Alban Berg

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Sketch of Alban Berg by Emil Stumpp

Alban Maria Johannes Berg (/ˈɑːlbɑːn ˈbɛərɡ/;[1] (Duits:bɛɐ̯k); 9 Februarie 1885 – 24 Desember 1935) was 'n Oostenrykse komponis van die Tweede Weense Skool. Sy komposisionele tegniek het Romantiese musiek gekombineer met die twaalftoon tegniek van musiek.[2]

Biografie[wysig | wysig bron]

Vroeë Lewe[wysig | wysig bron]

Berg is gebore in Wene as die derde van vier kinders van Johanna en Konrad Berg. Sy gesin het gemaklik gelewe tot die dood van sy vader in 1900. Berg was as 'n kind meer geïnteresseerd in literatuur as musiek, en het nie begin om te komponeer tot hy vyftien jaar oud was nie, toe hy begin het om homself musiek te leer nie. Hy het saam met Marie Scheuchl, 'n bediende van die Berg gesin wat vyftien jaar sy senior was 'n dogter gehad met die naam van Albine wat gebore was op 4 Desember 1902.[3]

Portret van Alban Berg, 1909

Berg het min formele musikale opleiding gehad voordat hy in Oktober 1904 'n student van Arnold Schoenberg geword het. Onder Schoenberg het hy Kontrapunt, Musiekteorie en Harmonie geleer.[4] Teen 1906 was hy voltyds besig om musiek te studeer en teen 1907 het hy begin met komposisielesse.

Van sy komposisies as student sluit in sy vyf sketse vir Klaviersonata. Hy het ook liedere geskryf, insluitende sy Sieben Frühe Lieder; drie waarvan Berg se eerste werk geword het wat in die openbaar opgevoer is tydens 'n konsert wat ook die musiek van Schoenberg se ander leerlinge ingesluit het[5]

Die vroeë sonata sketse het uiteindelik gekulmineer in Berg se klaviersonata, Opus 1.(1907–1908). Dit is een van die mees formidabele "eerste" werke wat ooit geskryf was.[6] Berg het tot 1911 vir ses jaar onder Schoenberg gestudeer. Van Schoenberg se hoofbeginsels wat sy onderrig betref, was die idee dat die eenheid van 'n musikale komposisie daarvan of al sy aspekte as bron 'n enkele basiese idee bevat; die idee het later bekend geword as ontwikkelende variasie. Berg het die beginsel oorgedra aan sy studente, een van hulle van wie Theodor W. Adorno gekonstateer het: "Die hoofbeginsel wat hy oorgedra het was diè van variasie: alles was veronderstel om te ontwikkel uit iets anders, en tog moes dit op 'n intrinsieke vlak heeltemal anders wees".[7] Die klaviersonata is 'n voorbeeld— die hele komposisie is verkry vanaf die werk se openingsgebaar van Kwartale en Kwintale harmonieë, asook sy openingsfrase.[8]

Innovasie[wysig | wysig bron]

Berg het deel gevorm van Wene se kulturele elite tydens die ietwat roekelose fin de siècle periode. Sy sirkel van kennisse het die musikante Alexander von Zemlinski en Franz Schreker, die skilder Gustav Klimt, die skrywer en satiris Karl Kraus (skrywer), die argitek Adolf Loos, en die digter Peter Altenberg ingesluit.

In 1906 het Berg die sanger Helene Nahowski ontmoet deur sy skakeling met Anna Nahowski. Sy was die dogter van 'n vermoëende familie (daar word deur sommige bespiegel dat sy die buite-egtelike kind van Keiser Franz Joseph 1 van Oostenryk was).[9] Ten spyte van die patente tekens van vyandelikheid van haar familie is die twee getroud op 3 Mei 1911.

