Irakse Oorlog

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Irakse Oorlog
Deel van die Wêreldwye oorlog teen terrorisme
Iraq War montage.png
Kloksgewys van bo: Delta Force van Task Force 20 saam met troepe van die 3de Bataljon, 327 Infanterie by die skuilplek van Uday en Qusay Hoesein; Opstand in die noorde van Irak; 'n Irakse insurgent vuur 'n MANPADS; Saddam Hoesein se standbeeld word afgebreek.
Datum 20 Maart 200315 Desember 2011[1]
Ligging Irak
Resultaat
  • Inval en besetting van Irak
  • Nederlaag van die Ba'ath-party-regering en teregstelling van Saddam Hoesein.
  • Opstand, buitelandse terroristiese aktiwiteite en sektariese geweld.[2]
  • Daaropvolgende uitputting van die Irakse opstand, verbeterings in die openbare veiligheid.[3]
  • Vestiging van demokratiese verkiesings en die vorming van die nuwe regering.
  • VSA-Irak Status van Magte-ooreenkoms.
  • Onttrekking van Amerikaanse magte uit Irak.
  • Opkoms van sektariese opstande na die Amerikaanse onttrekking.
  • Herlewing van al-Kaïda in Irak.[4]
Strydende partye
Invalfase (2003)

Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk
Vlag van Denemarke Denemarke
Vlag van Australië Australië
Vlag van Pole Pole
Vlag van Japan Japan
Flag of Kurdistan.svg Pesjmerga


Ná-inval (2003-11)
Vlag van Irak Irak

  • Irakse gewapende magte
  • Flag of Kurdistan.svg Pesjmerga
  • Opwekkingsraad

Flag of Multi-National Force – Iraq.png Multi-Nasionale Mag – Irak (2003–11)

30 andere lande
Invalfase (2003)

Vlag van Irak Ba'athistiese Irak


Ná-inval (2003-11)
Ba'ath-party-lojaliste

  • Opperbevel vir Djihad en Bevryding
  • Weermag van die manne van die Naqshbandi-orde

Soennitiese opstand

  • Flag of Islamic State of Iraq.svg Islamitiese staat van Irak
  • Islamitiese Weermag Irak
  • Ansar al-Sunnah

Sjiïtiese opstand

  • Flag of Promised Day Brigades.svg Mahdi-weermag
  • Shiism arabic blue.svg Spesiale Groepe
  • Asa'ib Ahl al-Haq
  • andere
Aanvoerders
Vlag van Irak Ayad Allawi

Vlag van Irak Ibrahim al-Jaafari
Vlag van Irak Nouri al-Maliki
Flag of Multi-National Force – Iraq.png Ricardo Sanchez
Flag of Multi-National Force – Iraq.png George W. Casey, Jr.
Flag of Multi-National Force – Iraq.png David Petraeus
Flag of Multi-National Force – Iraq.png Raymond T. Odierno
Flag of Multi-National Force – Iraq.png Lloyd Austin
Vlag van Verenigde State van Amerika George W. Bush
Vlag van Verenigde State van Amerika Tommy Franks
Vlag van Verenigde State van Amerika Barack Obama
Vlag van Verenigde Koninkryk Tony Blair
Vlag van Verenigde Koninkryk Gordon Brown
Vlag van Verenigde Koninkryk David Cameron
Vlag van Denemarke Flag of NATO.svg Anders Fogh Rasmussen
Vlag van Denemarke Soeren Gade
Vlag van Denemarke Lars Løkke Rasmussen
Vlag van Suid-Korea Roh Moo-hyun
Vlag van Italië Silvio Berlusconi
Vlag van Italië Romano Prodi
Vlag van Australië John Howard
Vlag van Australië Kevin Rudd
Vlag van Pole Aleksander Kwaśniewski
Vlag van Pole Lech Kaczyński
Vlag van Oekraïne Leonid Kuchma
Vlag van Oekraïne Wiktor Joetsjenkow
Vlag van Oekraïne Jewjen Martjoek
Vlag van Oekraïne Oleksandr Kuzmuk
Vlag van Japan Akihito

Ba'ath-party

Vlag van Irak Saddam Hoesein (†)
Vlag van Irak Qusay Hoesein (†)
Vlag van Irak Uday Hoesein (†)
Vlag van Irak Izzat Ibrahim al-Douri


Soennitiese rebelle
Flag of Islamic State of Iraq.svg Abu Omar al-Baghdadi (†)
Flag of al-Qaeda in Iraq.svg Abu Musab al-Zarqawi (†)
Flag of al-Qaeda in Iraq.svg Abu Ayyub al-Masri (†)
Flag of Islamic State of Iraq.svg Al-Nasser Lideen Allah Abu Suleiman (†)
Flag of Islamic State of Iraq.svg Abu Dua
Ishmael Jubouri
Flag of al-Qaeda in Iraq.svg Abu Abdullah al-Shafi'i


