Gemenebes van Onafhanklike State
vanuit Wikipedia, die vrye ensiklopedie.
| Gemenebes van Onafhanklike State (GOS) | |
|---|---|
 ██ Lidstate ██ Newelid██ Lid wat GOS wil verlaat ██ Deelnemer aan sommige projekte
|
|
| Russiese naam: | Содружество Независимых Государств (СНГ) |
| Tipe organisasie: | Statebond |
| Lidmaatskap: | 9 lidstate 1 newelid 1 deelnemer |
| Setel: | Minsk, Wit-Rusland |
| Gestig: | 21 Desember 1991 |
| Hoof se titel: | Uitvoerende sekretaris |
| Hoof se naam: | Sergei Lebedef |
| Geskatte bevolking: | 277 983 490 |
| Jaar van skatting: | 2008 |
| Taal: | Russies |
| Amptelike webtuiste: | cis.minsk.by |
 Vlag |
|
Die Gemenebes van Onafhanklike State (GOS) (Russies: Содружество Независимых Государств; Sodroezjestwo Nezawisimich Gosoedarstf) is ’n streeksorganisasie wat uit voormalige republieke van die Sowjetunie bestaan.
Die organisasie is op 8 Desember 1991 deur Rusland, Wit-Rusland en Oekraïne gestig toe die leiers van die drie lande ’n ooreenkoms onderteken het oor die ontbinding van die Sowjetunie en die stigting van ’n organisasie wat as opvolger van die USSR kan dien.[1] Op 21 Desember het nog agt voormalige Sowjet-republieke aangesluit: Armenië, Azerbeidjan, Kazachstan, Kirgisië, Moldowa, Turkmenistan, Tadjikistan en Oezbekistan en die ledetal dus op elf te staan gebring. [2] Georgië het twee jaar later aangesluit, in Desember 1993, om die ledetal op twaalf te staan te bring. Die drie Baltiese state – Estland, Letland en Litaue – het besluit om nie aan te sluit nie en groter affiliasie met die Europese Unie na te streef.
Die Stigtingsooreenkoms het die hoof- konstitusienele dokument van die GOS gebly tot in Januarie 1993, toe die GOS-handves aanvaar is.[3] Daarin is bepaal dat lidlande die handves moet bekratig (sek. 2, art. 7). Oekraïne, een van die stigterslede wat die Stigtingsooreenkoms in Desember 1991 onderteken het, het nooit die GOS-handves bekragtig nie en is dus tot vandag nog nie wetlik ’n lidland nie.[4] Turkmenistan het die status van sy lidmaatskap verander tot newelid vanaf 26 Augustus 2005 vanweë sy VN-erkende status van internasionale neutraliteit. [5][6] Georgië het die GOS op 18 Augustus 2008 ingelig dat sy parlement eenparig besluit het om sy lidmaatskap te beëindig. [7][8] Volgens die GOS-handves sal sy bedanking ’n jaar later van krag word.
Die 12 lidlande verskil dus in status: 9 lande het die handves bekragtig en is volle lede, een land (Turkmenistan) is ’n newelid, een land (Georgië) het verklaar dat hy die organisasie wil verlaat en een land (Oekraïne) is ’n deelnemende en stigterslid, maar nie wetlik ’n lidland nie.
Die GOS is nie ’n superstaat nie, maar ’n losse konfederasie soortgelyk aan die oorspronklike Europese Gemeenskap eerder as die huidige Europese Unie. Dis egter meer as ’n simboliese organisasie, met mag op die gebied van handel, finansies, die reg en sekuriteit. Die belangrikste kwessie vir die GOS is die daarstelling van ’n volle vryhandelsgebied tussen die lidstate. Daar is ook samewerking oor demokrasie, misdaadvoorkoming oor die grense heen en die hou van vrede.
Die GOS is in Minsk, Wit-Rusland, gesetel. Die voorsitter word ’n uitvoerende sekretaris genoem en is sedert Oktober 2007 Sergei Lebedef.
[wysig] GOS-lande
-
- Bekragtiging van GOS-ooreenkomste sedert September 2008
| Land | Stigtingsooreenkoms geteken[1][2] |
Stigtingsooreenkoms bekragtig[4] |
GOS-handves bekragtig[4] |
Kommentaar |
|---|---|---|---|---|
| Armenië | 21 Desember 1991 | 18 Februarie 1992 | 16 Maart 1994 | |
| Azerbeidjan | 21 Desember 1991 | 24 September 1993 | 14 Desember 1993 | |
| Georgië | — | 3 Desember 1993 | 19 April 1994 | Kennis op 18 Augustus 2008 gegee om aan GOS te onttrek;[8] word van krag op 17 Augustus 2009 (GOS-handves,[3] sek. 1, art. 9) |
| Kazachstan | 21 Desember 1991 | 23 Desember 1991 | 20 April 1994 | |
| Kirgisië | 21 Desember 1991 | 6 Maart 1992 | 12 April 1994 | |
| Moldowa | 21 Desember 1991 | 8 April 1994 | 27 Junie 1994 | |
| Oekraïne | 8 Desember 1991 | 10 Desember 1991 | Nie bekragtig | Stigterslid |
| Oezbekistan | 21 Desember 1991 | 1 April 1992 | 9 Februarie 1994 | |
| Rusland | 8 Desember 1991 | 12 Desember 1991 | 20 Julie 1993 | Stigterslid |
| Tadjikistan | 21 Desember 1991 | 26 Junie 1993 | 4 Augustus 1993 | |
| Turkmenistan | 21 Desember 1991 | 26 Desember 1991 | Nie bekragtig | Newelid sedert 26 Augustus 2005[5][6] |
| Wit-Rusland | 8 Desember 1991 | 10 Desember 1991 | 18 Januarie 1994 | Stigterslid |
[wysig] Eksterne skakels
- GOS se uitvoerende komitee
- Handves van die GOS
- PINR – GOS se stryd om samehang
- RZB Vooruitsigte vir die GOS
[wysig] Verwysings
- Hierdie artikel is merendeels vertaal vanaf die Engelse Wikipedia-artikel [1]
- ^ 1,0 1,1 Ooreenkoms oor die stigting van die GOS: 3 stigterslede, 8 Desember 1991 (nie-amptelike Engelse vertaling). Russiese teks hier
- ^ 2,0 2,1 Alma-Ata-verklaring: 11 stem in tot die GOS, 21 Desember 1991 (Engelse vertaling). Russiese teks hier
- ^ 3,0 3,1 GOS-handves, 22 Januarie 1993 (nie-amptelike Engelse vertaling). Russiese teks hier
- ^ 4,0 4,1 4,2 Bekragtigingstatus van GOS-dokumente soos op 15 Januarie 2008 (Russies).
- ^ 5,0 5,1 Turkmenistan se besluit, vergadering in Kazan, Rusland, 26 Augustus 2005 (Russies).
- ^ 6,0 6,1 Turkmenistan verlaag status, Radio Free Europe/Radio Liberty, 29 Augustus 2005.
- ^ Georgië se besluit op BBC News, 14 Augustus 2008.
- ^ 8,0 8,1 Verklaring oor Georgië se besluit, 18 Augustus 2008.