Watschenkonzert, caricature in Die Zeit, April 6, 1913

In 1913 was twee van Berg se werke Altenberg Lieder (1912) die eerste keer in Wene opgevoer deur Schoenberg in die berugte Skandalkonzert. Die liedere is toonsettings van aforistiese digterlike uitsprake, en word begelei deur 'n baie groot orkes. Die opvoering het 'n oproer veroorsaak en moes gestop word. Berg het effektiewelik die werk onttrek, en dit was nie in sy totaliteit opgevoer tot 1952 nie. Die volle partituur het tot 1966 ongepubliseerd gebly.[10]

Vanaf 1915–18 het Berg diens gedoen in die Oostenryks-Hongaarse Leër, en tydens 'n periode van verlof in 1917 het hy die werk versnel op sy eerste Opera, Wozzeck. Na die einde van die Eerste Wêreldoorlog het hy weer in Wene gaan woon en 'n lewe gemaak deur die gee van private lesse aan leerlinge. Hy het ook vir Schoenberg gehelp om sy Genootskap vir Privaat Musikale Opvoerings; wat daarna gestreef het om 'n ideale omgewing te skep vir die eksplorasie en waardering van onbekende nuwe musiek by wyse van openbare repetisies, herhalende opvoerings, en die uitsluiting van professionele kritici; op die been te bring.[11]

Berg het 'n besondere belangstelling gehad in die nommer 23, en dit gebruik in die struktuur van verskeie van sy werke. Verskeie voorstelle is al gemaak wat betref die rede vir hierdie belangstelling; naamlik dat hy dit geneem het van die Bioritme teorie van Wilhelm Fliess, waarin 'n 23-dae siklus as beduidend beskou word,[12] of omdat hy die eerste keer 'n Asma aanval op die 23 ste van die maand gehad het.[13]

Sukses van Wozzeck en die ontstaan van Lulu (1924–29)[wysig | wysig bron]

In 1924 is drie uittreksels van Wozzeck opgevoer. Dit het Berg se eerste sukses gebring. Die opera, wat Berg in 1922 voltooi het, was die eerste keer op 14 Desember 1925 volledig opgevoer toe Erich Kleiber die werk in Berlyn gedirigeer het.

Vandag word Wozzeck gesien as een van die 20ste eeu se belangrikste werke. Berg het ook in 1928 begin werk aan sy tweede opera genaamd Lulu wat uit drie dele sou bestaan. Hy het egter sy werk daaraan in 1929 onderbreek ten einde aandag te spandeer aan die konsertaria Der Wein ,wat hy daardie Somer voltooi het. Der Wein het Lulu op vele maniere voorafgegaan, insluitende wat betref die werke se vokale styl, orkestrasie, ontwerp en teks.[14]

Ander bekende Berg komposisies sluit die Liriese Suite (1926), ten opsigte waarvan daar later getoon was dat die werk uitgebreide kodes gebruik het om 'n geheime liefdesverhouding te dokumenteer, die post-Mahleriaanse Drie Stukke vir Orkes (voltooi in 1915 maar nie opgevoer tot na Wozzeck nie); en die Kammerkonzert vir Viool, Klavier en 13 Blaasinstrumente in. (Hierdie laaste werk is so pligsgetrou geskryf dat Pierre Boulez dit "Berg se strengste komposisie" genoem het.) Dit is ook deurdring met kodes en versteekte na-doods onthulde programme.[15]

Finale jare[wysig | wysig bron]

Die bestaan en volhoubaarheid van die musikale wêreld het in die 1930's in beide Wene en Duitsland al hoe moeiliker geword as gevolg van die opkoms van Antisemitisme ,en die Nazi kulturele ideologie wat Modernisme verwerp het. Om selfs 'n assosiasie te gehad het met iemand wat Joods was, kon gelei het tot verwerping, en Berg se "misdaad" was dat hy saam met die Joodse komponis Arnold Schoenberg gestudeer het. Berg het bevind dat geleenthede vir sy werke om opgevoer te word in Duitsland al hoe meer raar geword het, en uiteindelik was sy musiek belet en geplaas op die lys van degeneratiewe musiek.[16]

In 1932 het Berg en sy eggenote 'n geïsoleerde lodge met die naam van die Waldhaus ,wat geleë was op die oewer van die Wörthersee, naby Schiefling am See in Karintië aangeskaf, waar dit vir hom moontlik was om in afsondering te werk, hoofsaaklik op Lulu en sy Vioolkonsert.[17] Teen die einde van 1934 het Berg betrokke geraak in politiekery rondom die vind van 'n vervanger vir Clemens Krauss as direkteur van die Weense Staatsopera.

