Broodbome

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
(Aangestuur vanaf Broodboom)
Jump to navigation Jump to search
Broodboom
Wetenskaplike klassifikasie
Koninkryk: Plantae
Divisie: Cycadophyta
Klas: Cycadopsida
Ordes en families

Broodbome (Cycadophyta) is 'n plant divisie wat al reeds 235 tot 65 miljoen jaar gelede gefloreer het. Daar bestaan tans net ongeveer 300 spesies, almal binne tropiese en sub-tropiese areas. Alhoewel broodbome na palms lyk, is hulle nie egter nie verwant aan palms nie. Egte palms val onder die blomplant divisie. Broodbome is waarskynlik die oudste bestaande tipe saadplante.[1]

Klassifisering[wysig | wysig bron]

Broodbome word geklassifiseer in drie families, die Cycas familie (Cycadaceae), die Stangeria familie (Stangeriaceae) en die Zamia familie (Zamiaceae), wat saam uit elf genera bestaan.

In die Cycas familie, word slegs een genus, Cycas, gevind, wat wydverspreid in Asië sowel as Madagaskar voorkom. Die bekende Japanse Cycas, Cycas revoluta, behoort aan hierdie familie.

In die Stangeria familie is daar twee genera, Stangeria van KwaZulu-Natal in Suid-Afrika, en Bowenia van noordoostelike Australië.

Die ander agt genera val onder die Zamia familie. Hulle is Encephalartos, Dioon, Macrozamia, Lepidozamia, Ceratozamia, Microcycas, Zamia en Chigua.

  • Encephalartos kom uitsluitelik in Afrika voor.
  • Dioon kom in Mexiko voor, behalwe vir een spesie van Honduras en Nicaragua.
  • Macrozamia en Lepidozamia kom in Australië voor.
  • Ceratozamia kom in Sentrale Amerika voor.
  • Microcycas, wat uit een spesie bestaan, kom in Kuba voor.
  • Zamia kom in Amerika, die Wes-Indies, Sentraal-Amerika, en Suid-Amerika voor.
  • Chigua, wat uit twee spesies bestaan, kom in Colombia voor.

Die sistematiek van broodbome word gedeeltelik bestudeer met morfologie, en gedeeltelik met DNS-sekwensies. Hieronder verskyn 'n kladogram van Hill et al.[2] gebaseer op DNS. Byvoorbeeld, verskyn Cycas as 'n sustergroep aan al die ander genera.









Lepidozamia



Encephalartos




Macrozamia




Bowenia




Dioon






Zamia



Microcycas




Ceratozamia





Stangeria




Cycas



Ekologie en voortplanting[wysig | wysig bron]

Alle natuurlike broodboompopulasies is bedreig en word dus beskerm deur CITES regulasies. Stangeria, Encephalartos, Ceratozamia, Microcycas en Chigua is so erg bedreig, dat hulle in die strengste groep, CITES application I, geplaas word, wat beteken dat geen plantdele (selfs sade) uitgevoer mag word sonder skriftelike goedkeuring van beide die invoer- en uitvoerland nie. Die ander genera val onder die CITES application II groep, wat beteken dat sade uitgevoer mag word, maar nie sonder toestemming geplant mag word nie. Ongelukkig blyk hierdie regulasies nie genoeg om natuurlike populasies te laat voortbestaan nie. Duisende plante van gesogde spesies word steeds opgegrawe en verdwyn uit hulle natuurlike habitat waar hulle al vir miljoene jare gegroei het.

Broodbome kan stikstof fikseer met die hulp van bakterië in hulle wortels waarmee hulle in simbiose saamlewe.

Geskatte wêreldwye voortplanting vir broodbome.

Die verskeidenheid broodbome is die hoogste by 17˚ 15"N en 28˚ 12"S, met 'n laer hoogtepunt by die ewenaar. Spesiefrekwensies het dus nie 'n breedtegraadgradiënt teen die ewenaar nie, maar wel een teen die trope. Die hoogtepunt in die noordelike tropiese gebied verskyn as gevolg van die Cycas genus in Asië en die Zamia genus in Amerika, terwyl die hoogtepunt in die suidelike tropiese gebied verskyn as gevolg van Cycas, soos in die noorde, Encephalartos in Afrika en Macrozamia in Australië. Dus blyk dit asof die verspreiding van broodbome in ander breedtegrade verskyn het deur toeval, as gevolg van die geografiese isolasie van die oorblywende genera en hulle spesies, en nie as gevolg van die algemene patroon van broodbome nie. Cycas is die enigste genus wat 'n geografiese verspreiding het. Hierdie genus groei die beste in die noordelike en suidelike tropiese gebiede. Hierdie is waarskynlik as gevolg van die droër klimaat en relatief kouer winters. Broodbome benodig genoeg reën, maar blyk om gedeeltelik xerofiete te wees. Broodbome in potte kan dwars oor die wêreld gevind word, insluitende Kanada, Rusland, Finland en Chile.

Bronne[wysig | wysig bron]

  1. Widén, Marie; Widén, Björn (red.) (2008). Botanik. Systematik Evolution Mångfald. Studentlitteratur. sid. 159. ISBN 978-91-44-04304-3
  2. K. D. Hill, M. W. Chase, D. W. Stevenson, H. G. Hills, B. Schutzman: The Families and Genera of Cycads: A Molecular Phylogenetic Analysis of Cycadophyta Based on Nuclear and Plastid DNA Sequences. International Journal of Plant Sciences, Band 164, 2003, S. 933–948. doi:10.1086/378538

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]


Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Sweedse Wikipedia vertaal.