Sjiïtiese rebelle
Flag of Promised Day Brigades.svg Muqtada al-Sadr
Shiism arabic blue.svg Abu Deraa
Qais al-Khazali
Akram al-Kabi

Sterkte
Invalkragte (2003–2004) ~300 000

Koalisie magte (2004–2009) 176 000 by piek
Verenigde State Kragte – Irak (2010–2011) 112 000 by aktivering
Sekuriteit-kontrakteurs 6 000–7 000[5] (geskat)
Irakse veiligheidsmagte 805 269 (militêre en paramilitêre: 578 269,[6] polisie: 227 000)
Ontwaking-milisie ~103 000[7] (2008)
Irakse Koerdistan ~400 000 (Koerdiese Grenswag: 30 000,[8] Pesjmerga 375 000)

Irakse weermag: 375 000 (ontbind in 2003)

Soennitiese rebelle ~70 000[9] (2007)
Mahdi-weermag ~60 000[10] (2007)
al-Kaïda ~1 300[11] (2006)
Islamitiese staat van Irak ~1 000 (2008)
Weermag van die manne van die Naqshbandi-orde ~500–1 000 (2007)

Ongevalle en verliese
Irakse veiligheidsmagte (ná-Saddam)

Gesneuweldes: 16 623
Gewond: +40 000[12]

Koalisie-magte
Gesneuweldes: 4 805[13][14] (4 487 VS,[15] 179 VK, 139 andere)
Vermis / gevang (VS): 8[16] (al bevry)
Gewond: +32 753 (32 226 VS,[17] 315 VK, +212 andere[18][19])
Beseer / siek / ander mediese*: 51 139 (47 541 VS,[20] 3 598 VK)

Kontrakteurs
Gesneuweldes: 1 554[21][22]
Gewond en beseer: 43 880[21][22]

Ontwaking Rade
Gesneuweldes: +1 002
Gewond: +500[23] (2007), 828[24] (2008)

Totaal gesneuweldes: 24 219
Totaal gewond: 117 961

Irakse vegter gesneuwel (inval tydperk): 7 600–11 000[25][26]

Rebelle (ná-Saddam):
Gesneuweldes: 21 221–26 405 (2003–2011)
Gevangenes: 12 000[27] (Irak-gehou)
Totaal gesneuweldes: 28 821–37 405

Gedokumenteerde burgerlike sterftes as gevolg van geweld, Irakse liggaam-telling
(2003 – 14 Desember 2011): 103 160–113 728 aangeteken[28] en 12 438 nuwe sterftes bygevoeg van die Irakse Oorlog Logboeke[29]

Geskatte gewelddadige sterftes:
Lanset opname (Maart 2003 – Julie 2006): 601 027 (95% CI: 426 369–793 663)
Associated Press (Maart 2003 – April 2009): 110 600[30]
Irakse Gesinsgesondheid opname (Maart 2003 – Julie 2006): 151 000
(95% CI: 104 000–223 000[31])

* "beseer, siek of ander mediese": vereis mediese lugvervoer. VK getal sluit "aeromed ontruiming" in.
** Totaal gesneuweldes sluit alle addisionele sterftes as gevolg van verhoogde wetteloosheid, vervalle infrastruktuur, swakker gesondheidsorg, ens. in.

Die Irakse Oorlog was 'n oorlog sedert Maart 2003 gevoer deur die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk teen en in Irak, waartydens ander lande ook gevegstroepe ontplooi het.

Die oorlog kan verdeel word in twee fases. Die eerste fase was die inval waarby 'n multinasionale weermag, die sogenaamde "Coalition of the Willing", die bewind van Saddam Hussein sou omverwerp. Hierdie fase duur van 20 Maart 2003 tot 1 Mei 2003.

Die doel van die koalisie was om 'n val te bring aan die regime van Saddam Hussein, wat die Irakse bevolking sou onderdruk, internasionale terrorisme sou ondersteun en wapens van massavernietiging sou ontwikkel het. Tot op hede is sulke wapens nooit gevind nie, en geen verband kon met Al-Kaïda getoon word nie.

Die daaropvolgende fase het bestaan uit 'n program van nasiebou, die opbou van 'n nuwe Irak deur die koalisiemagte. Hierdie fase word egter gekniehalter deur grootskaalse opstande, wat so ernstig is dat daar gepraat word van 'n burgeroorlog.

Op 15 Desember 2011 word die oorlog amptelik verby verklaar deur die Amerikaanse minister van verdediging, Leon Panetta. Op die nag van 17/18 Desember 2011 onttrek die laaste Amerikaanse troepe hulle permanent uit Irak.