Soos meer van die opvoerings van sy werke deur die Nazis, wat vroeg in 1933 die mag bekom het, gekanselleer was, het dit noodsaaklik geword om te verseker dat die nuwe direkteur 'n ondersteuner van modernistiese musiek sou wees. Die premiére van Lulu was oorspronklik bedoel om opgevoer te word deur die Berlynse Staatsopera ,waar Erich Kleiber voortgegaan het om Berg se musiek voor te staan en die eerste opvoering van Wozzeck in 1925 gegee het. Dit het egter nou al hoe meer onwaarskynlik begin lyk, en Lulu was in die Lente van 1934 verwerp deur die Berlynse owerhede. Kleiber se produksie van die Lulu simfoniese suite op 30 November 1934 in Berlyn, was ook die geleentheid van sy bedanking in protes teen die mate van vermenging en verwarring van kultuur met politiek. Selfs in Wene was die geleenthede vir musikante van die Weense Skool van Musiek aan't opdroog.[16]

Berg het die orkestrasie van Lulu onderbreek as gevolg van 'n onverwagse (en van 'n finansieel kan gesien- baie benodigde) kommissie van die Russies-Amerikaanse violis Louis Krasner vir 'n Vioolkonsert (1935). Hierdie besonders elegiese werk wat gekomponeer is teen ongewone spoed en wat postuum sy eerste opvoering gehad het, het Berg se bekendste en mees geliefdste werk geword.[18] Soos baie van sy volwasse werke, maak die werk gebruik van 'n idiosinkratiese adaptasie van Schoenberg se "dodekafoniese" or Twaalftoon Tegniek, wat die komponis in staat stel om passasies te skryf wat openlik tonaliteit evokeer, insluitende aanhalings uit geskiedkundig tonale musiek, soos Johann Sebastian Bach se koorwerke en 'n volksliedjie van Karintië. Die Vioolkonsert wat opgedra "aan die onthou van 'n Engel" naamlik, Manon Gropius, die gestorwe dogter van die argitek Walter Gropius en aan Alma Mahler.[19]

Sterfte[wysig | wysig bron]

Berg het op die ouderdom van 50 in Wene op oukersaand 1935 gesterf aan bloedvergiftiging wat oënskynlik veroorsaak is deur follikulitis op sy rug. Voor sy dood, het Berg slegs die orkestrasie van die eerste twee dele van die drie dele van Lulu voltooi. Die voltooide dele was die eerste keer opgevoer in Zürich in 1937. Berg se vrou Helene Berg het daarna om persoonlike redes 'n "verbod" geplaas op enige poging om die laaste en derde deel daarvan te voltooi, welke Berg eintlik reeds voltooi het in "kortblad" vorm.[20] 'n Orkestrasie daarvan was derhalwe in geheim aangevra deur Friedrich Cerha ,en het die voltooide werk kort na Helene Berg se eie dood, sy première in 1979 in Parys ontvang onder Pierre Boulez. Die voltooide opera het vinnig die repertoire binnegedring as een van die bakens van kontemporêre musiek, en soos Wozzeck bly dit konsekwent gewild onder gehore.[21]

Erfenis[wysig | wysig bron]

Borsbeeld van Alban Berg by Schiefling op die meer, Klagenfurt-Land Distrik, Karintië, Oostenryk

