Maroela

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Maroela
Wetenskaplike klassifikasie
Koninkryk: Plantae
(geen rang): Angiosperms
(geen rang): Eudicots
(geen rang): Rosids
Orde: Sapindales
Familie: Anacardiaceae
Genus: Sclerocarya
Spesie: S. birrea
Binomiale naam
Sclerocarya birrea
(A. Rich.) Hochst.
Groen maroelavrugte.

Die maroela (Sclerocarya birrea (A. Rich.) Hochst) is 'n medium-grootte boom wat inheems is aan die miombo bosveld van Suider-Afrika en die Sudano-Sahelianreeks van Wes-Afrika. Dis 'n enkelstam boom met 'n wye kroon en kenmerkende grys bas. Die maroela groei tot 18m hoog en word meestal aangetref in oop bosveld. Die vrug van die maroela word gebruik in die bekende Amarula likeur. Die bome word nie gekweek nie; die vrugte word geoes vanaf wilde bome. Die vrug het 'n ligte geel skil, wit vleis ryk in vitamien C, en 'n groot pit. Dit is sappig wanneer dit geëet word. Maroelas behoort aan die plantfamilie Anacardiaceae.

'n Maroelaboom in die Krugerwildtuin.

Algemene name: maroela (Afrikaans), Boran (Kenia) - didissa ; Engels - jelly plum, cat thorn, morula, cider tree, marula, maroola nut/plum; Hausa - dania; Kamba (Kenia) - muua; Kwangali - ufuongo; Lovedu - marula; Maasai (Kenia) - ol-mangwai; Meru (Kenia) - mura; Ndebele - iganu, ikanyi, umganu, umkano; Pedi [vrugte] - lerula, marula; Pedi [boom] - morula, merula; Pokot (Kenia) - oruluo; Portugees (Mosambiek) - canhoeiro; Ronga (Mosambiek) - ncanhi; Sebei (Kenia) - katetalum; Shangaan - nkanyi, inkanyi; Shona - mutsomo, mukwakwa, mushomo, muganu, mupfura; Shona [vrugte] - pfura; Shona [boom] - mufura, mafuna, marula; Swahili, Diga (Kenia) - mngongo; Swati - umganu; Swazi - umganu; Tonga - tsua, tsula, umganu; Tswana - morula; Tugen (Kenia) - tololokwo; Zoeloe [vrugte]- amaganu, [sade] - umganu, [boom] - umganu.

Gebruike[wysig]

  • Die sade is ryk aan Proteïene en vet en is 'n belangrike noodskos.
  • Die vrugte word algemeen vars geëet of gebruik in die voorbereiding van sap en alkoholiese drankies.
  • Maroela-olie, wat gemaak word uit die saad, word gebruik as velsorgolie. Dit is ryk in antioksidante en oleïensuur.
  • Die bas word gebruik in die behandeling en voorkoming van malaria. Die gom van die stam word gemeng met water en as en dan gebruik as ink deur sekere plaaslike inwoners in die streek.
  • Die bas bring ook 'n rooibruin kleursel voort wat gebruik word om tradisionele ware te kleur. Die blare word gekou om te help met slegte spysvertering.
  • Die vrugte word beskou as 'n baie effektiewe insekdoder en gebruik om vee te dip en te beskerm teen bosluise.
  • Die blare kan gekou word om sooibrand te verlig
  • Die vrug van die maroela het bekendheid verwerf in die film Animals are Beautiful People deur Jamie Uys wat vrygestel is in 1974. In die film is verskeie wilde diere uitgebeeld wat dronk geword het nadat hulle gefermenteerde maroelavrugte geëet het. Latere navorsing het getoon dat dit hoogsonwaarskynlik is dat dit werklik kan gebeur. Olifante sal 'n reuse hoeveelheid gefermenteerde maroelas moet eet om enige effek te toon, en ander diere verkies die ryp vrugte. Die hoeveelheid water wat daagliks deur olifante gedrink word sal ook die effek van die vrugte in so 'n mate verdun dat hulle nie daardeur geraak sal kan word nie.
  • Aftreksel van die binne-bas van die maroelaboom kan aangewend word om die pyn wat deur skerpioensteke en slangbyte veroorsaak word te verlig

Sien ook[wysig]