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (en) "Last U.S. troops leave Iraq, ending war". USA Today. 17 Desember 2011. Verkry op 18 Desember 2011. 
  2. (en) "Sectarian divisions change Baghdad's image". MSNBC. 3 Julie 2006. Verkry op 18 Februarie 2007. 
  3. (en) "UK 'to continue deporting failed Iraqi asylum seekers'". BBC. 22 November 2010. Verkry op 26 November 2010. 
  4. (en) "Al-Qaeda's Resurgence in Iraq: A Threat to U.S. Interests". U.S Department of State. 5 Februarie 2014. Verkry op 26 November 2010. 
  5. (en) "Deputy Assistant Secretary for International Programs Charlene Lamb's Remarks on Private Contractors in Iraq". State.gov. 17 Julie 2009. Verkry op 23 Oktober 2010. 
  6. (en) (3 Februarie 2010) The Military Balance 2010. Londen: Routledge. ISBN 1-85743-557-5. 
  7. (en) Rubin, Alissa J.; Nordland, Rod (29 Maart 2009). "Troops Arrest an Awakening Council Leader in Iraq, Setting Off Fighting". The New York Times. Verkry op 30 Maart 2010. 
  8. (en) "The Kurdish peshmerga forces will not be integrated into the Iraqi army: Mahmoud Sangawi — Interview". Ekurd.net. 22 Januarie 2010. Verkry op 23 Oktober 2010. 
  9. (en) The Brookings Institution Iraq Index: Tracking Variables of Reconstruction & Security in Post-Saddam Iraq 1 Oktober 2007
  10. (en) Ricks, Thomas E.; Ann Scott Tyson (11 Januarie 2007). "Intensified Combat on Streets Likely". Washington Post. p. A01.  Aanhaling gebruik verouderde parameter |coauthors= (help)
  11. (en) Pincus, Walter. "Violence in Iraq Called Increasingly Complex". Washington Post, 17 November 2006.
  12. (en) "Iraq War" (PDF). Verkry op 18 November 2012. 
  13. (en) "Operation Iraqi Freedom". iCasualties. Verkry op 24 Augustus 2010. 
  14. (en) "Home and Away: Iraq and Afghanistan War Casualties". CNN. Verkry op 30 Maart 2010. 
  15. (en) http://www.defenselink.mil/news/casualty.pdf
  16. (en) "Forces: U.S. & Coalition/POW/MIA". CNN. Verkry op 22 Februarie 2011. ; "With Withdrawal Looming, Trails Grow Cold For Americans Missing In Iraq", New York Times, 22 Mei 2011, bl. 6.
  17. (en) "Casualty" (PDF). Verkry op 18 November 2012. 
  18. (en) "Casualties in Iraq".
  19. (en) iCasualties.org (was lunaville.org). Benicia, California. Patricia Kneisler, et al., "Iraq Coalition Casualties"
  20. (en) http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf
  21. 21,0 21,1 (en) "U.S. Department of Labor — Office of Workers' Compensation Programs (OWCP) – Defense Base Act Case Summary by Nation". Dol.gov. Verkry op 15 Desember 2011. 
  22. 22,0 22,1 (en) T. Christian Miller (23 September 2009). "U.S. Government Private Contract Worker Deaths and Injuries". Projects.propublica.org. Verkry op 23 Oktober 2010. 
  23. (en) Moore, Solomon; OPPEL Jr, RICHARD A. (24 Januarie 2008). "Attacks Imperil U.S.-Backed Militias in Iraq". The New York Times. 
  24. (en) Greg Bruno. "Finding a Place for the 'Sons of Iraq' - Council on Foreign Relations". Cfr.org. Verkry op 26 Desember 2011. 
  25. (en) Press release (28 Oktober 2003). "New Study Finds: 11,000 to 15,000 Killed in Iraq War; 30 Percent are Non-Combatants; Death Toll Hurts Postwar Stability Efforts, Damages US Image Abroad". Project on Defense Alternatives (via Common Dreams NewsCenter). Besoek op 2 September 2010.
  26. (en) Conetta, Carl (23 Oktober 2003). "The Wages of War: Iraqi Combatant and Noncombatant Fatalities in the 2003 Conflict — Project on Defense Alternative Research Monograph #8". Project on Defense Alternatives (via Commonwealth Institute]]). Besoek op 2 September 2010.
  27. (en) "Amnesty: Iraq holds up to 30,000 detainees without trial". CNN. 13 September 2010. Verkry op 6 Januarie 2011. 
  28. (en) "Iraq Body Count". Iraq Body Count. Verkry op 14 Desember 2011. 
  29. (en) "Iraq War Logs: What the numbers reveal". Iraq Body Count. Verkry op 3 Desember 2010. 
  30. (en) Associated Press, 14 Oktober 2009
  31. (en) "Iraq Family Health Survey" New England Journal of Medicine 31 Januarie 2008
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal.
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Nederlandse Wikipedia vertaal.