Anton Tsjechof

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Anton Tsjechof
Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg
Geboortenaam Anton Pawlowitsj Tsjechof
Gebore 29 Januarie [O.S. 17 Januarie] 1860
Plek Taganrog, Russiese Ryk
Oorlede 15 Julie [O.S. 2 Julie] 1904
Plek Badenweiler, Duitse Ryk
Beroep Geneesheer, skrywer
Nasionaliteit Russies

Anton Pawlowitsj Tsjechof (Russies: Анто́н Па́влович Че́хов; 29 Januarie [O.S. 17 Januarie] 186015 Julie [O.S. 2 Julie] 1904) was ’n Russiese geneesheer, dramaturg en skrywer wat beskou word as een van die grootste skeppers van kortverhale in die geskiedenis.[1][2][3] Tsjechof het die grootste deel van sy lewe as skrywer as dokter gepraktiseer: "Die geneeskunde is my wettige vrou," het hy eenkeer gesê, "en letterkunde my minnares."[4]

Tsjechof het die teater verwerp ná die rampspoedige ontvangs van Die Meeu in 1896, maar die toneelstuk is in 1898 weer op die planke gebring in die Moskouse Kunsteater, wat daarna ook Tsjechof se Oom Wanja, Drie Susters en Die Kersieboord opgevoer het.

Tsjechof het aanvanklik net geskryf vir finansiële gewin, maar later het sy kunsambisie gegroei en het hy innovasies aangebring wat die ontwikkeling van die moderne kortverhaal beïnvloed het.[5] Sy tegniek van interne monoloog is later deur James Joyce en ander moderniste gevolg, saam met die verwerping van die morele einde van die tradisionele storiestruktuur. Hy het gemeen lesers moet self die subjektiewe elemente invoeg wat in die storie kortkom. Hy het gesê die rol van ’n kunstenaar is om vrae te stel, nie antwoorde te verskaf nie.[6]

Biografie[wysig]

Tsjechof is in Taganrog, ’n hawestad in Suid-Rusland, gebore as die derde seun van ’n kruidenier. In 1876 het sy pa na Moskou gevlug van skuldeisers af. Tsjechof het in Taganrog agtergebly om sy skoolloopbaan te voltooi. Drie jaar later, in 1879, het hy by sy gesin in Moskou aangesluit en medies begin studeer. Hy het in dié tyd ook humoristiese kortverhale begin skryf, deels om geld te kry vir sy studies.

Geleidelik het sy sukses gegroei: in 1880 is nege van sy verhale gepubliseer, in 1881 elf, in 1882 dertig en in 1883 meer as honderd. In 1884 het hy sy studies voltooi en sy eie mediese praktyk begin. As dokter het hy met siekte, dood en ellende te doen gekry wat sy kennis van die menslike psige uitgebrei het en later as inspirasie vir sy verhale gedien het. In 1886 het hy sy praktyk gesluit om hom voltyds aan skryfwerk te wy.

In 1890 het Tsjechof na die bannelinge-eiland Sachalin in die Russiese Verre-Ooste gereis, waar ’n Goelag-strafkamp was. Dit was ’n uitputtende reis per trein, perdewa en rivierboot. Hy het drie maande lank op die eiland gebly en onderhoude gevoer met duisende gevangenes en setlaars vir ’n sensus. Die briewe wat hy tydens sy lang reis na Sachalin geskryf het, word as van sy bestes beskou.[7] Sy opmerkings teenoor sy suster oor Tomsk het berug geword.[8][9]

"Tomsk is is ’n baie vervelige stad. Te oordeel na die dronklappe wat ek ontmoet het en die intellektuele mense wat na die hotel gekom het om my welkom te heet, is die inwoners ook baie vervelig."[10]