Berg word onthou as een van die belangrikste komponiste van die 20ste eeu, en as die komponis van die Tweede Weense Skool wie se operas die meeste opgevoer word.[22] Daar word gesê dat hy meer "menslike waardes" na die Twaalftoon Musiekstelsel gebring het, aangesien sy werke as meer "emosioneel" gesien word as Schoenberg se werke.[23] Van kritiese belang, is dat hy gesien word as sou hy die Weense tradisie in sy musiek bewaar het.[24]Sjabloon:Verify source

Berg-geleerde Douglas Jarman skryf in die The New Grove Dictionary of Music and Musicians dat "[soos] die 20ste eeu gesluit het, die 'terugwaarts-kykende' Berg skielik begin lyk het; soos (George) George Perle opgemerk het; soos die 20ste eeu se mees vooruitskouende komponis."[22] Die Asteroïde 4528 Berg is vernoem na hom (1983).[25]

Werke (onvolledige lys)[wysig | wysig bron]

Klavier[wysig | wysig bron]
  • Klaviersonata, Op. 1
Kamermusiek[wysig | wysig bron]
  • Strykkwartet, Op. 3
  • Vier stukke vir klarinet en Klavier, Op. 5
  • Liriese Suite
  • Kammerkonzert vir klavier, viool en 13 blaasinstrumente
Orkestraal[wysig | wysig bron]
  • Drie Stukke vir Orkes, Op. 6
  • Vioolkonsert
Vokaal[wysig | wysig bron]
  • Sewe Vroeë Liedere
  • Vier Lieder, Op. 2
  • Altenberg Lieder, Op. 4
  • Der Wein
  • Schliesse mir die Augen beide
Operas[wysig | wysig bron]

Analitiese skrywes[wysig | wysig bron]

Douglas Jarman[wysig | wysig bron]
  • Jarman, Douglas. Dr. Schon's Five-Strophe Aria: Some Notes on Tonality and Pitch Association in Berg's Lulu. Perspectives of New Music 8/2 (Spring/Summer 1970).
  • Jarman, Douglas. Some Rhythmic and Metric Techniques in Alban Berg's Lulu. Musical Quarterly 56/3 (July 1970).
  • Jarman, Douglas. Lulu: The Sketches. International Alban Berg Society Newsletter, 6 (June 1978).
  • Jarman, Douglas (1985) [1979]. The Music of Alban Berg (Revised uitg.). Berkeley: University of California Press. ISBN 9780520049543. 
  • Jarman, Douglas. Countess Geschwitz's Series: A Controversy Resolved?. Proceedings of the Royal Musical Association 107 (1980/81).
  • Jarman, Douglas. Some Observations on Rhythm, Meter and Tempo in Lulu. In Alban Berg Studien. Ed. Rudolf Klein. Vienna: Universal Edition, 1981.
  • Jarman, Douglas. Lulu: The Musical and Dramatic Structure. Royal Opera House Covent Garden program notes, 1981.
  • Jarman, Douglas. The 'Lost' Score of the 'Symphonic Pieces from Lulu'. International Alban Berg Society Newsletter 12 (Fall/Winter 1982).
  • Jarman, Douglas (1989). Alban Berg, Wozzeck. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 9780521284813. 
  • Jarman, Douglas (1991). Alban Berg: Lulu. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 9780521284806. 
Ander[wysig | wysig bron]
  • Bruhn, Siglind, ed. Encrypted Messages in Alban Berg’s Music. New York: Garland Publishing, 1998.
  • dos Santos, Silvio J. Narratives of Identity in Alban Berg's 'Lulu'. Rochester, NY: University of Rochester Press, 2014.
  • Elliott, Antokoletz (2014). A History of Twentieth-Century Music in a Theoretic-Analytical Context. Hoboken: Taylor and Francis. ISBN 9781135037307. 
  • Headlam, Dave. The Music of Alban Berg. New Haven: Yale University Press, 1996.
  • Lauder, Robert Neil. Two Early Piano Works of Alban Berg: A Stylistic and Structural Analysis. Thesis. Chapel Hill: University of North Carolina, 1986.
  • Perle, George (1977). Twelve-tone tonality. Berkeley: University of California Press. ISBN 9780520033870. 
  • Perle, George (1995). The right notes: twenty-three selected essays on twentieth-century music. Stuyvesant, NY: Pendragon Press. ISBN 9780945193371. 
  • Perle, George. The Operas of Alban Berg. Berkeley: University of California Press, 1980.
  • Schmalfeldt, Janet. "Berg’s Path to Atonality: The Piano Sonata, Op. 1". Alban Berg: Historical and Analytical Perspectives. Eds. David Gable and Robert P. Morgan, pp. 79–110. New York: Oxford University Press, 1991.
  • Schweizer, Klaus. Die Sonatensatzform im Schaffen Alban Bergs. Stuttgart: Satz und Druck, 1970.
  • Wilkey, Jay Weldon. Certain Aspects of Form in the Vocal Music of Alban Berg. Ph.D. thesis. Ann Arbor: Indiana University, 1965.
  • Whittall, Arnold (2008). The Cambridge introduction to serialism. New York: Cambridge University Press. ISBN 9780521863414. 

