Otto von Bismarck

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Otto von Bismarck
Otto von Bismarck

Kanselier van die Duitse Keiserryk
Ampstermyn
21 Maart 1871 – 20 Maart 1890
Vise Otto zu Stolberg-Wernigerode
Karl Heinrich von Boetticher
Monarg Wilhelm I
Friedrich III
Wilhelm II
Voorafgegaan deur Amp geskep
Opgevolg deur Leo von Caprivi

Eerste Minister van Pruise
Ampstermyn
9 November 1873 – 20 Maart 1890
Monarg Wilhelm I
Friedrich III
Wilhelm II
Voorafgegaan deur Albrecht von Roon
Opgevolg deur Leo von Caprivi
Ampstermyn
23 September 1862 – 1 Januarie 1873
Monarg Wilhelm I
Voorafgegaan deur Adolf zu Hohenlohe-Ingelfingen
Opgevolg deur Albrecht von Roon

Persoonlike besonderhede
Geboorte 1 April 1815
Schönhausen, Pruise (tans Duitsland)
Sterfte 30 Julie 1898
Friedrichsruh, Duitsland
Politieke party Onafhanklik
Eggenoot/eggenote Johanna von Puttkamer (1847-1894)
Kind(ers) 3
Religie Lutheranisme
Handtekening Otto vonBismarck Signature.svg

Otto Eduard Leopold von Bismarck-Schönhausen (sedert 1865 Graaf, sedert 1871 Prins von Bismarck-Schönhausen, sedert 1890 Hertog te Lauenburg) (* 1 April 1815 in Schönhausen; † 30 Julie 1898 in Friedrichsruh naby Hamburg) was 'n langjarige eerste minister van Pruise, kanselier van die Noord-Duitse Verbond (1867-1871) en die eerste rykskanselier van die Duitse Keiserryk (1871-1890).

In Pruise het Bismarck in die kring van konserwatiewe politici aanvanklik bekendheid verwerf as 'n voorstander van die belange van die jonkers (of grootgrondbesitters) en het tydens die sogenaamde Reaksionêre Tydperk ná die Rewolusie van die jare 1848 en 1849 'n diplomatieke loopbaan gevolg (1851-1862). In 1862 is hy tot eerste minister van Pruise benoem.

Tydens die Pruisiese Grondwetlike Geskil het hy die monargiese stelsel teen die liberale magte verdedig. As minister van buitelandse sake het hy tydens die Duits-Deense Oorlog en die Duitse Oorlog tussen 1864 en 1866 die Pruisiese oorheersing van Duitsland verseker. Gedurende die Duits-Franse Oorlog van 1870/1871 was Bismarck die drywende krag agter die sogenaamde Klein-Duitse rigting wat die Duitse kwessie deur die stigting van 'n Duitse keiserryk sonder insluiting van Oostenryk wou oplos.

Ná die stigting van die Duitse Keiserryk in 1871 het hy as rykskanselier en - met 'n klein onderbreking - as Pruisiese eerste minister tot met sy ontslag in 1890 groot invloed op die nuwe staat se beleid uitgeoefen. Ten opsigte van sy buitelandse beleid het hy geskille met ander moondhede met onderhandelde en vreedsame skikkings besleg en politieke ooreenkomste met ander Europese state aangegaan.

Sy binnelandse beleid kan ná die jaar 1866 in twee fases verdeel word. Aanvanklik het hy met gematigde liberales saamgewerk. Hierdie periode was deur talle politieke hervormings gekenmerk soos die invoering van die burgerlike huwelik, waarby hy die opposisie wat vanaf die kant van die Rooms-Katolieke Kerk gekom het tydens die sogenaamde "Kultuurstryd" (Duits: Kulturkampf) met drastiese maatreëls aangespreek het.

Vanaf die laat 1870's het Bismarck hom in toenemende mate van die liberales afgewend. Hierdie fase was deur die oorgang tot 'n beleid van invoerbeperkings en staatsintervensie in die ekonomie gekenmerk. In die 1880's is onderdrukkende wette teen die sosialistiese beweging in Duitsland ingestel. As gevolg van meningsverskille met keiser Wilhelm II, wat in 1888 die Duitse keisertroon bestyg het, moes Bismarck in 1890 bedank.

In die volgende jare het hy met die kritiek, wat hy op die beleid van sy opvolgers gelewer het, nog steeds 'n politieke rol gespeel. Veral met sy memoires, wat onder die titel Gedanken und Erinnerungen ("Gedagtes en herinneringe") verskyn en groot aandag getrek het, het hy groot invloed op die manier uitgeoefen waarmee die Duitse publiek hom waargeneem het.

In die Duitse geskiedskrywing is die rol, wat Bismarck in die 19de eeuse Duitse politiek gespeel het, tot met die middel van die 20ste eeu as uiters positief beskou en soms op 'n nasionalistiese wyse geïdealiseer. Ná die Tweede Wêreldoorlog was daar toenemend kritiese stemme wat Bismarck vir Duitsland se mislukte demokrasie verantwoordelik gehou het en die Duitse Keiserryk, wat deur hom grootliks beïnvloed is, as 'n mislukte outoritêre stelsel beskryf het. Meer onlangse verhandelinge handhaaf 'n neutrale standpunt wat sowel Bismarck se prestasies asook sy tekortkominge verduidelik en sy politieke optrede te midde van destydse strukture en politieke prosesse beskou.