Die volgende jaar het hy deur Europa gereis en ’n hulpverleningsaksie op die been gebring om boere in die hongersnood te help. In 1892 het hy die klein landgoed Melichowo by Lopasnja gekoop. Hy het saam met sy ouers daar gaan woon en sy hulp as arts aangebied in ’n cholera-epidemie in die omgewing.[11]

Tsjechof het reeds sedert die einde van die 1880's met ernstige siektetoestande gesukkel. In ’n tyd toe hy baie suksesvol was as toneelskrywer, is vasgestel hy het tering.[12] Hy het toe in 1898 ’n landgoed by Jalta op die Krim-skiereiland gekoop vanweë die gunstiger klimaat. Hier het hy nog ’n paar jaar lank hard bly werk en onder andere Leo Tolstoi en Maksim Gorki ontmoet.

In 1901 is Tsjechof getroud met die suksesvolle Russiese aktrise Olga Knipper. In 1903 het sy gesondheid vinnig agteruit begin gaan. In die jaar voor sy dood het hy min geskryf en net Die Kersieboord voltooi. In 1904 het hy na die Duitse hersteloord Badenweiler vertrek, waar hy aan die nagevolge van gevorderde tering oorlede is.

Kortverhale[wysig]

Tsjechof en Gorki, Jalta, 1900

In 1880 het Tsjechof sy eerste kortverhale in ’n Sint Petersburgse blad gepubliseer onder die skuilnaam Antosja Tsjechonte. Sy eerste bundel het in 1884 verskyn.

Tsjechof/Tsjechonte se verhale was gewild by die algemene publiek, en eindelik het ook literêre belangstelling in sy werk toegeneem, onder meer deur A. Soeworin, in wie se bekende dagblad Nuwe Tyd hy van 1886 af die meeste van sy verhale gepuliseer het. In 1888 het Tsjechof die Poesjkin-prys ontvang vir die bundel In die Skemering.

Omstreeks 1888 het Tsjechov ook definitief sy unieke nis gevind as die skrywer van kortverhale. Die 58 verhale wat hy van dié jaar af tot met sy dood geskryf het, het hom ’n spesiale plek in die wêreldletterkunde besorg.

Op ’n rustige toon het Tsjechof oor ’n bonte versameling van onderwerpe, mense en probleme geskryf en gestreef na ’n diep, veelsydige psigologiese ontleding. Hy het in sy verhale baie aandag gegee aan konflik. Hy het alle aspekte van konflik ondersoek, maar selde ’n oplossing gebied. Baie van sy verhale het ’n oop einde.

’n Paar van sy bekendste verhale is Die Weddenskap (1888), ’n Treurige geskiedenis (1889), Saal no. 6 (1892) en Die Dame met die Hondjie (1899). Die laaste verhaal handel oor twee getroude mense op die Krim wat skielik op mekaar verlief raak, maar terwyl hulle nog ’n oplossing soek, eindig die verhaal skielik: ook hier is dus geen oplossing nie.

Toneel[wysig]

Tsjechov kan ook as een van die grootste Russiese dramaturge gereken word. Sy werk word nog dikwels wêreldwyd opgevoer.

Aan die begin van die 1880's het Tsjechof al verskeie eenakters geskryf en in 1887 het sy eerste ernstige toneelstuk, Iwanof sy première beleef. Sy volgende toneelstuk, Die Bosgees, wat sy première in 1889 gehad het, was egter ’n mislukking. Die Sint Petersburgse première van Die Meeu was ook ’n fiasko en Tsjechof het besluit om nooit weer ’n toneelstuk te skryf nie. Toe Die Meeu egter in die Moskouse Kunsteater opgevoer is, het dit groot sukses behaal. Met Oom Wanja (1899) en Die Drie Susters (1901) is sy naam gevestig as dramaturg. Hy het op sy sterfbed Die Kersieboord (1904) voltooi.