Biografiese Skrywes[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. "Berg, Alban". Random House Webster's Unabridged Dictionary.
  2. John H. Baron (10 June 2010). Chamber Music: A Research and Information Guide. Routledge. pp. 301–. ISBN 978-1-135-84828-6. 
  3. Jarman, Douglas (1990). The Berg Companion. Boston: Northeastern University Press. p. 190. ISBN 1555530680. OCLC 19739582. 
  4. Schoenberg, Arnold. Trans. Joe Monzo.""Schoenberg's Harmonielehre"". Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 September 2003. Besoek op 1 July 2016. 
  5. Sitasie word benodig
  6. Lauder (1986)
  7. Adorno, bl. 33
  8. "Alban Berg - Composer - MariinskyKirov.com". www.mariinsky-theatre.com. Besoek op 2018-10-02. 
  9. Georg Markus, Der Kaiser Franz Joseph I.: Bilder und Dokumente; Anna Nahowski and Friedrich Saathen, Anna Nahowski und Kaiser Franz Joseph : Aufzeichnungen/erstmalig herausgegeben und kommentiert von Friedrich Saathen, Böhlau, 1986.
  10. Taruskin, Richard (2010). Music in the Early Twentieth Century. New York: Oxford University Press. p. 196. ISBN 0195384849. OCLC 261177783. 
  11. Sitasie word benodig=February 2018
  12. Jarman, D. (1983). Alban Berg, Wilhelm Fliess and the Secret Programme of the Violin Concerto. The Musical Times Vol. 124, No. 1682 (Apr. 1983), bldye. 218–223
  13. Jarman, D. (1985). The Music of Alban Berg. Berkeley: University of California Press, bldye. 228–30.
  14. Elliott 2014, bl. 55.
  15. "Alban Berg". musopen.org (in Frans). Besoek op 2018-08-23. 
  16. 16,0 16,1 Notley 2010.
  17. Hailey 2010a.
  18. Sitasie benodig=Februarie 2018
  19. Pople, Anthony (1991). Berg: Violin Concerto. Cambridge: Cambridge University Press. p. 28. ISBN 0521399769. OCLC 22314162. 
  20. Jarman, Douglas (1991). Alban Berg: Lulu. Cambridge [England]: Cambridge University Press. p. 46. ISBN 0521284805. OCLC 21226688. 
  21. Sitasie benodig=Februarie 2018
  22. 22,0 22,1 Jarman, Grove
  23. The Complete Book of 20th Century Music, p. 20, by David Ewen, Prentice-Hall Inc. 1963.
  24. The Grove Encyclopedia of Music and Musicians, bl. 638, St. Martin's Press, Inc. 1961
  25. Schmadel, Lutz D. (2012). Dictionary of Minor Planet Names. Volume 2 (6th uitg.). Springer. p. 367.