59031-944-4. Besoek op 28 Julie 2011.
  49. Bhushan Kumar; Somesh Gupta (2014). Sexually Transmitted Infections. Elsevier Health Sciences. ISBN 978-8131229781.
  50. Jerry D. Durham; Felissa R. Lashley (2000). The Person With HIV/AIDS: Nursing Perspectives (3de uitg.). Springer Publishing Company. p. 103. ISBN 978-8122300048. Besoek op 29 Januarie 2012.
  51. Robert Crooks; Karla Baur (2010). Our Sexuality. Cengage Learning. pp. 286–289. ISBN 978-0495812944. Besoek op 30 Augustus 2012.
  52. (2002) “Adolescent sexuality and sexual behavior”. Current Opinion in Obstetrics and Gynecology 14 (5): 489–493. doi:10.1097/00001703-200210000-00008.
  53. Thomas, R. Murray (2009). Sex and the American teenager seeing through the myths and confronting the issues. Lanham, Md.: Rowman & Littlefield Education. p. 81. ISBN 9781607090182. Besoek op 21 Oktober 2015.
  54. Edlin, Gordon (2012). Health & Wellness. Jones & Bartlett Learning. p. 213. ISBN 9781449636470. Besoek op 21 Oktober 2015.
  55. 59,0 59,1 (2012) “The Effectiveness of Group-Based Comprehensive Risk-Reduction and Abstinence Education Interventions to Prevent or Reduce the Risk of Adolescent Pregnancy, Human Immunodeficiency Virus, and Sexually Transmitted Infections”. American Journal of Preventive Medicine 42 (3): 272–294. doi:10.1016/j.amepre.2011.11.006.
  56. National Institute of Allergy and Infectious Diseases (20 Julie 2001). "Workshop Summary: Scientific Evidence on Condom Effectiveness for Sexually Transmitted Disease (STD) Prevention" (PDF).: 13–15. Besoek op 20 Maart 2009. 
  57. "Effectiveness of male latex condoms in protecting against pregnancy and sexually transmitted infections". World Health Organization. 2000. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Mei 2010. Besoek op 23 Julie 2013.
  58. Bhushan Kumar, Somesh Gupta (2014). Sexually Transmitted Infections E book. Elsevier Health Sciences. p. 122. ISBN 8131229785.
  59. Dianne Hales (2010). An Invitation to Health: Choosing to Change. Cengage Learning. pp. 301–302. ISBN 978-0538736558. Besoek op 30 Maart 2013.
  60. 64,0 64,1 64,2 64,3 Dianne Hales (2008). An Invitation to Health Brief 2010–2011. Cengage Learning. pp. 269–271. ISBN 978-0495391920. Besoek op 29 Augustus 2013.
  61. (2012) “Effectiveness of long-acting reversible contraception”. N. Engl. J. Med. 366 (21): 1998–2007. doi:10.1056/NEJMoa1110855.
  62. 66,0 66,1 66,2 66,3 Sien bladsy 302 vir inligting oor orgasme, en bladsye 285-286 vir definisies, voorkoms en lengte van seksuele omgang. Janell L. Carroll (2012). Discovery Series: Human Sexuality (1ste uitg.). Cengage Learning. p. 656. ISBN 978-1111841898. Besoek op 25 Augustus 2013.
  63. Clint E. Bruess; Elizabeth Schroeder (2013). Sexuality Education Theory and Practice. Jones & Bartlett Publishers. p. 152. ISBN 978-1449649289. Besoek op 5 Desember 2014.
  64. "Oral Sex and HIV Risk" (PDF). Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Junie 2009. Geargiveer vanaf die oorspronklike (PDF) op 10 Mei 2013. Besoek op 20 Augustus 2013.
  65. 69,0 69,1 69,2 69,3 Bozon, Michael (2003). “At what age do women and men have their first sexual intercourse? World comparisons and recent trends”. Population and Societies 391: 1–4.
  66. 70,0 70,1 70,2 70,3 Graziella Caselli; Guillaume Wunsch; Daniel Courgeau; Jacques Vallin (2005). Demography – Analysis and Synthesis: A Treatise in Population. Academic Press. pp. 490–501. ISBN 978-0127656601. Besoek op 6 September 2013.
  67. "Key Statistics from the National Survey of Family Growth". Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Besoek op 9 Februarie 2013.
  68. 72,0 72,1 Andrew Steptoe; Kenneth Freedland; J. Richard Jennings; Maria M. Llabre; Stephen B Manuck; Elizabeth J. Susman (2010). Handbook of Behavioral Medicine: Methods and Applications. Springer Science & Business Media. pp. 60–61. ISBN 978-0387094885. Besoek op 7 Desember 2014.
  69. 73,0 73,1 Theresa Hornstein; Jeri Schwerin (2012). Biology of Women. Cengage Learning. p. 205. ISBN 978-1285401027. Besoek op 7 Desember 2014.
  70. Carol Sigelman; Elizabeth Rider (2011). Life-Span Human Development. Cengage Learning. p. 452. ISBN 978-1111342739. Besoek op 7 Desember 2014.
  71. Laura Freberg (2009). Discovering Biological Psychology. Cengage Learning. pp. 308–310. ISBN 978-0547177793. Besoek op 9 Januarie 2016.
  72. Northrup, Christiane (2010). Women's Bodies, Women's Wisdom: Creating Physical and Emotional Health and Healing. Bantam. p. 232. ISBN 978-0-553-80793-6. Besoek op 21 Oktober 2015.

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]