Bibliografie[wysig]

Tsjechof en Tolstoi, Jalta 1901
  • Tsjechof het tussen 1880 en 1903 byna 300 prosawerke geskryf. Die meeste daarvan is kortverhale, al is sommige lank genoeg om novelles of romans genoem te word. ’n Paar van die bekendstes is:
    • Die Hol Spieël (1883)
    • Die Sweedse Lucifer (1883)
    • Die Afgevaardigde (1883)
    • ’n Verskriklike Nag (1884)
    • Twee Briewe(1884)
    • Uit die Herinneringe van ’n Idealis (1885)
    • Die Drama op die Jag (1885, roman)
    • De Redekunstenaar (1886)
    • De Dames (1886)
    • Voortreflike Mense (1886)
    • Die Oortolliges (1886)
    • Vyanden (1887)
    • Uit die Dagboek van ’n Opvlieënde Mens (1887)
    • Die Weddenskap (1888)
    • ’n Treurige Geskiedenis (1889)
    • Perdediewe (1890)
    • Die Tweegeveg (1891)
    • My Vrou (1892)
    • Saal No. 6 (1892)
    • Die Verhaal van ’n Onbekende (1893, novelle)
    • Wolodja die Grote en Wolodja die Kleine (1893)
    • Die Swart Monnik (1894)
    • Vroueheerskappy (1894)
    • Die Viool van Rotschild (1894)
    • Witkoppie (1895)
    • My Lewe (1896, novelle)
    • Die Boere (1897)
    • Die Dame met die Hondjie (1899)
    • In die Ravyn (1900)
    • Die Biskop (1902)
  • Dramas
    • Vierakters
      • Iwanof (1887-'89)
      • Die Meeu (1896)
      • Oom Wanja (1897)
      • Drie Susters (1900-'01)
      • Die Kersieboord (1903-'04)
    • Eenakters
      • Langs die Groot Weg (1885)
      • ’n Swanesang (1887-'88)
      • Die Beer (1888)
      • Die Huweliksaansoek (1888-'89)
      • Die Bruilof (1889-'90)
      • Die Jubileum (1891)
      • Oor die Skandaligheid van Tabak (1902)
  • Niefiksie
    • Die Reis na Sachalin (1893-'94)

Verwysings[wysig]

  1. Russian literature; Anton Chekhov”. Encyclopædia Britannica. URL besoek op 14 Junie 2008.
  2. "Greatest short story writer who ever lived." Raymond Carver (in Rosamund Bartlett se inleiding tot About Love and Other Stories, XX); "Quite probably. the best short-story writer ever." A Chekhov Lexicon, deur William Boyd, The Guardian, 3 Julie 2004
  3. "Stories… which are among the supreme achievements in prose narrative." Vodka miniatures, belching and angry cats, George Steiner se resensie van The Undiscovered Chekhov, in The Observer, 13 Mei 2001
  4. Brief aan Aleksei Soeworin, 11 September 1888. Letters of Anton Chekhov.
  5. Arthur Power, Conversations with James Joyce, Usborne Publishing Ltd, 1974, ISBN 978-0-86000-006-8, 57
  6. Brief aan Soeworin, 27 Oktober 1888. Letters of Anton Chekhov.
  7. Malcolm, Janet, Reading Chekhov, a Critical Journey, Granta Publications, 2004-uitgawe, ISBN 978-1-86207-635-8
  8. Simmons, Ernest J., Chekhov: A Biography, University of Chicago Press, (1962) 1970-uitgawe, ISBN 978-0-226-75805-3
  9. Rayfield, Donald, Anton Chekhov: A Life, Henry Holt & Co, 1998, ISBN 978-0-8050-5747-8
  10. Brief aan sy suster, Masja, 20 Mei 1890. Letters of Anton Chekhov.
  11. Wood, James, What Chekhov Meant by Life, in The Broken Estate: Essays in Literature and Belief, Pimlico, 2000-uitgawe, ISBN 978-0-7126-6557-5
  12. Brief aan Soeworin, 1 April 1897. Letters of Anton Chekhov.

Eksterne skakels[wysig]